ވައި ނުސާފުވުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު

Nov 17, 2025, 8:27 AM
ވައި ނުސާފުވުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު

އާންމު ގަބޫލުކުރުމަކީ، ހިތުގެ ބަލިތައް ޖައްސާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، ހަށިގަނޑުގައި ކޮލެސްޓެރޯލް ގިނަވެ، ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު ވެސް އާދަޔާ ހިލާފަށް އިތުރުވުމެވެ. މިއީ ވެސް ހިތުގެ ބަލިތައް ޖައްސާ މުހިންމު ސަބަބުތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން ވެސް އެހެން ބައެއް ސަބަބުތައް މެދުވެރިވުމުން، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ.

އޭގެ ތެރެއިން، ސައެންސްވެރިން އެންމެ ފަހުން ދެނެގަނެފައިވާ އެއް ކަމަކީ، އެމީހަކު ނޭވާލާ ވައި ނުސާފުވުމެވެ. އިޓަލީގެ ޔުނިވަސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ޕޮލިޓެކްނިކޯ ޑި މިލާނޯގެ ސައެންސްވެރިން ހަދައި، ގްލޯބަލް ޗެލެންޖަސް ކިޔާ ޖާނަލްގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ވައި ނުސާފުވުމުގެ ސަބަބުން ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުކަން މިހާރުވަނީ ކަށަވަރު ކުރެވިފައެވެ.

ސައެންސްވެރިން މި ދިރާސާ ހަދާފައިވަނީ ހޮސްޕިޓަލަށް ނުގެންދެވެނީސް ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުނު 37613 މީހެއްގެ ސިއްހީ ހާލަތު ދިރާސާކޮށްގެންނެވެ. މި އެންމެންނަކީ ވެސް 2016 އާއި 2019 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުނު މީހުންނެވެ. މިއިން ކޮންމެ މީހެއްގެ ހާލަތު ވަކިން ދިރާސާކުރުމުގައި، އެމީހުންނަށް ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގައި ވައި ނުސާފުވުމުގެ ދައުރު އޮތް މިންވަރު ބެލުމަށް، ވައިގެ ތެރޭގައި ކުނިބުނި އެކުލެވޭ މިންވަރު ވެސް ދިރާސާކުރި އެވެ.

އެ ގޮތުން ކިލަޔާއި ހިރަފުހާއި ދެއްޔާއި ވެލި ފަދަ ކުނިބުނީ (particulate matter ނުވަތަ PM)ގެ 2.5 މައިކްރޯމީޓަރަށް ވުރެ ކުދި އެތިކޮޅުތަކާއި 2.5 މައިކްރޯމީޓަރާއި 10 މައިކްރޯމީޓަރާ ދެމެދުގެ އެތިކޮޅުތައް، އެމީހުން އުޅުނު މާހައުލުގެ ވައިގެ ތެރޭގައި އެކުލެވޭ މިންވަރު ބެލިއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ނައިޓްރޮޖަން ޑައިއޮކްސައިޑާއި، އޯޒޯން ގޭހާއި ކާބަން މޮނޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ މިންވަރު ވެސް ދިރާސާކޮށް ބެލިއެވެ.

މި މާއްދާތަކުގެ މައުލޫމާތުތައް ހޯދީ ޔޫރަޕިއަން ކޮޕާނިކަސް ޕްރޮގްރާމްގެ ސެޓެލައިޓްތަކުން އެއްކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތުތައް ދިރާސާކޮށްގެންނެވެ. ވައި ނުސާފުވާ މިންވަރާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދު ގުޅުމެއް ވާކަން ނުވަތަ ނުވާކަން ދެނެގަތުމަށް، މި ދިރާސާގައި ބޭނުންކުރީ ސްޕާޓިއޯ-ޓެމްޕޯރަލް ސްޓެޓިސްޓިކަލްގެ ޒަމާނީ މޮޑެލްތަކެވެ.

