މިދިޔަ އޭޕްރިލް، 26 ގައި ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ބީއެމްއެލް) ގެ މައި އޮފީސް އިމާރާތުގައި ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި އެ ބޭންކުގެ ސީއީއޯ އަދި މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު މުހައްމަދަު ޝަރީފު ވަނީ، އެ ބޭންކުގެ "ނެޓް އޯޕަން ޕޮޒިޝަން" ހުރީ ސުން ޕަސެންޓުގައި ކަމަށް ހާމަކުރައްވާފަ އެވެ.
ބޭންކެއްގެ ނެޓް އޯޕަން ޕޮޒިޝަން ނުވަތަ އެންއޯޕީއަކީ އެ ބޭންކެއްގެ ބޭރު ފައިސާގެ ހިރާސް ހުރި މިންވަރު އަންގައިދޭ މިންގަނޑެކެވެ. މި މިންގަނޑުން ބުނެ ދެނީ ބޭންކަކަށް ޑޮލަރު ފަދަ ބޭރު ފައިސާ ލިބޭ މިންވަރާއި، ބޭންކުން ބޭރުކުރާ މިންވަރާ އަޅާބަލާއިރު، ބޭންކުގެ ރިޒާވުގައި ހުރި ފައިސާގެ އަދަދެވެ.
އެ ދުވަހުގެ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ޝަރީފު ވިދާޅުވި ވާހަކައިން ދޭހަވީ ބީއެމްއެލްގެ ޑޮލަރުގެ ލިކުއިޓިޑީ ވަރަށް ރަނގަޅު ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އޭގެ ފަހުން ބޭންކުގެ އަހަރީ އާންމު ޖަލްސާގައި، އޭނާ ވަނީ ބޭންކުން އެކަން ކުރި ގޮތް ހިއްސާދާރުންނަށް ސާފުކޮށްދެއްވާފަ އެވެ. މި ތަފުސީލުތަކާއެކީ ހާމަވެފައިވާ ކަމަކީ، ބީއެމްއެލްގެ ޑޮލަރު މައްސަލަ ހައްލުކުރަން އެ ބޭންކުން ސަރުކާރާ ގުޅިގެން ކަރުދާހުގައި ޑޮލަރުތަކެއް އުފެއްދި ކަމެވެ.
ޑޮލަރު ތާށިކަމުގެ މައްސަލައަކީ ބީއެމްއެލްއަކަށް އަލަށް ދިމާވެގެން އުޅޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. މި މައްސަލައިގައި އަސްލަކީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކިން ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ބޭރު ފައިސާ ހަރުނުލާ މައްސަލަ އެވެ. މިހާރުގެ ހާލަތަކީ، އެ މައްސަލަ އޮއްވާ ކޮވިޑު ބަލިމަޑުކަމާ ގުޅިގެން އިގުތިސޯދަށް އައި ހުއްޓުމަށް ފަހު، އޭރުގެ ސަރުކާރާއި ގެންގުޅުނު ސިޔާސަތުތަކާއި މިހާރުގެ ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތުތަކުގައި ހުރި ގޯސްތައް ބަންޑެލިވުމުގެ ނަތީޖާ އެވެ.
ކޮވިޑު ދުވަސްވަރު ބޯޑަރުަތައް ބަންދުކުރުމާއެކީ، ބީއެމްއެލްއަށް ބޭރު ފައިސާ ލިބުން އެކީ ކަހަލަ ގޮތަކަށް ހުއްޓުނެވެ. ބީއެމްއެލްއިން އާންމުކުރި އެންއޯޕީގެ ހާލަތު އަންގައިދޭ ޗާޓަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެ އަހަރު ނިމެން އައިއިރު އެ ބޭންކުގެ އެންއޯޕީ ހުރީ -18 ޕަސެންޓުގަ އެވެ. ޖެހިގެން އައި އަހަރުގެ މާޗު މަހާ ހަމައަށް އައިއިރު، އެންއޯޕީ ހުރީ -19 ޕަސެންޓުގަ އެވެ.
މި ހާލަތު ބަދަލުވާން ފެށީ، 2021 ވަނަ އަހަރުގެ މެދެއްހާ ހިސާބުން ފެށިގެން ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތް އާންމު ހާލަތަށް ރުޖޫއަ ވާން ފެށި ހިސާބުންނެވެ. މި ކުރިއެރުންތަކާ އެކީ، އެ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރުގައި އެންއޯޕީ -7 ޕަސެންޓަށް މައްޗަށް ޖައްސާލެވުނެވެ. އޭރުން ފެށިގެން 2024 ވަނަ އަހަރުގެ މެދާ ހަމައަށް މި އަަދަދު ހުރީ -7 ޕަސެންޓާއި -13 ޕަސެންޓާ ދޭތެރޭގަ އެވެ.
މި ތިން އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެންއޯޕީ މެނޭޖުކުރެވޭ މިންވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓިފަ ހުރި ނަމަވެސް، އަހަރުންއަހަރަަށް އެ އަދަދު ދިޔައީ ދަށްވަމުންނެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން ބީއެމްއެލްގެ އޭރުގެ މެނޭޖުމަންޓުން ވަނީ ރުފިޔާ ކާޑުތަކަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް ޑޮލަރު ނުދޭން ނިންމާފަ އެވެ.
މިކަން ކުރަން ޖެހުނު ސަބަބު ސާފުކޮށްދެއްވަމުން އޭރު ބޭންކުގެ ސީއީއޯއަކަށް ހުންނެވި ކާލް ސްޓުމްކާ ވިދާޅުވީ، އެ ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހުނީ ބޭންކަށް ގަންނަން ލިބޭ މިންވަރަށް ވުރެެ ބޭންކުން ވިއްކާ ޑޮލަރުގެ އަދަދު ތިން ގުނަ އިތުރުވުމުން ކަމަށެވެ. މި ސަބަބާ ހުރެ ބޭންކަށް ލިބޭ ބޭރު ފައިސާގެ ބޮޑު ބަޔެއް ދަނީ ބޭރަށް ކުރާ ދަތުރުތަކާއި އޮންލައިން ވިޔަފާރިއަށެވެ.
ރުފިޔާ ކާޑުން ކުރެވޭ ޑޮލަރު މުއާމާލާތްތައް ސަސްޕެންޑުކޮށް ކުރިން ދޫކޮށްފައި ހުރި ކްރެޑިޓު ކާޑުތަކުގެ ލިމިޓު 100 ޑޮލަރަށް ކުޑަކޮށްފި
ޑެބިޓު ކާޑުތަކުގައި ރުފިޔާ އެކައުންޓް ޕްރައިމަރީ ނަމަ އެއްވެސް ޑޮލަރު މުއާމަލާތެއް ނުކުރެވޭނެ. އަލަށް ދޫކުރާ އެއްވެސް ކާޑަކަށް ވެސް ޑޮލަރު މުއާމަލާތް ކުރަން އެއްވެސް އެލަވަންސެއް ނުލިބޭނެ. ކްރެޑިޓު ކާޑު ލިމިޓު ކުޑަކޮށްފައިވަނީ 100 ޑޮލަރަށް.
ވެރިކަން ކުރާ ޕީއެންސީން "މާލީ ބަގާވާތު" ގެ ގޮތުގައި ލޭބަލްކުރި މި ފިޔަވަޅު ބީއެމްއެލްއިން އެޅިއިރު، އޭ ބޭންކުގެ އެންއޯޕީ ހުރީ -20 ޕަސެންޓުގަ އެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 200 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ޑެފިސިޓެއް ނުވަތަ "ޝޯޓް ޕޮޒިޝަން" އެއްގަ އެވެ. ބޭންކު ޝޯޓެއްގައި އޮއްވާ އެ ބޭންކުގައި ޑޮލަރު ރައްކާކޮށްގެން އުޅޭ އެންމެން އެ ފައިސާ އަނބުރާ ބޭނުން ވެއްޖެ ނަމަ، ބޭންކަށް ފައިސާ ރައްދުކޮށް ނުދެވޭނެ އެވެ.
ބީއެމްއެލްއިން ރުފިޔާ ކާޑުތަކަށް ޑޮލަރު ނުދޭނެ ކަމަށް ބުނުމާއެކީ އާންމުންގެ ރުޅިގަނޑު ދިޔައީ ފަޅައިގެންނެވެ. ރައްޔިތުން މައިތިރިކުރަން ސަރުކާރުން ހޯދި ހައްލަކީ މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ) މެދުވެރިކޮށް އެ ނިންމުން ބަދަލުކުރުވުމާއި ބޭންކުގެ މެނޭޖުމަންޓުން އިދިކޮޅާ ގުޅިގެން ސަރުކާރު ވައްޓާލަން އުޅުނު ކަމުގެ ތުހުމަތުކޮށް، ޖިނާއީ ތަހުގީގެއް ފެށުމެވެ.
މި ތަހުގީގު ފެށުމާއެކީ ބޭންކުގެ ސީއީއޯއަކަށް ހުންނެވި ސްޓުމްކާ ވަނީ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވާފަ އެވެ. ސްޓުމްކާގެ އިސްތިއުފާއާއެކީ ސަރުކާރުން އަވަސް ވެގަތީ ސަރުކާރަށް އެއްބާރުލުން ދޭނެ ބޯޑަކާއި މެނޭޖުމަންޓެއް އައްޔަންކުރާށެވެ. އެ ގޮތުން ބޭންކުގެ ޗެއާމަނަކަށް ހަމަޖެއްސީ ރައީސް އޮފީހުގެ ޕްރިންސިޕަލް އަންޑާ ސެކެޓްރީ، ހަބީބެވެ. އަދި، ބޭންކުގެ ސީއީއޯއަކަށް ހަމަޖެއްސީ އިންތިގާލީ މަރުހަލާގައި މާލީ ކޮމިޓީގައި ހުންނެވި މުހައްމަދު ޝަރީފެވެ.
ކަރުދާހުގައި ޑޮލަރު އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނީ މި ހިސާބުންނެވެ. ތިރީގައިވާ ޗާޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ފަދައިން 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހު ކުއާޓަރުން ފެށިގެން ތިން ކުއާޓަރެއް ވަންދެން ބޭންކުން ވަނީ ދިވެހި ރުފިޔާ ޓީބިލުތަކެއް، ޑޮލަރުން އަނބުރާ ދައްކާ ގޮތަށް ރިވާސް ޑުއަލް ކަރަންސީ އިންސްޓްރޫމަންޓުތަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ހިންގާފަ އެވެ.
ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީއާ ގުޅިގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ޓީބިލު ބަދަލުކުރުުގެ ސަބަބުން ކަރުދާހުގައި، ރެގިއުލޭޓަރީ މިންގަނޑަށް ފެތި، ބީއެމްއެލްގެ އެންއޯޕީ ސުމަކަށް ތިރިކުރެވުނެވެ. އެކަމަކު ބޭންކަށް އާ ބޭރު ފައިސާއެއް ނުވަދެ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ކުރިން ރުފިޔާއިން ހުރި އެސެޓެއް ބީއެމްއެލްގެ ބެލެންސް ޝީޓުގައި ޑޮލަރުގެ އެސެޓަކަށް ބަދަލުވީ އެވެ.
ޝަރީފު މި ފަހުން "މިހާރު" ނޫހަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ވިދާޅުވީ އޭނާ މަގާމާ ހަވާލުވުމަށްފަހު އެންމެ އިސްކަމެއް ދިނީ ބޭންކަށް ދިމާވެފައިވާ މި މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ކަމަށެވެ. ސަބަބަކީ، ހާލަތު ގޯސްވެ ބޭންކަށް އިތުރު އެންމެ ޑޮލަރެއް ވެސް ނުވިއްކޭ ހިސާބުގައި ކަންކަން ހުރުމުން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ބީއެމްއެލްގެ ޑޮލަރު އާމްދަނީ ދަށްވީ ސަބަބެއް ކަމަށް، ޝަރީފު ވިދާޅުވަނީ، "2021 އިރުން ފެށިގެން ކަޅު ބާޒާރެއް އުފެދިފަ" އޮތުމުން ޑޮލަރު މާރުކުރަން އެ ބޭންކަށް ނުލިބުމެވެ. މިއީ އަސްލު ރޭޓަށް ވުރެ މާ މަތީ ރޭޓުތަކުގައި ޑޮލަރު ވިއްކޭ ތަނެއް ކަމުން، ގިނަ މީހުން ފައިސާ މާރުކުރަނީ ކަޅު ބާޒާރުން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ކޮންމެއަކަސް ސަރުކާރާ ބައިވެގެން ބީއެމްއެލްއިން ހިންގި މުއާމަލާތުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ ބޭންކަށް ޑޮލަރު ވިއްކޭނެ މަގުފަހި ވުމެވެ. މި ކަމުން ސަރުކާރަށް ލިބުނު މޮޅަކީ، ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވައުދުވެޑައިގެންނެވި ގޮތަށް ރުފިޔާ ކާޑުތަކުގެ ލިމިޓުތައް މަތިކުރެވޭނެ މަގުފަހި ވުމެވެ.
ޝަރީފު ވިދާޅުވީ، ބޭންކުން ޑޮލަރުން މުއާމަލާތް ކުރެވޭނެ މަގުފަހި ވުމާއެކީ، ރުފިޔާ ކާޑުތަކުގެ ލިމިޓުތައް މަތިކޮށް، އާންމުންނަށް ރުފިޔާ ބޭނުންކޮށްގެން ޑޮލަރު މުއާމަލާތްތައް ކުރެވޭ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދިން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
"ސްޓޫޑަންޓް ކާޑުގެ ލިމިޓުތައް އިތުރުކޮށްދިނިން. އަދި ރާއްޖެއިން ބޭރުން ކުރެވޭ މުއާމަލާތްތަކުގެ، ޕީއޯއެސް މެދުވެރިކޮށް ކުރެވޭ މުއާމަލާތްތަކަށް ކާޑުގެ ލިމިޓު އިތުރުކޮށްދިނިން. އަދި ބޭސް ފަރުވާއަށާއި ޓްރެވަލް، އެއީ އެއާ ޓިކެޓު ނެގުމަށާއި ހޮޓަލްތަކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށާ މިކަހަލަ ޒަރޫރީ ވަރަށް ގިނަ ބޭނުންތަކަށް އަޅުގަނޑުމެން، ކާޑުގެ ލިމިޓުތައް، ކްރެޑިޓު ކާޑާ ޑެބިޓު ކާޑުގެ ލިމިޓުތައް ވަރަށް ބޮޑު ތަނުން ވާނީ އިތުރުކޮށްދީފަ" ޝަރީފު ވިދާޅުވި އެވެ.
ބީއެމްއެލްއިން ވަނި މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދެ ފަަހަރެއްގެ މަތިން ރުފިޔާ ކާޑުތަކުގެ ލިމިޓު ބޮޑުކޮށްފަ އެވެ.
އެ ގޮތުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖުލައިގައި އެ ބޭންކުން ވަނީ، ރުފިޔާ ޑެބިޓު ކާޑުތަކުގެ ލިމިޓު 500 ޑޮލަރަށް ބޮޑުކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް ޕީއޯއެސް މެޝިނުތަކުން ނެގޭ އަދަދު 150 ޑޮލަރަށް ކުޑަކޮށް، ދިވެހިންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު އީކޮމާސް ސައިޓުތަކުން 30 ޕަސެންޓުގެ ފީއެއް ނަގަން ފެށި އެވެ. އެ ފަހުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރުގައި ޕީއޯއެސް މެޝިނުތަކުން ނެގޭ އަދަދު 1000 ޑޮލަރަށް ބޮޑުކޮށް، އެއާލައިން ޓިކެޓުތަކަށާއި ހޮޓާ ބުކިންތަކަށް ފައިސާ ދައްކަން ބޭނުންކުރެވޭ ލިމިޓު 3000 ޑޮލަރަށް ބޮޑުކުރި އެވެ.
ބީއެމްއެލްގެ ބޭރު ފައިސާގެ މުއާމަލާތުގެ ލިމިޓަށް އައި ބަދަލުތައް
- ސެޕްޓެމްބަރު 16, 2020 - ބޭރުގެ މުއާމަލާތްތަކަށް ކާޑަކަށް މަހަކު 250 ޑޮލަރުގެ ލިމިޓެއް ކަނޑައެޅި
- އޮގަސްޓު 25، 2024 - ކުރިން ބޭނުންކުރަމުން އައި އެމްވީއާރު ޑެބިޓް ކާޑުތަކުން ބޭރުގެ މުއާމަލާތްތައް ހުއްޓާލައި، ކްރެޑިޓް ކާޑުތަކުގެ ލިމިޓް މަހަކު USD 100 އަށް ދަށްކުރި. މި ނިންމުން ވަނީ އެމްއެމްއޭއިން އަންގައިގެން އަނބުރާ ގެންގޮސްފަ
- ޖޫން 30، 2025 - ޖުލައި 1، 2025 އިން ފެށިގެން ޑެބިޓް ކާޑުތަކުގެ މަހު ލިމިޓް 500 ޑޮލަރަށް ބޮޑުކޮށް، ޕީއޯއެސްތަކުން ނެގޭ ވަރު 150 ޑޮލަރަށް ކުޑަކޮށް ބައެއް އީކޮމާސް ސައިޓުތަކުން 30 ޕަސެންޓުގެ ފީއެއް ނަގަން ފެށި
- ނޮވެމްބަރު 11، 2025 - ޑެބިޓް ކާޑުތަކުން ޕީއޯއެސް މެދުވެރިކޮށް ކުރާ މުއާމަލާތްތަކުގެ ލިމިޓް 1000 ޑޮލަރަށް އަދި އެއާލައިން ޓިކެޓުތަކަށާއި ހޮޓެލް ބުކިންގްސްއަށް 3000 ޑޮލަރަށް ބޮޑުކުރި.
- ފެބްރުއަރީ 1، 2026 - ކްރެޑިޓް ކާޑުތަކުގެ މަހު ލިމިޓުތައް ބޮޑުކޮށް، ކްލެސިކް ކާޑަކަށް 1400 ޑޮލަރު، ގޯލްޑް ކާޑަކަށް 1500 ޑޮލަރު އަދި ޕްލެޓިނަމް ކާޑުތަކަށް 3000 ޑޮލަރުގެ ލިމިޓެއް ކަނޑައެޅި
- މެއި 2026 - އޮންލައިންކޮށް ކުރާ މުއާމަލާތްތައް މަހަކު 30 މުއާމަލާތަށް މަދުކުރުމާއި، ވަކި އޮންލައިން ޕްލެޓްފޯމްތަކަށް ދުވަހުގެ ލިމިޓުތައް ކަނޑައެޅި. ފަހުން މި ލިމިޓު ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ ހުރިހާ ޕްލެޓްފޯމްތަކަށް މުޅި ދުވަހަށް އޮންނަ ލިމިޓަކަށް.
ބީއެމްއެލްއިން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ބޭންކުން ރުފިޔާ ކާޑުތަކަށް ވިއްކާ ޑޮލަރަކީ އެ ބޭންކަށް އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ޑޮލަރެވެ. މި މުއާމަލާތްތަކަށް ޑޮލަރު ވިއްކަން އެމްއެމްއޭގެ އިންޓަވެންޝަން ނުލިބޭ ކަމަށް އެ ބޭންކުން ވަނީ އަދަދު ނޫހަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފަ އެވެ.
ބީއެމްއެލްއިން ދަތުރުވެރިންނަށް ވިއްކާ 500 ޑޮލަރާއި ބޭސްފަރުވާގެ ކަންކަމަށް ފޯރުކޮށްދޭ 1000 ޑޮލަރަކީ އެމްއެމްއޭއިން އެ ބޭންކަށް ފޯރުކޮށްދޭ ފައިސާއިން ވިއްކާ ޑޮލަރުތަކެކެވެ. އަދި، ޓީޓީތަކަށް ދޭ ޑޮލަރު ސަޕޯޓުގެ ބޮޑު ބަޔަކީ ވެސް އެމްއެމްއޭއިން ބޭންކުތަކަށް ވިއްކާ ޑޮލަރުން ހަމަޖައްސާ ފައިސާ އެވެ. އެއާ ހިލާފަށް ކާޑުގެ މުއާމަލާތްތަކަށް ވިއްކަނީ ބޭންކުގެ ޑޮލަރު ލޯނުތަކުން ލިބޭ އިންޓްރެސްޓާއި، ފައިދާ އާއި ފީތަކުން ލިބޭ އާމްދަނީންނާއި ބޭންކަށް މާރުކުރާ ޑޮލަރެވެ.
މިއީ ވަރަށް މުހިންމު ނުކުތާއެކެވެ. މީގެ މާނައަކީ ބީއެމްއެމްއަށް ރުފިޔާ ކާޑުތަކަށް ވިއްކޭ ޑޮލަރުގެ ލިމިޓު މަތިކުރެވެނީ ބޭންކަށް ލިބޭ އާމްދަނީ މަތިވެގެން ކަމެވެ. ކަރުދާހުގައި ޑޮލަރުތަކެއް އުފައްދައިގެން ނިޒާމު ރަނގަޅަށް ހިނގަނީ ބޯކޮށް ޑޮލަރު ވަންނަ އިރެއްގަ އެވެ. މި ނިޒާމުގެ ހިނގުމަށް ބުރޫއަރަނީ ޑޮލަރު ވަންނަ މިންވަރު މަދުވުމުންނެވެ.
މިހާރުގެ ލިމިޓުކުރުން ގޮސް ގުޅެނީ އިރާނު ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން ބޭންކަށް ޑޮލަރު ވަންނަ މައިގަނޑު މަގު ކަމުގައިވާ، ޕީއޯއެސް މެޝިނުތަކާއި ކާޑު މެޝިނުތަކުން ކުރާ ޓޫރިސްޓުން ކުރާ މުއާމަލާތްތަކުން ބޭންކަށް ވަންނަ ޑޮލަރު މަދުވުމެވެ. މީގެ ބައެއް ތަފާސްހިސާބުތައް ހިއްސާކުރައްވަމުން ޝަރީފު ވިދާޅުވީ މި އަހަރުގެ އޭޕްރިލްގައި ބޭންކުން 414 މިލިއަން ޑޮލަރު ބޭރުވިއިރު، އެ ބޭންކަށް ލިބުނީ އެންމެ 36 މިލިއަން ޑޮލަރު ކަމަށެވެ.
މި ހަނގުރާމަ އައިއިރު، ސަރުކާރުން ޑޮލަރުތަކެއް ލިބެން އޮތް ނަމަ ބީއެމްއެލްއަށް މައްސަލަތަކެއް ދިމާ ނުވެ، ކާޑުތަކަށް ހިދުމަތް ދެމުން ދެވުނީހެވެ. ތާއަބަދު ރައްޔިތުން ރުޅިބާލާ ތަނަކަށް ވެފައި އޮންނަން ނުޖެހި، ހުރިހާ ބަދުނާމަކުން ވެސް ރެކެވުނީހެވެ.
އެކަމަކު ސަރުކާރު ވެސް އޮތީ ހަނގުރާމައާ ހެދި އާމްދަނީ ދަށްވެ، އޭޕްރިލްގައި ސުކޫކަށް ދައްކަން ޖެހުނު 525 މިލިއަން ޑޮލަރާއި އިންޑިއާގެ ރިޒާވު ބޭންކުން ނަގާފައިވާ 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕް ރައްދުކުރުމުން ޑޮލަރެއް ފޯރުކޮށްދެވޭ ހާލަތެއްގައި ނޫނެވެ. އެހެން ކަމުން ބީއެމްއެލްއަށް ލިމިޓުކުރުން ނޫން އިތުރު ގޮތެއް ނެތީ އެވެ.
ޑޮލަރު ލިބުން މަދުވުމުގެ އިތުރުން، ވޭތުވި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދިގު މުއްދަތުގެ ޑޮލަރު ޓޫރިޒަމް އިންވެސްޓްމަންޓުތަކަށް ލޯނު ދޫކުރަމަކީ ވެސް ބޭންކަށް ދިމާވި އިތުރު ދައްޗެކެވެ. މިއީ ރިސޯޓުތައް ތަރައްގީކުރަން ދޫކުރި ފައިސާ ކަމުން އެ ފައިސާ 15 ވަރަކަށް އަހަރަށް ބަނދެވިފަ އެވެ.
މި މައުލޫގައި އަދަދު ނޫހާ ނަން ނުޖަހާ ވާހަކަ ބޭންކިން ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރަކު ބުނީ ބޭންކުން އެންއޯޕީ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ފަހު، އަސްލު ޑޮލަރު ވަންނަ މިންވަރު އިތުރުނުކުރެވުމުން އެ ރަނގަޅަކަށް ނުވި ކަމަށެވެ.
"މިހާރު މުޅި ބީއެމްއެލްގެ ޑޮލަރުގެ ހާލަތު މި ބަރޯސާވަނީ ސަރުކާރުގައި ޑޮލަރު ހުރި މިންވަރަކަށް. މީގަ ވިސްނަން ޖެހޭ ކަމަކީ ސަރުކާރާއި ބީއެމްއެލް އާއި މުޅި އިގުތިސޯދު ވެސް ޑޮލަރު ހޯދަން ބަރޯސާވަނީ އެއް ކަމަކަށް ކަން. އެއީ ޓޫރިޒަމް. އެ ހުއްޓުނީމަ އެންމެނަަށް ހުއްޓުނީ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
ހުލާސާކޮށް ބުނާ ނަމަ، ބޭންކުން ޑޮލަރުގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރަން އެޅި ފިޔަވަަޅުގެ ސަބަބުން ރެގިއުލޭޓަރީ މިންގަނޑަށް ފެތުނަސް، ޑޮލަރުގެ ލިކުއިޑިޓީ ނޫނީ ހަރަދު ކުރެވޭ ގޮތަށް ހުރި ޑޮލަރުގެ ހާލަތު އޮތީ ޝަރީފު ސީއީއޯ ކަމާ ހަވާލުވީ އޮތް މިންވަރަށް ނާޒުކު ހާލަތެއްގަ އެވެ. ބައިވަރު ޓޫރިސްޓުން އައިސް ބައިވަރު ޑޮލަރު ވަންނަންޏާ ބަރާބަރެވެ. ޓޫރިސްޓުން މަދު ވެއްޖެއްޔާ ނޭވާ ހޮޅީގަ އެވެ.
ބޭންކުން ކަރުދާހުގައި ޑޮލަރުތަކެއް އުފެއްދިޔަސް، ދުވަހުންދުވަހަށް ބޭންކުން ހިންގަން ބޭނުންވާ ޑޮލަރު ގިނައެއް ނުވެ އެވެ. ކަރުދާހުގައި އުފައްދާ ޑޮލަރުތަކަކީ އެ ބޭންކުގެ ނޮސްޓްރޯ ފަންޑުކުރަން ނޫނީ ޓީޓީތަކަށް ފައިސާ ދައްކަން ނޫނީ ރުފިޔާ ކާޑުތަކަށް ވިއްކަން ބޭނުންކުރެވޭނެ ފައިސާއެއް ނޫނެވެ.
ބޭންކަށް ބިލިއަނުން ފައިދާވެ، ހިސާބު ފޮތްތަކުން ކަންކަން ރަނގަޅު ކަމަށް ދެއްކިދާނެ އެވެ. މިހެން ނަމަވެސް ހަގީގަތަކީ، ބޭންކު ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ބޭރު ފައިސާ ނެތް މައްސަލަ އާއި ހުސްވަމުން ދިޔުމުގެ މައްސަލަ އާއި ވަންނަ ބައެއްގެ ބޮޑު ބަޔެއް ބޭރުވާ މައްސަލައިގެ ހައްލަކާ ގާތަށް ވެސް ކަންކަން ރަނގަޅެއް ނުކުރެވޭ ކަމެވެ.
