ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާ، ހައިކޯޓުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ގޮތަކަށް މާނަކޮށްފައިވެ އެވެ. އެއީ، ޝަރީއަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން ނުވަތަ ޖަލުގެ ބަހުރުވައިން ނަމަ، ވާނުވާ ޖެހުން ލާޒިމް ކަމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ނަމަވެސް، ސުޕްރީމް ކޯޓުން އިއްޔެ ވަނީ އެއީ ގޯސް މާނަ ކުރުމެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފަ އެވެ.
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)ގައިވާ ގޮތުން ދެ ހާލަތެއްގައި ޝަރީއަތް ނިމެންދެން ބަންދު ކުރުމުގެ އަމުރު ފަނޑިޔާރަށް ނެރެވިދާނެ އެވެ. އެއީ، ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރު ކުރެވޭ މީހާއަށް "ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ" އަދި އެމީހާ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ގާނޫނު އަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހަތަރު ހާލަތުންކުރެ ހާލަތެއް އޮވެއްޖެނަމަ އެވެ. އެ ހަތަރު ހާލަތަކީ، ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެތީ، ނުވަތަ ކޯޓަށް ހާޒިރުނުވެދާނެތީ ނުވަތަ ފިލައިފާނެތީ ނުވަތަ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެތީ އެވެ.
މި ހާލަތްތަކުން ހާލަތެއް މެދުވެރިވެދާނެ ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ގަބޫލުކުރެވިއްޖެ ހާލަތެއްގައި އޭނާގެ ޝަރީއަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ފަނޑިޔާރު އަމުރުކުރަންވާނެ ކަމަށް ގާނޫނުގައި ލިޔެފައިވެ އެވެ.
ލޯބިވެރިޔާއަށް އަނިޔާކުރި މީހެއްގެ ބަންދު މައްސަލައެއްގައި މި އިބާރާތް ހައިކޯޓުން މާނަކޮށްފައި އޮތީ މިހެނެވެ؛
"މިހާލަތުގައި މިގޮތަށް އަމުރު ނެރުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމު (mandatory) ކަމެއްކަން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި 'އޭނާ ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ފަނޑިޔާރު އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.' އިބާރާތުން އެނގޭ ކަމަށެވެ."
މިހެން ހައިކޯޓުން މާނަކުރުމުގައި ވަކި ކުށްތަކެއް އިސްތިސްނާ ކޮށްފައެއް ނެތެވެ. އެހެންކަމުން އެކަން ހުރިހާ ކުށަކަށް ވެސް އަމަލު ކުރަން ޖެހޭ ގޮތްވި އެވެ. މި މާނަކުރުމާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހިގެން ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނަރަލްގެ ފަރާތުން މައްސަލަ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި އެވެ.
އިއްޔެ އެ މައްސަލާގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން އިއްވި ހުކުމްގައި ބުނީ، ހައިކޯޓުން މާނަކުރުން ގޯސް ކަމަށެވެ. އޭގެ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި، ބުނެފައިވަނީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައި ނުވާ ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާގެ މައްޗަށް އޭނާ އެ ކުށް ކުރި ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ، ޝަރީއަތް ނިމެންދެން އޭނާ ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ފަނޑިޔާރު އަމުރު ކުރަން ޖެހުން ކަމަށް ބެލެވިދާނެ ކަމަށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) މާނަކުރުމުން އެނގޭ ކަމަށެވެ.
ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބުނި ގޮތުގައި، ހައިކޯޓުން ގާނޫނުގެ މާއްދާ މާނަކޮށްފައިވަނީ ގާނޫނީ ލަފްޒީ މާނައަށް ރިއާޔަތްކޮށެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން މާނަކުރީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ މަގުސަދަށް ރިއާޔަތްކޮށެވެ.
އެގޮތުން އެ ގާނޫނުގެ މަގުސަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ ފަރާތުގެ ހައްގުތަކަށް އުނިކަން ނާންނާނެ ގޮތަށް އަމަލުކުރުމާއި ތަހުގީގާއި ދައުވާކުރުން އަވަސް މިނެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔުމާއި ޝަރީއަތްތައް ވީހާވެސް އިންސާފުވެރި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔުމެވެ.
ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބުނީ ގާނޫނުގައި ބުނާ ހާލަތްތަކުގައި މީހެއްގެ ޝަރީއަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ފަނޑިޔާރު އަމުރު ކުރަން ވާނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، އެއީ ފަނޑިޔާރު ކުރުން ލާޒިމް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުމަކީ ނުވަތަ އެގޮތަށް އެ މާއްދާ މާނަކުރުމަކީ އިންސާފުގެ ހަމަތަކާއި ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭ މީހާގެ އަސާސީ ހައްގުތަކަށް ބަލާއިރު އެކަށީގެންވާ ގޮތެއް ނޫން ކަމަށެވެ.
"މިހެންކަމާއެކު، ހައިކޯޓުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)ގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ބާރު މާނަކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމުގައި ނުދެން،" ހުކުމްގައިވެ އެވެ.
މި ހުކުމް ނެރުއްވީ ފަނޑިޔާރު އައިޝާ ޝުޖޫން މުހައްމަދު (ރިޔާސަތު) އާއި ފަނޑިޔާރު މަހާޒް އަލީ ޒާހިރު އަދި، ފަނޑިޔާރު ހުސްނުއްސުއޫދެވެ.