"އަހަރެމެންނަށް ފާހަގަކުރެވެނީ ނައިޓްރިޖަން ޑައިއޮކްސައިޑާއި، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދު ވަރަށް ބޮޑު ގުޅުމެއް އޮތްކަން. ހަގީގަތުގައި، ކޮންމެ ކޮޑި މީޓަރަކަށް 10 މައިކްރޯގްރާމްގެ ނިސްބަތުން، ވައިގެ ތެރޭގައި ނައިޓްރިޖަން ޑައިއޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ މިންވަރު އިތުރުވާ ނަމަ، ކުރިއަށް އޮތް 96 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ހަތް ޕަސެންޓް އިތުރުވޭ،" މި ދިރާސާގެ އެންމެ އިސް ސައެންސްވެރިޔާ އަދި ޕޮލިޓެކްނިކޯ ޑި މިލާނޯގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިލެކްޓްރޯނިކްސް، އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ބަޔޯއިންޖިއަރިންގެ ޕްރޮފެސަރު އަމްރޫތާ އުމާކަންޓް މަހާކަލްކާރް ވިދާޅުވިއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ނޭވާލާ ވައިގެ ތެރޭގައި 2.5 މައިކްރޯމީޓަރުގެ ޕީއެމް އެކުލެވޭ ނަމަ، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ތިން ޕަސެންޓަށް އިތުރުވެއެވެ. އަދި 10 މައިކްރޯމީޓަރުގެ ޕީއެމް އެކުލެވޭ ނަމަ، ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ 2.5 ޕަސެންޓަށް އިތުރުވެއެވެ.

ދިރާސާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ނޭވާލާ ވައި ނުސާފުވުމާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ، ތަރައްގީވެފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، ރަށްފުށު ސަރަހައްދުތަކުގައި ވެސް މި ދެ ކަންތަކުގައި އެކަށީގެންވާ ބޮޑު ގުޅުމެއް އެބަ އޮތެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ވައި ނުސާފުވުމުން ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ، ހޫނު ދުވަސްވަރު ވަކިން ބޮޑުކަން ވެސް މި ދިރާސާގައި ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މި ދިރާސާގެ ބައިވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި ނޭވާލާ ވައިގެ ނުސާފުކަމާއި ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމާ ދެމެދުގައިވާ ގުޅުމެއް އޮތް ކަން މިހާ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއެއްގައި އެނގުމަކީ، ސިއްހީ ނިޒާމުގައި އެޅިގެން ދިޔަ ސަމާލުކަމުގެ ރަނގަބީލެކެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާއިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ގައިން ގަޔަށް ނާރާ ބަލިތައް ފެތުރުމަށް މެދުވެރިވާ ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ދެ ވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން ބަލިތައް ޖައްސާ މެދުވެރިއަކީ ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ވަޔެވެ. ވައި ނުސާފުމުގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވާ ސިއްހީ ތަފާތު ހާލަތްތަކުގައި އަހަރަކު އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު މަރުވެއެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

މުސްކުޅިވުމުން ދުޅަހެޔޮކޮށް ހުރުމަށް ތިރީހުގެ އަހަރުތައް މުހިންމު

އުމުރުން 30 ގެ އަހަރުތަކުގައި ކަސްރަތުކުރުމާއި، ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ކާނާ ކެއުމާއި، ނިދި ހަމަކުރުން ފަދަ ރަނގަޅު އާދަތައް އަށަގަންނުވައިފިނަމަ، މުސްކުޅިވާއިރު ދިމާވާ ބަލިތަކުން ދުރުވެ ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތެއްގައި ހުރެވިދާނެއެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ބާރު ވަރުގަދަކޮށް، އުމުރުން 90 އަހަރާ ހަމައަށްވެސް ތަކުލީފެއް ނެތި ދިރިއުޅުމަށް ލިބޭ މުހިންމު ފުރުސަތެއްކަމަށް ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ހެރީ އާއި މޭގަންއަށް ކުރިމަތިވަނީ ޑަޔާނާގެ ހިތްދަތި ތަޖުރިބާ

އަމީރު ހެރީ އާއި މޭގަންއާ މެދު މީޑިއާއިން އަމަލުކުރަމުންދަނީ ޑަޔާނާއާ މެދު ވެސް އަމަލުކުރި ފަދަ އިހާނެތި ގޮތަކަށް ކަމަށް ވިދާޅުވެ، ޑަޔާނާގެ ކޮއްކޯފުޅު އާލް ޗާލްސް ސްޕެންސާ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވައިފިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ޑަޔާނާގެ ހިތްދަތި ހާދިސާއިން މީޑިއާތަކުން އިބުރަތް ހާސިލުކުރަންޖެހޭ ކަމަށާއި، މިފަދަ ނުރައްކާތެރި އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން އިންސާނުންގެ ދިރިއުޅުން ހަލާކުވަމުންދާ ކަމަށެވެ.

ރޭގަނޑު ހަމަނިދި ހޯދުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުން ދުރުކޮށްދޭ

ހަމަނިދި ހޯދުމާއި، ގަވާއިދުން ކަސްރަތުކުރުމާއި، ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ކެއުންބުއިމުގެ އާދަތައް ބެހެއްޓުމަކީ ހިތުގެ ބަލިތަކާއި ސްޓްރޯކް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަކޮށްދޭ ކަންކަމެވެ. ރޭގަނޑު އިތުރަށް ނިދުމަކީ ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްކޮށްދީ ލޭހޮޅިތަކުގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެއްކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.

އެޑް ޝީރަން އާއްމުންގެ ކިބައިން މައާފަށް އެދެފި

ފަލަސްތީނަށް ތާއީދުކޮށް ވާހަކަދެއްކި މެކްލްމޯ ޓުއާއިން ވަކިކުރުމާ ގުޅިގެން ކުރިމަތިވި ފާޑުކިޔުންތަކާ ހެދި، އެޑް ޝީރަން އާންމުންގެ ކިބައިން މައާފަށް އެދިއްޖެއެވެ. ޝީރަން ބުނީ މެކްލްމޯ ވަކިކުރީ ޕްރޮމޯޓަރުން ކަމަށާއި، މި މައްސަލައިގައި އޭނާއަށް ގޯސްތަކެއް ހެދިފައިވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޭނާގެ މިއުޒިކަކީ ސިޔާސީ ކަމަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެއްބައިވަންތަކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ހަދަން ބޭނުންވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ހާމަކުރިއެވެ.

ޑަޔާނާގެ މަޝްހޫރު "ރިވެންޖް ޑްރެސް" އަލުން ދައްކާލައި ނީލަމަށް

ޕްރިންސަސް ޑަޔާނާގެ މަޝްހޫރު "ރިވެންޖް ޑްރެސް" ނީލަން ކިޔުމުގެ ކުރިން ދުނިޔޭގެ އެކި ސިޓީތަކުގައި ދައްކާލުމުގެ ދަތުރު ލަންޑަނުން ފަށައިފިއެވެ. މި ހެދުން އަންނަ ޑިސެމްބަރު މަހު ނީލަން ކިޔުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާއިރު، މިއީ ޑަޔާނާ އަވަހާރަވުމާ ގުޅޭގޮތުން ކިންގް ޗާލްސްގެ މައްޗަށް އާ ތުހުމަތުތަކެއް ކުރެވިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

އެޒްޓެކް ލިޔުމެއް 186 އަހަރަށްފަހު މެކްސިކޯއަށް

ސްޕޭނުގެ އިސްތިއުމާރީ ދުވަސްވަރުގެ އެޒްޓެކް ހަޟާރަތުގެ ތާރީޚު ކިޔައިދޭ "ކޯޑެކްސް އަޒްކަޓިޓްލާން" ކުރެހުން، 186 އަހަރަށްފަހު ފަރަންސޭސިވިލާތުން މެކްސިކޯއަށް ގެންގޮސްފިއެވެ. މި ލިޔުން މެކްސިކޯއަށް ދޫކުރީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ސިޔާސީ ގުޅުމަށް 200 އަހަރު ފުރުން ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން، ދެ ގައުމުގެ އާސާރީ ދެ ލިޔުމެއް ވަގުތީގޮތުން ބަދަލުކުރުމަށް ވި އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުންނެވެ.

ކޮއްކޯފުޅުގެ ފޮތުގައިވާ ތުހުމަތުތައް ގަނޑުވަރުން ދޮގުކޮށްފި

ޕްރިންސަސް ޑަޔާނާގެ ކޮއްކޯފުޅު އާލް ޗާލްސް ސްޕެންސާ ނެރުއްވާ ފޮތެއްގައި، ޑަޔާނާގެ ޖަނާޒާގެ ކުރިން ރަސްގެފާނު ޗާލްސް ދެއްކެވި ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަތަކެއް ބަކިންހަމް ޕެލެސްއިން ދޮގުކޮށްފިއެވެ. ގަނޑުވަރުން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ އާއިލާގެ މީހަކު ވަކިވުމުން ލިބޭ ހިތާމައިގެ ސަބަބުން ކަންކަން ހަނދާން ހުންނަ ގޮތަށް ބަދަލު އަތުވެދާނެ ކަމަށް ރަސްގެފާނު ގަބޫލުފުޅު ކުރައްވާ ކަމަށެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox