ފިޖީގައި އެޗްއައިވީ ފެތުރޭ މިންވަރު އިންތިހާއަށް އިތުރުވުމާ ގުޅިގެން އެ ގައުމުގައި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާންކޮށް، ބަލި ދެނެގަތުމަށް ކުރާ ޓެސްޓުތަކާއި، ފަރުވާ އަދި ރައްކާތެރިކަމުގެ ހިދުމަތްތައް ފުޅާކުރަން ފަށައިފި އެވެ.
ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ކުޑަ ޖަޒީރާ ގައުމެއް ކަމަށްވާ ފިޖީގެ ކޮންމެ 60 ބޮޑު މީހަކުން އެކަކީ މިހާރު ލޭގެ ޒަރީއާއިން ފެތުރޭ މި ވައިރަސް ހުރި މީހެކެވެ. މީގެ ފަސް އަހަރު ކުރިން މި ނިސްބަތް ހުރީ ކޮންމެ 167 މީހަކުން އެކަކަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެޗްއައިވީއާ ގުޅުންހުރި ސިއްހީ މައްސަލަތަކުގައި މަރުވާ ތުއްތު ކުދިންގެ އަދަދު ވެސް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.
އާބާދީގައި އެއް މިލިއަން މީހުން ހަމަނުވާ އެ ގައުމުގައި، ހަމައެކަނި 2025 ވަނަ އަހަރު ވެސް 2،016 މީހަކަށް އަލަށް އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާ ކަމަށް އެ ގައުމުގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރު އެންޓޯނިއޯ ލަލަބަލާވޫ ވިދާޅުވި އެވެ. މިނިސްޓަރު ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ބަލިމަޑުކަމެއްގެ ގޮތުގައި މިކަމަށް މިހާރު ދެމުންދާ އިޖާބައަކީ މި ހާލަތާ އަޅާބަލާއިރު އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއް ނޫނެވެ.
މި ބަލިމަޑުކަން ފެތުރެން މެދުވެރިވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުން އިތުރުވުމާއި، ރައްކާތެރިނޫން ގޮތުގައި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމާއި، އެކަކު ބޭނުންކުރާ ސިރިންޖު އަނެކަކު ބޭނުންކުރުމުގެ އިތުރުން "ބްލޫޓޫތިން" ފަދަ ނުރައްކާތެރި އާދަތައް ހިމެނޭ ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުުންނާއި ޖަމިއްޔާތަކުން މައުލޫމާތު ދީފައިވެ އެވެ.
"ބްލޫޓޫތިން" ނުވަތަ "ހޮޓްސްޕޮޓިން" އަކީ މަސްތުގެ ހާލަތުގައި ހުރި މީހެއްގެ ލޭ، އިންޖެކްޝަން ޖަހާ އެހެން މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ފޮނުވުމެވެ. މި ނުރައްކާތެރި އަމަލުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި، ހާއްސަކޮށް އެފްރިކާގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކާއި ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގައި އެޗްއައިވީ ފެތުރުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފަ އެވެ.
މިގޮތަށް އަމަލުކުރާ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބަކީ އަގުހެޔޮކޮށް މަސްތުވުމެވެ. އެއީ ގިނަ ބަޔަކު ފައިސާ އެއްކޮށްގެން އެއްފަހަރު ބޭނުންކުރާ މިންވަރުގެ މަސްތުވާތަކެތި ގަނެ، އެންމެންގެ މެދުގައި ބަހާލެވޭތީ އެވެ. އަނެއް ސަބަބަކީ ފިޖީގައި ސިރިންޖު ލިބުން ދަތިވުމުން، އެންމެ ސިރިންޖަކުން ފުއްދާލުމުގެ ފަސޭހައަކަށެވެ.
ގައުމީ ފެންވަރުގައި ކުރިމަތިވެފައިވާ މި ކުއްލި ނުރައްކަލަށް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން، ފިޖީ ސަރުކާރުން މިހާރު ވަނީ ސިރިންޖާއި ކަށި ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ތައާރަފުކުރަން ނިންމާފަ އެވެ.
މިނިސްޓަރު ލަލަބަލާވޫ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ޕްރޮގްރާމަށް ބޭނުންވާ ސިރިންޖާއި ކަށި މިހާރު ވެސް ގައުމުގައި އެބަހުއްޓެވެ. އަދި މި ޕްރޮގްރާމް ރަސްމީކޮށް ފެށުމަށްޓަކައި ގާނޫނަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާނެ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ބައްޔަށް ޓެސްޓުކުރުމަށް ވީހާވެސް ގިނަ ބަޔަކު ކުރިއަށް ނުކުތުމަށް މިނިސްޓަރު އިލްތިމާސްކުރެއްވި އެވެ.
އެޗްއައިވީ އަދި އެއިޑްސްއާ ބެހޭ އދ. ގެ ގުޅިފައިވާ ޕްރޮގްރާމް (ޔޫއެންއެއިޑްސް) އިން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، 2025 ވަނަ އަހަރު ފިޖީގައި އެޗްއައިވީއާއެކު ދިރިއުޅެމުންދިޔަ 9,100 މީހުންގެ ތެރެއިން ބަލި ހުރިކަން އެނގެނީ އެންމެ 39 އިންސައްތަ މީހުންނަށެވެ. އަދި ބައްޔަށް ފަރުވާ ހޯދަމުންދަނީ އެންމެ 22 އިންސައްތަ މީހުންނެވެ.
މިއީ ދުނިޔޭގެ އެވްރެޖާ އަޅާބަލާއިރު ވަރަށް ބޮޑު ތަފާތެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން އެޗްއައިވީ ހުންނަ މީހުންގެ 78 އިންސައްތަ މީހުން ދަނީ ބައްޔަށް ފަރުވާ ހޯދަމުންނެވެ.
ފިޖީގެ އެޗްއައިވީ ޓާސްކްފޯހުގެ ވެރިޔާ ޖޭސަން މިޗެލް ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، މި ބަލިމަޑުކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ފަސް އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ނަގާނެ އެވެ.
މިޗެލް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، އެޗްއައިވީ ފެތުރުމުގެ ސަބަބުން ފިޖީގެ ސިއްހީ ނިޒާމަށް ބާރު ބޮޑުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.
