ވައި ނުސާފުވުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު

Nov 17, 2025, 8:27 AM
ވައި ނުސާފުވުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު

އާންމު ގަބޫލުކުރުމަކީ، ހިތުގެ ބަލިތައް ޖައްސާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، ހަށިގަނޑުގައި ކޮލެސްޓެރޯލް ގިނަވެ، ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު ވެސް އާދަޔާ ހިލާފަށް އިތުރުވުމެވެ. މިއީ ވެސް ހިތުގެ ބަލިތައް ޖައްސާ މުހިންމު ސަބަބުތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން ވެސް އެހެން ބައެއް ސަބަބުތައް މެދުވެރިވުމުން، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ.

އޭގެ ތެރެއިން، ސައެންސްވެރިން އެންމެ ފަހުން ދެނެގަނެފައިވާ އެއް ކަމަކީ، އެމީހަކު ނޭވާލާ ވައި ނުސާފުވުމެވެ. އިޓަލީގެ ޔުނިވަސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ޕޮލިޓެކްނިކޯ ޑި މިލާނޯގެ ސައެންސްވެރިން ހަދައި، ގްލޯބަލް ޗެލެންޖަސް ކިޔާ ޖާނަލްގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ވައި ނުސާފުވުމުގެ ސަބަބުން ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުކަން މިހާރުވަނީ ކަށަވަރު ކުރެވިފައެވެ.

ސައެންސްވެރިން މި ދިރާސާ ހަދާފައިވަނީ ހޮސްޕިޓަލަށް ނުގެންދެވެނީސް ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުނު 37613 މީހެއްގެ ސިއްހީ ހާލަތު ދިރާސާކޮށްގެންނެވެ. މި އެންމެންނަކީ ވެސް 2016 އާއި 2019 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުނު މީހުންނެވެ. މިއިން ކޮންމެ މީހެއްގެ ހާލަތު ވަކިން ދިރާސާކުރުމުގައި، އެމީހުންނަށް ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގައި ވައި ނުސާފުވުމުގެ ދައުރު އޮތް މިންވަރު ބެލުމަށް، ވައިގެ ތެރޭގައި ކުނިބުނި އެކުލެވޭ މިންވަރު ވެސް ދިރާސާކުރި އެވެ.

އެ ގޮތުން ކިލަޔާއި ހިރަފުހާއި ދެއްޔާއި ވެލި ފަދަ ކުނިބުނީ (particulate matter ނުވަތަ PM)ގެ 2.5 މައިކްރޯމީޓަރަށް ވުރެ ކުދި އެތިކޮޅުތަކާއި 2.5 މައިކްރޯމީޓަރާއި 10 މައިކްރޯމީޓަރާ ދެމެދުގެ އެތިކޮޅުތައް، އެމީހުން އުޅުނު މާހައުލުގެ ވައިގެ ތެރޭގައި އެކުލެވޭ މިންވަރު ބެލިއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ނައިޓްރޮޖަން ޑައިއޮކްސައިޑާއި، އޯޒޯން ގޭހާއި ކާބަން މޮނޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ މިންވަރު ވެސް ދިރާސާކޮށް ބެލިއެވެ.

މި މާއްދާތަކުގެ މައުލޫމާތުތައް ހޯދީ ޔޫރަޕިއަން ކޮޕާނިކަސް ޕްރޮގްރާމްގެ ސެޓެލައިޓްތަކުން އެއްކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތުތައް ދިރާސާކޮށްގެންނެވެ. ވައި ނުސާފުވާ މިންވަރާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދު ގުޅުމެއް ވާކަން ނުވަތަ ނުވާކަން ދެނެގަތުމަށް، މި ދިރާސާގައި ބޭނުންކުރީ ސްޕާޓިއޯ-ޓެމްޕޯރަލް ސްޓެޓިސްޓިކަލްގެ ޒަމާނީ މޮޑެލްތަކެވެ.

"އަހަރެމެންނަށް ފާހަގަކުރެވެނީ ނައިޓްރިޖަން ޑައިއޮކްސައިޑާއި، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދު ވަރަށް ބޮޑު ގުޅުމެއް އޮތްކަން. ހަގީގަތުގައި، ކޮންމެ ކޮޑި މީޓަރަކަށް 10 މައިކްރޯގްރާމްގެ ނިސްބަތުން، ވައިގެ ތެރޭގައި ނައިޓްރިޖަން ޑައިއޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ މިންވަރު އިތުރުވާ ނަމަ، ކުރިއަށް އޮތް 96 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ހަތް ޕަސެންޓް އިތުރުވޭ،" މި ދިރާސާގެ އެންމެ އިސް ސައެންސްވެރިޔާ އަދި ޕޮލިޓެކްނިކޯ ޑި މިލާނޯގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިލެކްޓްރޯނިކްސް، އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ބަޔޯއިންޖިއަރިންގެ ޕްރޮފެސަރު އަމްރޫތާ އުމާކަންޓް މަހާކަލްކާރް ވިދާޅުވިއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ނޭވާލާ ވައިގެ ތެރޭގައި 2.5 މައިކްރޯމީޓަރުގެ ޕީއެމް އެކުލެވޭ ނަމަ، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ތިން ޕަސެންޓަށް އިތުރުވެއެވެ. އަދި 10 މައިކްރޯމީޓަރުގެ ޕީއެމް އެކުލެވޭ ނަމަ، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ 2.5 ޕަސެންޓަށް އިތުރުވެއެވެ.

ދިރާސާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ނޭވާލާ ވައި ނުސާފުވުމާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ، ތަރައްގީވެފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، ރަށްފުށު ސަރަހައްދުތަކުގައި ވެސް މި ދެ ކަންތަކުގައި އެކަށީގެންވާ ބޮޑު ގުޅުމެއް އެބަ އޮތެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ވައި ނުސާފުވުމުން ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ، ހޫނު ދުވަސްވަރު ވަކިން ބޮޑުކަން ވެސް މި ދިރާސާގައި ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މި ދިރާސާގެ ބައިވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި ނޭވާލާ ވައިގެ ނުސާފުކަމާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދުގައިވާ ގުޅުމެއް އޮތް ކަން މިހާ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއެއްގައި އެނގުމަކީ، ސިއްހީ ނިޒާމުގައި އެޅިގެން ދިޔަ ސަމާލުކަމުގެ ރަނގަބީލެކެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާއިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ގައިން ގަޔަށް ނާރާ ބަލިތައް ފެތުރުމަށް މެދުވެރިވާ ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ދެ ވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން ބަލިތައް ޖައްސާ މެދުވެރިއަކީ ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ވަޔެވެ. ވައި ނުސާފުމުގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވާ ސިއްހީ ތަފާތު ހާލަތްތަކުގައި އަހަރަކު އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު މަރުވެއެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

"އެވެޓާ"ގެ އާ ސީރީޒް އިއުލާންކޮށްފި

މަގުބޫލު "އެވެޓާ" ފްރެންޗައިޒްގެ އާ އެނިމޭޓެޑް ސީރީޒް "އެވެޓާ ކުރުކް: ވޭވް އޮފް ކޭއޯސް" ނިއުޔޯކް ކޮމިކް ކޮންގައި ވަނީ އިއުލާންކޮށްފަ އެވެ. ޕެރަމައުންޓް ޕްލަސް އިން ދެއްކުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ މި ސީރީޒްގައި ފެންނާނީ ގުދުރަތީ ބާރުތައް ކޮންޓްރޯލްކުރާ ނުކިޔަމަންތެރި ފުރާވަރުގެ އެވެޓާއެއްގެ ވާހަކައެވެ.

ވައިލެޓްގެ ލޯބީގެ ވާހަކަ ގެނެސްދޭން "ބްރިޖަޓަން"ގެ ސީރީޒެއް

މަޝްހޫރު "ބްރިޖަޓަން" ސީރީޒްގެ ވައިލެޓް ބްރިޖަޓަންގެ ޒުވާން ދުވަސްވަރާއި އޭނާގެ ލޯބީގެ ވާހަކައަށް ބިނާކޮށް އާ ސްޕިން-އޮފް ސީރީޒްއެއް އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ނެޓްފްލިކްސް އިން ވަނީ ފަށާފައެވެ. ޝޮންޑާ ރައިމްސް ޕްރޮޑިއުސްކުރާ މި ލިމިޓެޑް ސީރީޒްގައި ފެނިގެންދާނީ ވައިލެޓް އާއި އެޑްމަންޑް ބްރިޖަޓަންގެ ގުޅުމުގެ ވާހަކަތަކެވެ.

ދިގުވާހަކަ: ބުނާށޭ ލޯބި ނުވަނީހޭ

މި ވާހަކަކޮޅުން ފެންނަނީ އިވާން އާއި މައިރާ ބެލްކަނީގައި ތިބެގެން ލީން އާއި ނަދާލްގެ ވާހަކަ ދައްކާ މަންޒަރެވެ. އިވާންގެ މަޑުމައިތިރިކަމާއި ގާތްކަމުގެ ސަބަބުން މައިރާއަށް އުފާވެރި އިހުސާސްތަކެއް ކުރެވުނުއިރު، އެމީހުންގެ މެދުގައި ބަދަލުކުރެވުނީ ރަހުމަތްތެރިކަމުގެ އާދައިގެ ވާހަކަތަކެކެވެ.

194 އަހަރުވީ "ޖޮނަތަން" ގެ ދިގު އުމުރުގެ ސިއްރު ހޯދައިފި

ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދުވަސްވީ އެއްގަމު ޖަނަވާރު "ޖޮނަތަން" ގެ ދިގު އުމުރުގެ ސިއްރަކީ އޭގެ ޖެނެޓިކް ސިފަތަކާއި ސެލްތައް ޒުވާންކަންމަތީ ދެމެހެއްޓުމުގެ ގާބިލުކަން ކަމަށް ސައިންސްވެރިން ހާމަކޮށްފިއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި 194 އަހަރުވީ މި ކަހަނބުގެ ޑީއެންއޭ މަރާމާތުކުރުމާއި ހަށިގަނޑުގެ މުހިންމު ނިޒާމުތަކަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކަކީ އޭތި އާދަޔާ ހިލާފަށް ގިނަ ދުވަހު ދިރިހުރުމަށް އެހީތެރިވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކެވެ.

ބޮމުގެ އިންޒާރަކާ ގުޅިގެން ކޮންސެޓް ކުއްލި ގޮތަކަށް ކެންސަލް

އެމެރިކާގެ ކަންޓްރީ މިއުޒިކް ތަރި އެލާ ލެންގްލީ، އޮކްލަހޯމާގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައި އޮތް ކޮންސެޓެއް ބޮމުގެ އިންޒާރަކާ ގުޅިގެން ކުއްލި ގޮތަކަށް ކެންސަލްކޮށްފިއެވެ. މި ފިޔަވަޅު އެޅީ ސަޕޯޓަރުންނާއި މުވައްޒަފުންގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ކަމަށް އޭނާ ބުނެފައިވާއިރު، ފުލުހުން ދަނީ މި މައްސަލަ ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ.

ކިނބިއްސެއްގެ ބާރުމިން: ހީކުރާ ވަރަށް ވުރެ މާ ބާރުގަދަ!

ކިނބިއްސަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ވަންނަ ބޭރުގެ މާއްދާތަކުން ހަށިގަނޑު ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރާ ބާރުގަދަ ނިޒާމެކެވެ. ކިނބިއްސެއްގެ އަޑު ގާތްގަނޑަކަށް 90 ޑެސިބެލްއަށް އަރާއިރު، އޭގެ ވައިގެ ދުވެލި ގަޑިއަކު 100 މޭލުގެ ބާރުމިނުގައި ހުރެ، އޭގެން ބޭރުވާ ފެންތިކިތައް 26 ފޫޓު ދުރަށް ދަތުރުކުރެއެވެ.

އެއްވަނަ ލިބުނީ އޭއައި ވީޑިއޯއަކަށް ކަން ފަޅައިއަރައިފި

ނިކޮންގެ 'ސްމޯލް ވޯލްޑް އިން މޯޝަން' މުބާރާތުން އެއްވަނަ ހޯދި ވީޑިއޯއަކީ ޖެނެރޭޓިވް އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ އެއްޗެއްކަން ފަޅާއެރުމުން، އެ ފަރާތް މުބާރާތުން ވަނީ ޑިސްކޮލިފައިކޮށްފައެވެ. ސައިންޓިސްޓުންތަކެއް ހުށަހެޅި ޝަކުވާތަކާ ގުޅިގެން ހިންގި ތަހުގީގަށްފަހު ނިކޮންއިން މި ނިންމުން ނިންމީ، މުބާރާތަށް ހުށަހަޅާ އުފެއްދުންތަކުގައި އޭއައި ބޭނުންކުރުމަކީ ގަވާއިދާ ހިލާފު ކަމަކަށް ވާތީއެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox