ވައި ނުސާފުވުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު

Nov 17, 2025, 8:27 AM
ވައި ނުސާފުވުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު

އާންމު ގަބޫލުކުރުމަކީ، ހިތުގެ ބަލިތައް ޖައްސާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، ހަށިގަނޑުގައި ކޮލެސްޓެރޯލް ގިނަވެ، ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު ވެސް އާދަޔާ ހިލާފަށް އިތުރުވުމެވެ. މިއީ ވެސް ހިތުގެ ބަލިތައް ޖައްސާ މުހިންމު ސަބަބުތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން ވެސް އެހެން ބައެއް ސަބަބުތައް މެދުވެރިވުމުން، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ.

އޭގެ ތެރެއިން، ސައެންސްވެރިން އެންމެ ފަހުން ދެނެގަނެފައިވާ އެއް ކަމަކީ، އެމީހަކު ނޭވާލާ ވައި ނުސާފުވުމެވެ. އިޓަލީގެ ޔުނިވަސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ޕޮލިޓެކްނިކޯ ޑި މިލާނޯގެ ސައެންސްވެރިން ހަދައި، ގްލޯބަލް ޗެލެންޖަސް ކިޔާ ޖާނަލްގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ވައި ނުސާފުވުމުގެ ސަބަބުން ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުކަން މިހާރުވަނީ ކަށަވަރު ކުރެވިފައެވެ.

ސައެންސްވެރިން މި ދިރާސާ ހަދާފައިވަނީ ހޮސްޕިޓަލަށް ނުގެންދެވެނީސް ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުނު 37613 މީހެއްގެ ސިއްހީ ހާލަތު ދިރާސާކޮށްގެންނެވެ. މި އެންމެންނަކީ ވެސް 2016 އާއި 2019 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުނު މީހުންނެވެ. މިއިން ކޮންމެ މީހެއްގެ ހާލަތު ވަކިން ދިރާސާކުރުމުގައި، އެމީހުންނަށް ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގައި ވައި ނުސާފުވުމުގެ ދައުރު އޮތް މިންވަރު ބެލުމަށް، ވައިގެ ތެރޭގައި ކުނިބުނި އެކުލެވޭ މިންވަރު ވެސް ދިރާސާކުރި އެވެ.

Advertisement

އެ ގޮތުން ކިލަޔާއި ހިރަފުހާއި ދެއްޔާއި ވެލި ފަދަ ކުނިބުނީ (particulate matter ނުވަތަ PM)ގެ 2.5 މައިކްރޯމީޓަރަށް ވުރެ ކުދި އެތިކޮޅުތަކާއި 2.5 މައިކްރޯމީޓަރާއި 10 މައިކްރޯމީޓަރާ ދެމެދުގެ އެތިކޮޅުތައް، އެމީހުން އުޅުނު މާހައުލުގެ ވައިގެ ތެރޭގައި އެކުލެވޭ މިންވަރު ބެލިއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ނައިޓްރޮޖަން ޑައިއޮކްސައިޑާއި، އޯޒޯން ގޭހާއި ކާބަން މޮނޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ މިންވަރު ވެސް ދިރާސާކޮށް ބެލިއެވެ.

މި މާއްދާތަކުގެ މައުލޫމާތުތައް ހޯދީ ޔޫރަޕިއަން ކޮޕާނިކަސް ޕްރޮގްރާމްގެ ސެޓެލައިޓްތަކުން އެއްކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތުތައް ދިރާސާކޮށްގެންނެވެ. ވައި ނުސާފުވާ މިންވަރާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދު ގުޅުމެއް ވާކަން ނުވަތަ ނުވާކަން ދެނެގަތުމަށް، މި ދިރާސާގައި ބޭނުންކުރީ ސްޕާޓިއޯ-ޓެމްޕޯރަލް ސްޓެޓިސްޓިކަލްގެ ޒަމާނީ މޮޑެލްތަކެވެ.

