ވައި ނުސާފުވުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު

Nov 17, 2025, 8:27 AM
ވައި ނުސާފުވުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު

އާންމު ގަބޫލުކުރުމަކީ، ހިތުގެ ބަލިތައް ޖައްސާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، ހަށިގަނޑުގައި ކޮލެސްޓެރޯލް ގިނަވެ، ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު ވެސް އާދަޔާ ހިލާފަށް އިތުރުވުމެވެ. މިއީ ވެސް ހިތުގެ ބަލިތައް ޖައްސާ މުހިންމު ސަބަބުތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން ވެސް އެހެން ބައެއް ސަބަބުތައް މެދުވެރިވުމުން، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ.

އޭގެ ތެރެއިން، ސައެންސްވެރިން އެންމެ ފަހުން ދެނެގަނެފައިވާ އެއް ކަމަކީ، އެމީހަކު ނޭވާލާ ވައި ނުސާފުވުމެވެ. އިޓަލީގެ ޔުނިވަސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ޕޮލިޓެކްނިކޯ ޑި މިލާނޯގެ ސައެންސްވެރިން ހަދައި، ގްލޯބަލް ޗެލެންޖަސް ކިޔާ ޖާނަލްގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ވައި ނުސާފުވުމުގެ ސަބަބުން ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުކަން މިހާރުވަނީ ކަށަވަރު ކުރެވިފައެވެ.

ސައެންސްވެރިން މި ދިރާސާ ހަދާފައިވަނީ ހޮސްޕިޓަލަށް ނުގެންދެވެނީސް ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުނު 37613 މީހެއްގެ ސިއްހީ ހާލަތު ދިރާސާކޮށްގެންނެވެ. މި އެންމެންނަކީ ވެސް 2016 އާއި 2019 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުނު މީހުންނެވެ. މިއިން ކޮންމެ މީހެއްގެ ހާލަތު ވަކިން ދިރާސާކުރުމުގައި، އެމީހުންނަށް ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގައި ވައި ނުސާފުވުމުގެ ދައުރު އޮތް މިންވަރު ބެލުމަށް، ވައިގެ ތެރޭގައި ކުނިބުނި އެކުލެވޭ މިންވަރު ވެސް ދިރާސާކުރި އެވެ.

Advertisement

އެ ގޮތުން ކިލަޔާއި ހިރަފުހާއި ދެއްޔާއި ވެލި ފަދަ ކުނިބުނީ (particulate matter ނުވަތަ PM)ގެ 2.5 މައިކްރޯމީޓަރަށް ވުރެ ކުދި އެތިކޮޅުތަކާއި 2.5 މައިކްރޯމީޓަރާއި 10 މައިކްރޯމީޓަރާ ދެމެދުގެ އެތިކޮޅުތައް، އެމީހުން އުޅުނު މާހައުލުގެ ވައިގެ ތެރޭގައި އެކުލެވޭ މިންވަރު ބެލިއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ނައިޓްރޮޖަން ޑައިއޮކްސައިޑާއި، އޯޒޯން ގޭހާއި ކާބަން މޮނޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ މިންވަރު ވެސް ދިރާސާކޮށް ބެލިއެވެ.

މި މާއްދާތަކުގެ މައުލޫމާތުތައް ހޯދީ ޔޫރަޕިއަން ކޮޕާނިކަސް ޕްރޮގްރާމްގެ ސެޓެލައިޓްތަކުން އެއްކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތުތައް ދިރާސާކޮށްގެންނެވެ. ވައި ނުސާފުވާ މިންވަރާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދު ގުޅުމެއް ވާކަން ނުވަތަ ނުވާކަން ދެނެގަތުމަށް، މި ދިރާސާގައި ބޭނުންކުރީ ސްޕާޓިއޯ-ޓެމްޕޯރަލް ސްޓެޓިސްޓިކަލްގެ ޒަމާނީ މޮޑެލްތަކެވެ.

"އަހަރެމެންނަށް ފާހަގަކުރެވެނީ ނައިޓްރިޖަން ޑައިއޮކްސައިޑާއި، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދު ވަރަށް ބޮޑު ގުޅުމެއް އޮތްކަން. ހަގީގަތުގައި، ކޮންމެ ކޮޑި މީޓަރަކަށް 10 މައިކްރޯގްރާމްގެ ނިސްބަތުން، ވައިގެ ތެރޭގައި ނައިޓްރިޖަން ޑައިއޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ މިންވަރު އިތުރުވާ ނަމަ، ކުރިއަށް އޮތް 96 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ހަތް ޕަސެންޓް އިތުރުވޭ،" މި ދިރާސާގެ އެންމެ އިސް ސައެންސްވެރިޔާ އަދި ޕޮލިޓެކްނިކޯ ޑި މިލާނޯގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިލެކްޓްރޯނިކްސް، އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ބަޔޯއިންޖިއަރިންގެ ޕްރޮފެސަރު އަމްރޫތާ އުމާކަންޓް މަހާކަލްކާރް ވިދާޅުވިއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ނޭވާލާ ވައިގެ ތެރޭގައި 2.5 މައިކްރޯމީޓަރުގެ ޕީއެމް އެކުލެވޭ ނަމަ، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ތިން ޕަސެންޓަށް އިތުރުވެއެވެ. އަދި 10 މައިކްރޯމީޓަރުގެ ޕީއެމް އެކުލެވޭ ނަމަ، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ 2.5 ޕަސެންޓަށް އިތުރުވެއެވެ.

ދިރާސާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ނޭވާލާ ވައި ނުސާފުވުމާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ، ތަރައްގީވެފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، ރަށްފުށު ސަރަހައްދުތަކުގައި ވެސް މި ދެ ކަންތަކުގައި އެކަށީގެންވާ ބޮޑު ގުޅުމެއް އެބަ އޮތެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ވައި ނުސާފުވުމުން ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ، ހޫނު ދުވަސްވަރު ވަކިން ބޮޑުކަން ވެސް މި ދިރާސާގައި ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މި ދިރާސާގެ ބައިވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި ނޭވާލާ ވައިގެ ނުސާފުކަމާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދުގައިވާ ގުޅުމެއް އޮތް ކަން މިހާ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއެއްގައި އެނގުމަކީ، ސިއްހީ ނިޒާމުގައި އެޅިގެން ދިޔަ ސަމާލުކަމުގެ ރަނގަބީލެކެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާއިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ގައިން ގަޔަށް ނާރާ ބަލިތައް ފެތުރުމަށް މެދުވެރިވާ ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ދެ ވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން ބަލިތައް ޖައްސާ މެދުވެރިއަކީ ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ވަޔެވެ. ވައި ނުސާފުމުގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވާ ސިއްހީ ތަފާތު ހާލަތްތަކުގައި އަހަރަކު އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު މަރުވެއެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

މުޒާހަރާ ކުރުމުން އެކްޓަރު އިމްރާން ޚާން އިންޑިއާއިން ބޭރުކުރަނީ

އިންޑިއާގެ އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނާ ދެކޮޅަށް ކުރި ސިޔާސީ މުޒާހަރާއެއްގައި ބައިވެރިވެ، ވިސާގެ ގަވާއިދާ ޚިލާފުވުމުން އެމެރިކާގެ ރައްޔިތެއް ކަމަށްވާ އެކްޓަރު އިމްރާން ޚާން މި މަހުގެ 28 ގެ ކުރިން އިންޑިއާއިން ފުރުމަށް އަންގައިފިއެވެ. އޭނާ ގައުމުން ބޭރުކުރަން ނިންމީ ބޭރު ގައުމުތަކުގެ މީހުން ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުން މަނާކުރާ ގާނޫނާ ޚިލާފުވުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

ހިކޭ ބޭހުން ނިޔަފައްޗާއި އިސްތަށި ފޭބުމުގެ ފުރުސަތު އޮވޭ

ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ "ޖީއެލްޕީ-1" ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ނިޔަފަތި ނެއްޓުމާއި، ނިޔަފަތީގެ ކުލަ ބަދަލުވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވާކަމަށް އާ ދިރާސާއަކުން ވަނީ ދައްކާފައެވެ. މި ބޭސް ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ މެދުގައި ނިޔަފަތީގެ މައްސަލަތައް ދިމާވުން ދެ ގުނަ އިތުރު ނަމަވެސް، މިއީ ސީދާ ބޭހުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ބަރުދަން ލުއިވުމާ ގުޅިގެން ދިމާވާ ކަމެއްތޯ ކަށަވަރުކުރުމަށް އިތުރު ދިރާސާތައް ބޭނުންވެއެވެ.

ފަލަސްތީނަށް އެހީވާތީ ސެލީ ރޫނީގެ ފޮތްތައް ޔޫކޭގައި ނުވިއްކޭނެ

މަޝްހޫރު ލިޔުންތެރިޔާ ސެލީ ރޫނީ ފަލަސްތީން އެކްޝަން ޖަމާއަތަށް މާލީގޮތުން އެހީތެރިވާތީ، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ގާނޫނުތަކާ ފުށުއަރާތީ އޭނާގެ ފޮތްތައް އެ ގައުމުގައި ވިއްކުން ހުއްޓާލައިފިއެވެ. މި ނިންމުން ނިންމީ ފޮތްތަކުން ލިބޭ ރޯޔަލްޓީ ފައިސާ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަޔަކަށް ދިނުމަކީ ޖިނާއީ ކުށަކަށް ވެދާނެތީ، ޕަބްލިޝަރާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހުގައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އިނގިރޭސިވިލާތުގައި އޭނާގެ ފޮތްތައް ސަޕްލައިކުރުމާއި އީ-ބުކް ވިއްކުން މިހާރު ވަނީ މެދުކަނޑާލާފައެވެ.

އިޒްރޭލަށް ތާއީދުކުރާތީ ބޮޗެލީގެ ކޮންސަޓް ހުއްޓުވަން ގޮވާލައިފި

އިޓަލީގެ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ އެންޑްރިއާ ބޮޗެލީ އިޒްރޭލަށް ތާއީދުކުރާތީ، އިންޑޮނޭޝިއާގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އޭނާގެ ކޮންސަޓްތައް ކެންސަލްކުރުމަށް އެ ގައުމުގެ އެންމެ މަތީ އިސްލާމީ ކައުންސިލުން ގޮވާލައިފިއެވެ. އެ ކައުންސިލުން ބުނާގޮތުގައި އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއަށް ފަންޑު ހޯދައިދިނުމުގައި ބައިވެރިވެފައިވާ ފަރާތަކަށް ފުރުސަތު ދިނުމަކީ އިންޑޮނޭޝިއާގެ ގައުމީ މިންގަނޑުތަކާއި ދީނީ އިރުޝާދުތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.

ރަސެލް ބްރޭންޑްގެ ރޭޕް މައްސަލައިގެ ޝަރީއަތް ފަށައިފި

ރަސެލް ބްރޭންޑްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ރޭޕް ކުރުމާއި ޖިންސީ ގޯނާގެ ގިނަ ދައުވާތަކެއްގެ ޝަރީއަތް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ކޯޓެއްގައި ފަށައިފިއެވެ. 1999 އިން 2009 އާ ދެމެދު ހަ އަންހެނަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރި ކަމަށް ކުރެވޭ މި ތުހުމަތުތަކަށް އޭނާ އިންކާރު ކުރާއިރު، ޕްރޮސެކިއުޓަރުން މިހާރު ދަނީ މައްސަލައިގެ ބަޔާންތައް ހުށަހަޅަމުންނެވެ.

4،700 އަހަރުވީ ޝިޕްރެކެއް ތުރުކީއިން ފެނިއްޖެ

ތުރުކީގެ އަންޓަލްޔާ އައްސޭރިފަށުން 4،700 އަހަރުވީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ޝިޕްރެކްގެ ބައިތައް ފެނިފައިވާ ކަމަށް އާސާރީ މާހިރުން ހާމަކޮށްފިއެވެ. ކަނޑުގެ 30 މީޓަރު އަޑިން ފެނުނު މި ވިޔަފާރި އުޅަނދުން މަށިން ހަދާފައިވާ ގިނަ އަދަދެއްގެ މުދާ ރައްކާކުރާ ތަކެއްޗާއި ހިލަ ނަގިލިތަކެއް ފެނިފައިވާއިރު، މިއީ މިސްރުގެ ޕިރަމިޑްތައް ބިނާކުރި ދުވަސްވަރުގެ އުޅަނދެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ޓޫޕަކް ޝަކޫރު މަރާލުމުން އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް

މަޝްހޫރު ރެޕް ފަންނާނު ޓޫޕަކް ޝަކޫރު މަރާލުމުގެ މޭސްތިރިޔާގެ ގޮތުގައި ކުށް ސާބިތުވި ކުރީގެ ގޭންގު ލީޑަރު ޑުއޭން "ކެފީ ޑީ" ޑޭވިސްގެ މައްޗަށް އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވުމަށް ތައްޔާރުވެއްޖެއެވެ. މިއީ 1996 ވަނަ އަހަރު ހިނގި މި މަރުގެ މައްސަލައިގައި ގާތްގަނޑަކަށް ތިން ދަހަރު ފަހުން ދައުވާ އުފުލި ކުށް ސާބިތުވި ހަމައެކަނި މީހާއެވެ. ޑޭވިސްގެ މައްޗަށް މި ކުށް ސާބިތުވީ ޓޫޕަކްގެ ފަރާތުން އޭނާގެ އާއިލާ މީހަކަށް ލިބުނު އަނިޔާއެއްގެ ބަދަލުހިފުމަށް މި މަރު ރޭވިކަން ހާމަވުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox