ފިޖީގައި އެޗްއައިވީ ފެތުރުން ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާންކޮށްފި

Sep 17, 2026, 11:52 AM
ފޮޓޯ: ގެޓީ އިމޭޖަސް

ފޮޓޯ: ގެޓީ އިމޭޖަސް

ފިޖީގައި އެޗްއައިވީ ފެތުރޭ މިންވަރު އިންތިހާއަށް އިތުރުވުމާ ގުޅިގެން އެ ގައުމުގައި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާންކޮށް، ބަލި ދެނެގަތުމަށް ކުރާ ޓެސްޓުތަކާއި، ފަރުވާ އަދި ރައްކާތެރިކަމުގެ ހިދުމަތްތައް ފުޅާކުރަން ފަށައިފި އެވެ.

ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ކުޑަ ޖަޒީރާ ގައުމެއް ކަމަށްވާ ފިޖީގެ ކޮންމެ 60 ބޮޑު މީހަކުން އެކަކީ މިހާރު ލޭގެ ޒަރީއާއިން ފެތުރޭ މި ވައިރަސް ހުރި މީހެކެވެ. މީގެ ފަސް އަހަރު ކުރިން މި ނިސްބަތް ހުރީ ކޮންމެ 167 މީހަކުން އެކަކަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެޗްއައިވީއާ ގުޅުންހުރި ސިއްހީ މައްސަލަތަކުގައި މަރުވާ ތުއްތު ކުދިންގެ އަދަދު ވެސް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.

އާބާދީގައި އެއް މިލިއަން މީހުން ހަމަނުވާ އެ ގައުމުގައި، ހަމައެކަނި 2025 ވަނަ އަހަރު ވެސް 2،016 މީހަކަށް އަލަށް އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާ ކަމަށް އެ ގައުމުގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރު އެންޓޯނިއޯ ލަލަބަލާވޫ ވިދާޅުވި އެވެ. މިނިސްޓަރު ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ބަލިމަޑުކަމެއްގެ ގޮތުގައި މިކަމަށް މިހާރު ދެމުންދާ އިޖާބައަކީ މި ހާލަތާ އަޅާބަލާއިރު އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއް ނޫނެވެ.

Advertisement

މި ބަލިމަޑުކަން ފެތުރެން މެދުވެރިވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުން އިތުރުވުމާއި، ރައްކާތެރިނޫން ގޮތުގައި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމާއި، އެކަކު ބޭނުންކުރާ ސިރިންޖު އަނެކަކު ބޭނުންކުރުމުގެ އިތުރުން "ބްލޫޓޫތިން" ފަދަ ނުރައްކާތެރި އާދަތައް ހިމެނޭ ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުުންނާއި ޖަމިއްޔާތަކުން މައުލޫމާތު ދީފައިވެ އެވެ.

"ބްލޫޓޫތިން" ނުވަތަ "ހޮޓްސްޕޮޓިން" އަކީ މަސްތުގެ ހާލަތުގައި ހުރި މީހެއްގެ ލޭ، އިންޖެކްޝަން ޖަހާ އެހެން މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ފޮނުވުމެވެ. މި ނުރައްކާތެރި އަމަލުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި، ހާއްސަކޮށް އެފްރިކާގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކާއި ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގައި އެޗްއައިވީ ފެތުރުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފަ އެވެ.

މިގޮތަށް އަމަލުކުރާ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބަކީ އަގުހެޔޮކޮށް މަސްތުވުމެވެ. އެއީ ގިނަ ބަޔަކު ފައިސާ އެއްކޮށްގެން އެއްފަހަރު ބޭނުންކުރާ މިންވަރުގެ މަސްތުވާތަކެތި ގަނެ، އެންމެންގެ މެދުގައި ބަހާލެވޭތީ އެވެ. އަނެއް ސަބަބަކީ ފިޖީގައި ސިރިންޖު ލިބުން ދަތިވުމުން، އެންމެ ސިރިންޖަކުން ފުއްދާލުމުގެ ފަސޭހައަކަށެވެ.

ގައުމީ ފެންވަރުގައި ކުރިމަތިވެފައިވާ މި ކުއްލި ނުރައްކަލަށް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން، ފިޖީ ސަރުކާރުން މިހާރު ވަނީ ސިރިންޖާއި ކަށި ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ތައާރަފުކުރަން ނިންމާފަ އެވެ.

މިނިސްޓަރު ލަލަބަލާވޫ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ޕްރޮގްރާމަށް ބޭނުންވާ ސިރިންޖާއި ކަށި މިހާރު ވެސް ގައުމުގައި އެބަހުއްޓެވެ. އަދި މި ޕްރޮގްރާމް ރަސްމީކޮށް ފެށުމަށްޓަކައި ގާނޫނަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާނެ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ބައްޔަށް ޓެސްޓުކުރުމަށް ވީހާވެސް ގިނަ ބަޔަކު ކުރިއަށް ނުކުތުމަށް މިނިސްޓަރު އިލްތިމާސްކުރެއްވި އެވެ.

އެޗްއައިވީ އަދި އެއިޑްސްއާ ބެހޭ އދ. ގެ ގުޅިފައިވާ ޕްރޮގްރާމް (ޔޫއެންއެއިޑްސް) އިން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، 2025 ވަނަ އަހަރު ފިޖީގައި އެޗްއައިވީއާއެކު ދިރިއުޅެމުންދިޔަ 9,100 މީހުންގެ ތެރެއިން ބަލި ހުރިކަން އެނގެނީ އެންމެ 39 އިންސައްތަ މީހުންނަށެވެ. އަދި ބައްޔަށް ފަރުވާ ހޯދަމުންދަނީ އެންމެ 22 އިންސައްތަ މީހުންނެވެ.

މިއީ ދުނިޔޭގެ އެވްރެޖާ އަޅާބަލާއިރު ވަރަށް ބޮޑު ތަފާތެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން އެޗްއައިވީ ހުންނަ މީހުންގެ 78 އިންސައްތަ މީހުން ދަނީ ބައްޔަށް ފަރުވާ ހޯދަމުންނެވެ.

ފިޖީގެ އެޗްއައިވީ ޓާސްކްފޯހުގެ ވެރިޔާ ޖޭސަން މިޗެލް ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، މި ބަލިމަޑުކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ފަސް އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ނަގާނެ އެވެ.

މިޗެލް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، އެޗްއައިވީ ފެތުރުމުގެ ސަބަބުން ފިޖީގެ ސިއްހީ ނިޒާމަށް ބާރު ބޮޑުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ސްޕޭސްއެކްސްއަށް ފަންޑިން ހުއްޓުވުމުގެ އިންޒާރު

ޔޫކްރެއިންގައި ބޭނުންކުރާ ސްޓާޝީލްޑްގެ ޚިދުމަތަށް ބަދަލުތަކެއް އައި މައްސަލައިގައި، ސްޕޭސްއެކްސްއަށް ދޭ ފަންޑިން ހުއްޓާލާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު އެމެރިކާގެ ކޮންގްރެސް މެންބަރު ޖިމް ހައިމްސް ދެއްވައިފިއެވެ. އޭނާ އެދިވަޑައިގަންނަވަނީ މި ބަދަލުތަކަކީ ކުންފުނިން އަމިއްލައަށް ނިންމި ނިންމުމެއްތޯ ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އެންގުމަކަށް ކުރި ކަމެއްތޯ ސާފުކޮށްދިނުމަށެވެ. ސަރުކާރުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް ނެތް ނިޒާމުތަކަށް ފައިސާ ދޫނުކުރާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ، މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އީލޮން މަސްކާ ބައްދަލުކުރުމަށްވެސް ހައިމްސް ވަނީ އެދިވަޑައިގެންފައެވެ.

ރަޝިޔާ އާއެކު މަޝްވަރާއަށް ތައްޔާރު: ޔޫރަޕުގެ ލީޑަރުން

ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް ރަޝިޔާއާއެކު މަޝްވަރާކުރުމަށް ތައްޔާރަށް ތިބިކަން ޔޫރަޕުގެ ލީޑަރުން ހާމަކޮށްފައިވާއިރު، މި މަޝްވަރާތަކުގައި ވިލާތުގެ ބައިވެރިވުން ހިމެނުމަށް އެމެރިކާއިން ދަނީ ބާރުއަޅަމުންނެވެ. ރަޝިޔާގެ ރައީސް ޕޫޓިން ވަނީ ވިލާތުގެ ގައުމުތަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ސާފުކުރުމަށްޓަކައި މޮސްކޯއަށް ޒިޔާރަތްކުރުމަށް އެ ގައުމުތަކަށް ދައުވަތު ދެއްވާފައެވެ.

އެންތްރޮޕިކް 1.76 ޓްރިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކުންފުންޏަކަށް

އޭއައި ކުންފުނި އެންތްރޮޕިކް ހިއްސާގެ ބާޒާރަށް ނުކުތުމާއެކު، އެ ކުންފުނީގެ އަގު 1.76 ޓްރިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ އަގުބޮޑު ކުންފުނިތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިއްޖެއެވެ. ހިއްސާގެ އަގަށް އައި ކުރިއެރުމާއެކު އޭއައި ދާއިރާއަށް އޮތް ބޮޑު ޝައުގުވެރިކަން ހާމަވީ ނަމަވެސް، މިއީ އިގްތިސާދީ "ބަބުލް" އެއްގެ ގޮތުގައި ބައެއް މާހިރުން ސިފަކުރެއެވެ. ކްލޯޑް ޗެޓްބޮޓް އުފެއްދި މި ކުންފުނިން އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދެނީ އޭއައިގެ ރައްކާތެރިކަމަށެވެ.

ވެން ގޯގެ ކުރެހުމެއް 190 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ވިއްކާލައިފި

ވިންސެންޓް ވެން ގޯގެ "ޗެސްޓްނަޓް ޓްރީޒް އިން ބްލޮސަމް" ކުރެހުން 190.4 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ވިއްކާލައި، ދުނިޔޭގެ އާ ރެކޯޑެއް ގާއިމުކޮށްފިއެވެ. މި ކުރެހުން ނީލަމުގައި ވިއްކާލާފައިވަނީ، ނާޒީންގެ ދުވަސްވަރު މަޖުބޫރުވެގެން މި ކުރެހުން ވިއްކާލަން ޖެހުނު އާއިލާއާއި މިހާރުގެ މިލްކުވެރިންގެ މެދުގައި އުފެދުނު ގާނޫނީ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްފަހުގައެވެ.

ރޮހިންޔާ ގަތުލުއާންމުގައި މިޔަންމާ ކުށްވެރިވެއްޖެ

މި މައްސަލައިގައި ދަ ގެމްބިއާއަށް ތާއީދުކޮށް، ރާއްޖެއިން ވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ވަކީލުންނާއެކު ކޯޓުގައި މިޔަންމާއާ ދެކޮޅަށް ވަކާލާތުކޮށް އިސް ދައުރެއް އަދާކޮށްފަ. ކޯޓުގެ ހުކުމުގައި މިޔަންމާ ކުށްވެރިކޮށް، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް އެކުލަވާލުމަށް ވެސް ވަނީ އަމުރުކޮށްފަ.

ޕެޓިންސަން ހަތްވަނަ ބޮންޑަށް ހޮވުމުގައި ބޭޒޯސްގެ ބޮޑު ދައުރެއް

އާ ޖޭމްސް ބޮންޑުގެ ރޯލަށް އެކްޓަރު ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން ހަމަޖެއްސުމުގައި އެމެޒޯންގެ ޗެއާމަން ޖެފް ބޭޒޯސް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވާކަން އޭނާ ހާމަކުރައްވައިފިއެވެ. ޑެނިއަލް ކްރެއިގްގެ ފަހުން ހަތްވަނަ ބޮންޑުގެ ގޮތުގައި ޕެޓިންސަން ފެނިގެންދާ 26 ވަނަ ފިލްމު، ޑެނިސް ވިލެނޫވްގެ ޑައިރެކްޝަނުގެ ދަށުން 2028 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްކުރުމަށް ވަނީ ތާވަލުކޮށްފައެވެ.

އެންތްރޮޕިކް އުފެއްދި 7 ބާނީން ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓަށް

އޯޕަން އޭއައި އިން ވަކިވި ހަތް މީހަކު 2021 ވަނަ އަހަރު އުފެއްދި އެންތްރޮޕިކް ކުންފުނި ހިއްސާގެ ބާޒާރަށް ނެރުމާއެކު، އެ ކުންފުނީގެ ބާނީން ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓަށް އެރުމަށް ވަނީ ތައްޔާރުވެފައެވެ. އޭއައިގެ ރައްކާތެރިކަމަށް އިސްކަންދޭ މި ޒުވާން ޓީމުގެ ކުންފުނިން އުފެއްދި "ކްލޯޑް" އާއެކު، އެންތްރޮޕިކް މިހާރު ވަނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާގެ ބޮޑު ބާރަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox