މި އަހަރު ދައްކަން ޖެހޭ ބޮޑު ދަރަނި ދައްކާނެ ފައިސާ ހަމަޖައްސަން ވެގެން ސަރުކާރުން ނަގަން އުޅޭ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ 300 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނު ދޫކުރަން އެމެރިކާގެ ކާގިލް ފައިނޭންޝަލް ސާވިސަސް އިންޓަނޭޝަނަލް (ސީއެފްއެސްއައިޓީ) އިން ވަރަށް ބޮޑު އިންޓްރެސްޓެއް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިއްޖެ އެވެ.

ސަރުކާރުން މި ލޯނު ނަގަން އުޅޭ ކަމަށް އަދަދު އިން ފުރަތަމަ ރިޕޯޓު ކުރީ ނިމުނު ޑިސެމްބަރު 28، ގަ އެވެ. އޭރު، ސަރުކާރާއި މާލީ އިދާރާތަކުގެ މަތީ ފަންތީގައި މިފަދަ މަޝްވަރާތަކެއް ކުރިއަށްދާ ކަމުގެ އިތުރަށް ލޯނާ ގުޅޭ އިތުރު އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ނުލިބެ އެވެ.

މި ނޫހަށް މައުލޫމާތު ދިން މަސްދަރުތަކުން ބުނި ގޮތުގައި ކާގިލްސްއިން ވަނީ ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ވަރުގެ ލޯނެއް ދޫކުރަން ހުށަހަޅާފަ އެވެ. ނަމަވެސް އެ ހުށަހެޅުމާ ސަރުކާރުން އަދި ގޮތެއް ނުނިންމާ ވަނީ އިންޓްރެސްޓު ރޭޓު ބޮޑުކަމުންނެވެ. ރޭޓު ބޮޑު ކަން ކަށަވަރު ކުރެވުނު ނަމަވެސް ސީދާ ރޭޓަކީ ކޮބައި ކަމެއް ކަަށަވަރު ކުރެވޭ ގޮތެއް ނުވެ އެވެ.

ކާގިލްގެ ލޯނު ހުށަހެޅުމާ މެދު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރި ބައެއް މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި އިންޓްރެސްޓު ރޭޓު އުޅެނީ 15 ޕަސެންޓުގަ އެވެ. މި އަދަދު ހިއްސާކުރި އެއް އެކައުންޓަކީ ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ބޭނުންކުރައްވާ ނުރަސްމީ އެކައުންޓެވެ.

މީގެ ކުރިން އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގައި ވެސް ކާގިލްއިން ބަޖެޓު ސަޕޯޓުގެ ގޮތުގައި 100 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނެއް ނެގި އެވެ. ތިން އަހަރުގެ ތެރޭގައި އަނބުރާ ދައްކާ ގޮތަށް ނެގި އެ ލޯނުގެ އިންޓްރެސްޓް ރޭޓަކީ 7.15 ޕަސެންޓެވެ. މިިދިޔަ އަހަރުގެ މާޗު މަހުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ވަނީ މި ލޯނަށް އަނބުރާ ދައްކަން ޖެހޭ 126 މިލިއަން ޑޮލަރު އަނބުރާ ދައްކާފަ އެވެ.

މި ސަރުކާރުން ވެސް ވަނީ ކާގިލްއިން 50 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނެއް ނަގަން އެސްޓީއޯއަށް ގެރެންޓީއެއް ދޫކޮށްފަ އެވެ. މިއީ އެ ކުންފުނިން އެތެރެކުރާ ބޭހާއި، ކާޑުގެ ބާވަތްތަކާއި، އެ ނޫން ވެސް ޒަރޫރީ ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދަން ނެގި ލޯނެކެވެ. ނަމަވެސް މި ލޯނުގެ މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރަން ބޭއްވި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުން ސިއްރުކުރުމުން، މި ލޯނާ ގުޅޭ އިތުރު މައުލޫމާތެއް އާންމުކޮށް ފެންނާކަށް ނެތެވެ.

މި އަހަރުގެ ބަޖެޓު ފާސްކުރީ ދަރަނީގެ ގޮތުގައި 21 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހޯދާ ގޮތަށެވެ. ދަރަންޏަށް ނަގާ ފައިސާގެ ތެރެއިން، ކާގިލް ގިންތިކުރެވޭ ޕޮޓެންޝަލް ފައިނޭންސިން ޕާޓްނަރުންގެ އަތުން ހޯދާ ގޮތަށް އޮތީ 1.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ ނުވަތަ 100 މިލިއަން ޑޮލަރެވެ.

ސަރުކާރުން ދަރަނީގެ ގޮތުގައި މި އަހަރު ނަގާ ފައިސާގެ ތަފުސީލު ހިމެނޭ ތާވަލު --- މަސްދަރު: ބަޖެޓު ފޮތް 2026

ދަރަނީގެ ގޮތުގައި 21 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހޯދާއިރު، މި ފައިސާ އާއި ބަޖެޓުގެ ޑެފިސިޓު ފޫބައްދަން ބޭނުންވާ އެހެން ފައިސާ ހިމަނައިގެން، ފައިނޭންސް ކުރަން ޖެހޭ އަދަދު 26.2 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރަ އެވެ. ބަޖެޓު ފައިނޭންސިންގެ ބޮޑު ބަޔެއް ހޯދަން ވިސްނަނީ ބޭރުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބަޖެޓު ސަޕޯޓަށް ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން ހޯދާ ހަތް ބިލިއަން ރުފިޔާ ހިމަނެ އެވެ.

ފައިނޭންސް ކޮށްގެން ހޯދާ ފައިސާއިން ބޮޑު އަދަދެއް ހަރަދު ކުރަން ޖެހޭނީ މި އަހަރު ދައްކަން ޖެހޭ 12.9 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ދަރަނި ދެއްކުމަށެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް 90 ޕަސެންޓު ނުވަތަ 11.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ އަކީ ބޭރުގެ ދަރަނި އަދާކުރަން ހަރަދުކުރަން ޖެހޭ ފައިސާ އެވެ.

އެންމެ ބޮޑު އަދަދެއް ދައްކަން ޖެހެނީ އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގައި ވިއްކާފައިވާ 500 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ސުކޫކަށާއި އަބޫ ދާބީ ފަންޑް ފޯ ޑިވެލޮޕްމަންޓުން ނަގާފައިވާ 100 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނަކަށެވެ. މި 600 މިލިއަން ޑޮލަރު އަންނަ އޭޕްރިލް މަހުގެ ތެރޭގައި ދައްކަން ޖެހެ އެވެ.

ސަރުކާރުން މި އަހަރު ފައިނޭންސިން ހޯދާ ގޮތުގެ ތަފުސީލު ހިމެނޭ ތާވަލު --- މަސްދަރު: ބަޖެޓު ފޮތް 2026

ސަރުކާރުން ރާވާފައި ވަނީ ސުކޫކުން ބަޔެއް ރީފައިނޭންސް ކުރާށެވެ. މިއީ މިދިޔަ އަހަރު ވެސް ސަރުކާރުގެ ޕްލޭނެވެ. މިހެން ނަމަވެސް އެ އަހަރު ނިމުނުއިރު ރީފައިނޭންސް ކުރެވުނު ކަމަކަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ހާމައެއް ނުކުރެ އެވެ. މި އަހަރު ވެސް ވަގުތު ކުޑަ ތަން ވެފައި ވުމާ އެކީ ހާއްސަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްގެން ނޫނީ އޭޕްރިލްގެ ކުރިން ސުކޫކެއް ވިއްކަން ވަރަށް އުނދަގޫ ވާނެ އެވެ.

ސަރުކާރުން ނަގަން އުޅޭ ލޯނުގެ އިންޓްރެސްޓު ރޭޓު ބޮޑު ކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ހުއްޓަސް، ފަންނީ މާހިރުން ބުނަނީ ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތު ހުރި ގޮތުން ބޭރުން ހެޔޮ އަގުގައި ދަރަނި ނަގަން ވެސް އުނދަގޫ ވާނެ ކަމަށެވެ.

މި ކަމުގައި ދިވެހި ދައުލަތަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ރޭޓިން އެޖެންސީތަކުން ރާއްޖޭގެ ސޮވަރިން ކްރެޑިޓް ރޭޓިން ދަށްކޮށްފައި އޮތުމެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ދެ ރޭޓިން އެޖެންސީ ކަމުގައިވާ މޫޑީސް އާއި ފިޗުން ވެސް ވަނީ އިންވެސްޓު ނުކުރާ ގްރޭޑަށް ރޭޓިން ވައްޓާލާފަ އެވެ.

މި ރޭޓިން އޮތްހާ ހިނދަކު ހެޔޮ އަގެއްގައި ލޯނެއް ލިބުމާއި ދަށް ޔީލްޑެއްގައި ސުކޫކެއް ވިއްކަން ވެސް އުނދަގޫ ވާނެ ކަމަށް މާލީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުން ބުނެ އެވެ. ހަމައެކަނި އޮންނާނެ ގޮތަކީ، ދައުލަތަކުން ނޫނީ ވާލްޑް ބޭންކް އާއި އިންޓަނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑު ފަދަ ކޮންސެޝަނަރީ ރޭޓުތަކުގައި ލޯނު ދޫކުރާ އިދާރާއަކުން ލޯނެއް ހޯދުމެވެ.