ޕެރިސް، ފްރާންސް (ޖޫން 23) - ދުނިޔެ ހޫނުވުމުގެ ސަބަބުން ބިމާއި، އިކޯސިސްޓަމާއި އިންސާނުންނަށް ކުރާ އަސަރުގެ ސައިންޓިފިކް ރިވިއުގެ ގޮތުގައި މިހާތަނަށް ތައްޔާރު ކުރި އެންމެ ތަފްސީލީ ރިޕޯޓު އދ. ގެ ކްލައިމެޓް ސައިންސް އެޑްވައިޒަރީ ޕެނެލްއިން ވަނީ ނިންމާފަ އެވެ.
އިންޓާގަވަމެންޓަލް ޕެނެލް އޮން ކްލައިމެޓް ޗޭންޖް (އައިޕީސީސީ) އިން ތައްޔާރު ކުރި 4،000 ސަފްހާގެ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން ދުނިޔެ ހޫނުވުން ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވޭނެ ނަމަ މިހާރު ލިބެމުންދާ ގެއްލުން ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ފުރުސަތެއް ނޯންނާނެ އެވެ. ތިރީގައި އެ ވަނީ ރިޕޯޓުން ފާހަގަވި މުހިއްމު 10 ނުކުތާ އެވެ.
އިތުރުވަމުންދާ ނުރައްކާ
މޫސުމީ ބަދަލުގެ އަސަރު އިންސާނުންނާއި ދުނިޔެއަށް މިހާރު ވެސް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ކުރިމަގުގައި ތަރައްގީ އަންނަ ކޮންމެ ދިމާލަކަށް ވެސް "ސިސްޓެމިކް" ގޮތެއްގައި ނުރައްކާ ބޮޑުވަމުން ދާނެ އެވެ.
އެންމެ ނާޒުކު
މޫސުމީ ބަދަލުގެ އަސަރު އެންމެ ބޮޑަށް ކުރާނީ އެންމެ ނާޒުކު ގައުމުތަކަށް ކަމަށް ވާއިރު، ތަރައްގީވެފައިވާ ގައުމުތަކަށް ވެސް ކުރާ އަސަރު ދާނީ ބޮޑުވަމުންނެވެ. އެއީ އާދަޔާ ހިލާފަށް ހޫނުގަދަވުމާއި، ފެނުގެ ދަތިކަމާއި، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުން ފަދަ ކަންކަމުން ދިމާވާ އަސަރެވެ.
ލިބޭ ގެއްލުން ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިދާނެ
ގްރީންހައުސް ގޭސް ބޭރު ކުރުން މަދު ކުރުމަށް ނިންމުމާއި ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީއާ ދިމާލަށް ދިޔުން ފަދަ ކަންކަމާއެކު ލިބޭ ގެއްލުން ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް އިންސާނުންގެ ސިއްހަތާއި، ތަރައްގީ އާއި ގުދުރަތީ ދިރުންތަކަށް ލިބެމުންދާ ބައެއް ގެއްލުންތައް ހުއްޓުވުމުގެ ގޮތުން ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނެތެވެ.
ދިރުންތައް ނެތި ދިޔުން
ދުނިޔެ ހޫނުވުމުގެ ސަބަބުން މޫސުމަށް އަންނަ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކާއެކު ބިން ނެތި ދިޔުމާއި، ސާފު ފެން ހުސްވުމާއި، ކަނޑުގެ ދިރުންތައް ނެތި ދިޔުމުގެ ސްޕީޑް އަވަސްވެއްޖެ އެވެ. މިހާރު ނެތިދިޔުމުގެ ސްޕީޑަކީ މީގެ 70 އަހަރު ކުރިއާ އަޅާ ބަލާއިރު 1000 ގުނަ އަވަސް ދުވެއްޔެކެވެ.
ސިއްހީ އަސަރު
އެކާވިސް ވަނަ ގަރުނުގައި އިންސާނުންގެ ސިއްހަތަށް ކުރާ އެންމެ ބޮޑު އަސަރަކީ މޫސުމީ ބަދަލާއި ބަޔޯޑައިވާސިޓީއަށް އަންނަ ބަދަލުން ލިބޭ ގެއްލުމެވެ. ދުނިޔެ ހޫނުވުމާއި، ވައި ތަގައްޔަރުވުމުގެ އަސަރު ސިއްހަތަށް ކުރާއިރު، ހޫނުގަދަވާ ވަރަކަށް މެލޭރިއާ އަދި ޑެންގޫ ފަދަ ބަލިތައް ފެތުރޭ ސަރަހައްދު ބޮޑުވަމުން ދާނެ އެވެ.
ބަދަލު ނުކުރެވޭނެ އަސަރު
1.5 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް އަށް ވުރެ އިތުރަށް ދުނިޔެ ހޫނުވަމުން ދާނަމަ ކުރިއަށް އޮތް ގަރުނުތަކަށް ދިގުދެމިގެންދާ ގެއްލުން ކުރާނެ އެވެ. ބައެއް ގެއްލުމަކީ ބަދަލު ނުކުރެވޭނެ ގެއްލުމެވެ.
ކާބޯތަކެތީގެ ނިޒާމު
މޫސުމީ ބަދަލުގެ ސަބަބުން މި ނިޒާމަށް މިހާރު ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ވަނީ އަސަރުކޮށްފަ އެވެ. ދަނޑުތަކުން ލިބޭ އުފެއްދުން މަދުވުމުގެ ރޭޓު ހަތަރު ޕަސެންޓުން 10 ޕަސެންޓަށް ވަނީ އުފުލިފަ އެވެ. މި ގަރުނުގެ މެދާ ހަމައަށް ދާއިރު، އިރުތު 80 މިލިއަން މީހުން ބަނޑުހައި ހޫނުކަމުގެ ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅޭނެ އެވެ.
އައްސޭރިފަށުގެ ސިޓީތައް
ހޫނުވުމާއި ލޮނުގަނޑު އުފުލުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާނީ މި ސިޓީތަކަށެވެ. އެގޮތުން 2050 ވާއިރު މޫސުމީ ނުރައްކާތަކުގެ އަސަރު އިތުރު 2.5 ބިލިއަން މީހުންނަށް ކުރާނެ އެވެ. އެތައް މިލިއަން ބަޔަކަށް ފެނުގެ ދަތިކަން އަދި 1.7 ބިލިއަން މީހުންނަށް އާދަޔާ ހިލާފަށް ހޫނުވުމުގެ މައްސަލަ ކުރާނެ އެވެ.
ނިޒާމީ ބަދަލުތަކެއް
މޫސުމީ ބަދަލު މަޑުޖައްސާލެވޭނީ ނިޒާމީ ބަދަލުތަކުންނެވެ. އެއީ އިންސާނުން ހަކަތަ ބޭނުން ކުރާ ގޮތާއި، ކެއުމާއި ގެދޮރު އަޅާ ގޮތް ފަދަ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަމަށް ބަދަލު ގެނެސްގެންނެވެ. ގުދުރަތީ ރިސޯސް މާ ގިނައިން އަދި ނާޖައިޒު ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުމުގެ ސަބަބުން މޫސުމީ ބަދަލު އައުން އަވަސްވެ އެވެ.
ކުޑަ އުފުލުމަކުން ބޮޑު ގެއްލުމެއް
ދުނިޔެ ހޫނުވުމުގައި ކުޑަ މިންވަރެއް ވެސް ވަރަށް ބޮޑެވެ. މިސާލަކަށް 1.5 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް އަށް ވުރެ ދެ ޑިގްރީ ސެލްސިއަށް އަށް ހޫނުވުން އޮންނަ ނަމަ ލިބޭ ގެއްލުން ބޮޑުވާނެ އެވެ. އަދި 1.5 ގައި ހިފެހެއްޓި ނަމަވެސް މި ގަރުނު ނިމުމުގެ ކުރިން ނޭދެވޭ އެތައް އަސަރެއް ކުރުން ދެނެއް ނުހުއްޓުވޭނެ އެވެ.