"އަހަރެމެންނަށް ފާހަގަކުރެވެނީ ނައިޓްރިޖަން ޑައިއޮކްސައިޑާއި، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދު ވަރަށް ބޮޑު ގުޅުމެއް އޮތްކަން. ހަގީގަތުގައި، ކޮންމެ ކޮޑި މީޓަރަކަށް 10 މައިކްރޯގްރާމްގެ ނިސްބަތުން، ވައިގެ ތެރޭގައި ނައިޓްރިޖަން ޑައިއޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ މިންވަރު އިތުރުވާ ނަމަ، ކުރިއަށް އޮތް 96 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ހަތް ޕަސެންޓް އިތުރުވޭ،" މި ދިރާސާގެ އެންމެ އިސް ސައެންސްވެރިޔާ އަދި ޕޮލިޓެކްނިކޯ ޑި މިލާނޯގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިލެކްޓްރޯނިކްސް، އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ބަޔޯއިންޖިއަރިންގެ ޕްރޮފެސަރު އަމްރޫތާ އުމާކަންޓް މަހާކަލްކާރް ވިދާޅުވިއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ނޭވާލާ ވައިގެ ތެރޭގައި 2.5 މައިކްރޯމީޓަރުގެ ޕީއެމް އެކުލެވޭ ނަމަ، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ތިން ޕަސެންޓަށް އިތުރުވެއެވެ. އަދި 10 މައިކްރޯމީޓަރުގެ ޕީއެމް އެކުލެވޭ ނަމަ، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ 2.5 ޕަސެންޓަށް އިތުރުވެއެވެ.

ދިރާސާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ނޭވާލާ ވައި ނުސާފުވުމާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ، ތަރައްގީވެފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، ރަށްފުށު ސަރަހައްދުތަކުގައި ވެސް މި ދެ ކަންތަކުގައި އެކަށީގެންވާ ބޮޑު ގުޅުމެއް އެބަ އޮތެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ވައި ނުސާފުވުމުން ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ، ހޫނު ދުވަސްވަރު ވަކިން ބޮޑުކަން ވެސް މި ދިރާސާގައި ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މި ދިރާސާގެ ބައިވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި ނޭވާލާ ވައިގެ ނުސާފުކަމާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދުގައިވާ ގުޅުމެއް އޮތް ކަން މިހާ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއެއްގައި އެނގުމަކީ، ސިއްހީ ނިޒާމުގައި އެޅިގެން ދިޔަ ސަމާލުކަމުގެ ރަނގަބީލެކެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާއިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ގައިން ގަޔަށް ނާރާ ބަލިތައް ފެތުރުމަށް މެދުވެރިވާ ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ދެ ވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން ބަލިތައް ޖައްސާ މެދުވެރިއަކީ ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ވަޔެވެ. ވައި ނުސާފުމުގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވާ ސިއްހީ ތަފާތު ހާލަތްތަކުގައި އަހަރަކު އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު މަރުވެއެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

އުމުރުން 70 އަށް ދުޅަހެޔޮކޮށް ދިއުމަށް ސައިންސްވެރިން އިރުޝާދު

އުމުރުން 30 ގެ އަހަރުތަކަކީ ހަށިގަނޑަށް ބަދަލުތައް އަންނަ ދުވަސްވަރަކަށް ވުމުން، މި އުމުރުގައި ކަސްރަތުކުރުމާއި ނިދުމުގެ އާދަތައް ރަނގަޅުކުރުމަކީ އުމުރުން ދުވަސްވާއިރު ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ހުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަނގަޔާއި ދަތްތަކުގެ ސިއްހަތަށް ސަމާލުކަން ދިނުމާއި ނުރަނގަޅު އާދަތަކާ ދުރުހެލިވުމަކީ މުސްކުޅިވުމުން ކުރިމަތިވާ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދީ އުމުރު ދިގުކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.

ޖީޓީއޭ 6 ރެކޯޑް މާކްސްއަކާއެކު ނެރެފި

ތޭރަ އަހަރުގެ ދިގު އިންތިޒާރަކަށްފަހު ނެރުނު ޖީޓީއޭ 6 އަށް ރެކޯޑް މާކްސްއެއް ލިބި، ގޭމިން ދާއިރާއަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނުވައިފިއެވެ. މި ގޭމުގެ ގްރެފިކްސް އާއި ވާހަކަ ކިޔައިދޭ ގޮތް ފުރިހަމަވުމުގެ އިތުރުން، މިއީ މި ސިލްސިލާގައި އަންހެން ކެރެކްޓަރަކަށް މައިގަނޑު ދައުރެއް ދިން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

މަސް ނުކައިވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ދަގަނޑު ހޯދިދާނެ!

މަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ އިތުރުން ފަތްޕިލާވެއްޔާއި ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުން ވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ދަގަނޑުގެ މާއްދާ ހޯދިދާނެކަން ސިއްހީ މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ. މިގޮތުން ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ ގޮތަށް ބަދަލު ގެނައުމާއި، ވިޓަމިން ސީ އެކުލެވޭ ތަކެއްޗާއެކު ކެއުމަކީ ގަސްގަހާގެހިން ލިބޭ ދަގަނޑު ހަށިގަނޑަށް ދަމައިގަންނަ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.

އާ ޖޭމްސް ބޮންޑަކަށް ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން

ޖޭމްސް ބޮންޑުގެ ރޯލު ކުޅޭނެ އާ އެކްޓަރަކަށް އިނގިރޭސި އެކްޓަރު ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން ހަމަޖައްސައި، 2028 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްކުރާ ބޮންޑު ސިލްސިލާގެ 26 ވަނަ ފިލްމު ޑެނިސް ވިލެނޫވް ޑައިރެކްޓްކުރާ ގޮތަށް އެމެޒޯން އެމްޖީއެމް އިން ވަނީ އިއުލާންކޮށްފައެވެ. މި ރޯލު ލިބުމަކީ ބޮޑު ޝަރަފެއް ކަމަށް ޕެޓިންސަން ބުނެފައިވާއިރު، މިއީ ޑެނިއަލް ކްރެއިގަށް ފަހު މި މަޝްހޫރު ޖާސޫސީ ރޯލުން ފެންނާނެ ހަތްވަނަ އެކްޓަރެވެ.

އަނދިރީގައި ފެންވެރުން ނިދި އައުން ފަސޭހަވޭތަ؟

ނިދުމުގެ ކުރިން އަނދިރީގައި ފެންވެރުމަކީ ހަށިގަނޑުން މެލަޓޯނިން އުފައްދައިދީ، ސިކުނޑި ހަމަޖައްސައިދީ އަވަހަށް ނިދި އައުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއް ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ބުނެއެވެ. މިގޮތަށް ފެންވެރުމުން ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ދަށްވެ، ދުވަހުގެ ސްޓްރެސް ކުޑަކޮށްދީ ނަފްސާނީ ގޮތުން އަރާމު ލިބިގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ނިދުމުގެ ބޮޑެތި ބަލިތަކަށް އޮތް ދާއިމީ ހައްލެއް ނޫންކަމަށް މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރަށް ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރަން ބުނެފި

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާތީ، އެމެރިކަން ކެންސަރ ސޮސައިޓީން ވަނީ އުމުރުން 50 އަހަރާއި 69 އަހަރާ ދެމެދުގެ ފިރިހެނުން ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރުމަށް އާ އިރުޝާދުތަކެއް ނެރެފައެވެ. މި ބަދަލުގެ ދަށުން ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑު މީހުން އުމުރުން 45 އަހަރުން ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރަކު ޓެސްޓުކުރަން ލަފާދީފައިވާއިރު، މީގެ މަގުސަދަކީ ބަލި ކުރީކޮޅު ދެނެގަނެ މަރުވާ މިންވަރު މަދުކުރުމެވެ.

ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ފޭކު ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ކުޅުންތެރިން ބުނެފި

ނިއުޔޯކް ނިކްސްގެ ބައެއް ކުޅުންތެރިން ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ދެއްކުންތެރިކަމަށް މެޗުތަކަށް އަންނަ "ފޭކު" ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ބުނުމުން، އެ ޓީމުން އޭނާގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަދައްކައިފިއެވެ. ޓީމުގެ ތަރުޖަމާނު ވަނީ ސުވިފްޓަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ޓީމަށް ސަޕޯޓްކުރާ ވަފާތެރިއެއްކަން ފާހަގަކޮށް، ކުޅުންތެރިންގެ ވާހަކަތައް ދޮގުކޮށްފައެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox