ތޮއްޖެހިފައިވާ މާލޭގައި ގަސްތައް ނުކަނޑަންވީ ކީއްވެ؟

Jul 14, 2026, 8:48 AM
މާލެ.

މާލެ.

ދުނިޔޭގެ އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ސިޓީތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް މާލެއަށް، ތިމާވެށީގެ ކާރިސާއަކާ ވަނީ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފަ އެވެ. އެންމެ ދެ އަކަކިލޯމީޓަރުގެ ކުޑަ ރަށެއްގައި 200،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ދިރިއުޅެމުންދާއިރު، މާލެއަކީ ވަށައިގެން ކަނޑު އޮތް އެކަހެރި ރަށެކެވެ.

މިފަދަ ތޮއްޖެހިފައިވާ މާހައުލެއްގައި، ގަސްގަހާގެހި ހިމެނޭ ފެހި ސަރަހައްދުތައް ދެމެހެއްޓުމަކީ ހަމައެކަނި ރީތިކަމަށްޓަކައި ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތިމާވެށި ދެމެހެއްޓުމާއި އިންސާނުންގެ ދިރިހުރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި އަސާސެއް ކަމަށް ތިމާވެށީގެ ހިމާޔަތުގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން އިންޒާރުދެ އެވެ.

ތިމާވެށީގެ ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މާލޭގައި ބާކީ ހުރި ގަސްތައް ކަނޑަމުންދިއުމަކީ ތިމާވެށި ހަލާކުވުން އަވަސްވެ، މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވެ، އާންމު ސިއްހަތަށް އޮތް ބޮޑު ބިރެކެވެ.

އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައަކީ މާލެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ "އާބަން ހީޓް އައިލެންޑް" އިފެކްޓް ނުވަތަ ރަށް ހޫނުވުމުގެ މައްސަލަ އެވެ. ގަސްތަކުގެ ހިޔަލާއި ފިނިކަން ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން، މާލޭގެ ކޮންކްރީޓް އިމާރާތްތަކާއި ތާރު މަގުތަކުން އިރުގެ ގަދަ ހޫނު އަތުލައިގަނެ ރައްކާކުރެ އެވެ.

މޫސުމާ ބެހޭ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މީގެ ސަބަބުން ރަށުގެ މަތީ ފަށަލައިގެ ހޫނުމިން އިންތިހާއަށް މައްޗަށް ގޮސް، ހޫނުގަދަވުމުގެ ސަބަބުން ވަރުބަލިވުމާއި ސިއްހީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެ އެވެ. އަދި ހޫނުން ސަލާމަތްވުމަށް އެއާކޮންޑިޝަން ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން، ގޭބިސީތަކުގެ ކަރަންޓު ބިލުތައް ވެސް އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެގެންދެ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މާލޭގެ ގަސްތައް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ފެންބޮޑުވުމުގެ ހާދިސާތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް އޮތް ގުދުރަތީ ގާބިލުކަން ދަނީ ނެތެމުންނެވެ. މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލާއި، އެސްކެޕް އަދި އައިސީއެލްއީއައި ގުޅިގެން ނެރުނު ދިރާސާއެއްގައި އިންޒާރު ދީފައިވާ ގޮތުގައި، ކަނޑުގެ ލެވެލް މައްޗަށް ދިއުމާއި ވާރޭ ވެހޭ މިންވަރު އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން، މާލޭގެ 95 އިންސައްތަ ސަރަހައްދުގައި ފެންބޮޑުވުމުގެ ނުރައްކާ އެބަ އޮތެވެ.

އެންވަރަމަންޓަލް އިންޖިނިއަރުން ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި، ގަސްތަކަކީ ފެން ހިންދުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ވަސީލަތެކެވެ. ގަސްތަކުގެ ބޮޑެތި މޫތަކުގެ ސަބަބުން ރަށުގެ ފަސްގަނޑު ހިފަހައްޓައިދީ، ފަސްގަނޑުގެ ތެރެއަށް ފެން ހިންދުމަށް އެހީތެރިވެދީ، އެތައް ހާސް ލީޓަރެއްގެ ވާރޭފެން ދަމައިގަނެ އެވެ.

މި ގަސްތައް ނެތިދިއުމުން މާލެ ބަރޯސާވާން ޖެހެނީ ބާވެފައިވާ އިންޖިނިއަރިން ނިޒާމުތަކަށެވެ. ބޯކޮށް ވާރޭވެހޭ ހާލަތްތަކުގައި މި ނިޒާމުތަކަށް ނުކަތައި، މަގުތަކުގައި ފެންބޮޑުވެ، ގެދޮރަށް ގެއްލުންވެ އެވެ.

ގަސްތައް ނެތިދިއުމަކީ އާންމުންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި ޖިސްމާނީ ސިއްހަތަށް ވެސް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާ ކަމެކެވެ. އުސް އިމާރާތްތަކުގެ މެދުގައި ތޮއްޖެހިފައި ތިބޭއިރު، ގުދުރަތީ މާހައުލެއްގެ އިހުސާސް ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ފުރުސަތެއް ރައްޔިތުންނަކަށް ނެތެވެ.

ގަސްތަކަކީ އުޅަނދުފަހަރުގެ ސަބަބުން ވައިގެ ތެރެއަށް ދޫކުރާ ވިހަ މާއްދާތައް ސާފުކޮށްދޭ ވަސީލަތެކެވެ. މިއީ ވައި ނުސާފުވުމުގެ މައްސަލައާ ދެކޮޅަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާގެ "ބްރީތު ލައިފް" ކެމްޕޭނުގައި ބައިވެރިވެފައިވާ ސިޓީއަކަށް ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

މިފަދަ ގިނަގުނަ މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ކަމަށް ބުނެ، ފެހިކަން އިތުރުކުރުމުގެ މަގްސަދުގައި ފަސް މިލިއަން ގަސް އިންދުމުގެ ގައުމީ މަޝްރޫއެއް ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ، ތަރައްގީގެ ނަމުގައި، މާލޭގައި މިހާރު ހުރި ބޮޑެތި ޒަމާންވީ ގަސްތައް ކެނޑުމުގެ ސަގާފަތެއް އަށަގެންފައިވުމެވެ.

މާލެއަކީ ދިރިއުޅެން އެކަށީގެންވާ، މޫސުމީ ބަދަލުތަކަށް ކެތްކުރެވޭނެ ތަނަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި މިހާރު ހުރި ގަސްތައް ހިމާޔަތްކުރުމަކީ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ މަޖުބޫރު ކަމެކެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

އާ ޖޭމްސް ބޮންޑަކަށް ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން

ޖޭމްސް ބޮންޑުގެ ރޯލު ކުޅޭނެ އާ އެކްޓަރަކަށް އިނގިރޭސި އެކްޓަރު ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން ހަމަޖައްސައި، 2028 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްކުރާ ބޮންޑު ސިލްސިލާގެ 26 ވަނަ ފިލްމު ޑެނިސް ވިލެނޫވް ޑައިރެކްޓްކުރާ ގޮތަށް އެމެޒޯން އެމްޖީއެމް އިން ވަނީ އިއުލާންކޮށްފައެވެ. މި ރޯލު ލިބުމަކީ ބޮޑު ޝަރަފެއް ކަމަށް ޕެޓިންސަން ބުނެފައިވާއިރު، މިއީ ޑެނިއަލް ކްރެއިގަށް ފަހު މި މަޝްހޫރު ޖާސޫސީ ރޯލުން ފެންނާނެ ހަތްވަނަ އެކްޓަރެވެ.

އަނދިރީގައި ފެންވެރުން ނިދި އައުން ފަސޭހަވޭތަ؟

ނިދުމުގެ ކުރިން އަނދިރީގައި ފެންވެރުމަކީ ހަށިގަނޑުން މެލަޓޯނިން އުފައްދައިދީ، ސިކުނޑި ހަމަޖައްސައިދީ އަވަހަށް ނިދި އައުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއް ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ބުނެއެވެ. މިގޮތަށް ފެންވެރުމުން ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ދަށްވެ، ދުވަހުގެ ސްޓްރެސް ކުޑަކޮށްދީ ނަފްސާނީ ގޮތުން އަރާމު ލިބިގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ނިދުމުގެ ބޮޑެތި ބަލިތަކަށް އޮތް ދާއިމީ ހައްލެއް ނޫންކަމަށް މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރަށް ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރަން ބުނެފި

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާތީ، އެމެރިކަން ކެންސަރ ސޮސައިޓީން ވަނީ އުމުރުން 50 އަހަރާއި 69 އަހަރާ ދެމެދުގެ ފިރިހެނުން ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރުމަށް އާ އިރުޝާދުތަކެއް ނެރެފައެވެ. މި ބަދަލުގެ ދަށުން ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑު މީހުން އުމުރުން 45 އަހަރުން ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރަކު ޓެސްޓުކުރަން ލަފާދީފައިވާއިރު، މީގެ މަގުސަދަކީ ބަލި ކުރީކޮޅު ދެނެގަނެ މަރުވާ މިންވަރު މަދުކުރުމެވެ.

ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ފޭކު ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ކުޅުންތެރިން ބުނެފި

ނިއުޔޯކް ނިކްސްގެ ބައެއް ކުޅުންތެރިން ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ދެއްކުންތެރިކަމަށް މެޗުތަކަށް އަންނަ "ފޭކު" ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ބުނުމުން، އެ ޓީމުން އޭނާގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަދައްކައިފިއެވެ. ޓީމުގެ ތަރުޖަމާނު ވަނީ ސުވިފްޓަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ޓީމަށް ސަޕޯޓްކުރާ ވަފާތެރިއެއްކަން ފާހަގަކޮށް، ކުޅުންތެރިންގެ ވާހަކަތައް ދޮގުކޮށްފައެވެ.

ގްލެޑިއޭޓާ 2" ގެ ސެޓުގައި ހިނގި ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން ކޯޓަށް

"ގްލެޑިއޭޓާ 2" ގެ މަންޒަރެއް ކުޅެމުން ދަނިކޮށް ހިނގި އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއްގައި ހަށިގަނޑުގެ 15 އިންސައްތަ ފިހުނު އެކްޓަރަކު، ފިލްމު އުފެއްދި ކުންފުންޏާ ދެކޮޅަށް ކޯޓުގައި ދައުވާކޮށްފިއެވެ. މި ހާދިސާގެ ޒިންމާ ފިލްމީ ކުންފުނިން އުފުލި ނަމަވެސް، ލިބުނު އަނިޔާތަކަށް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި އެދިފައިވާ 200،000 ޕައުންޑް ދިނުމަށް އެ ކުންފުނިން ވަނީ އިންކާރުކޮށްފައެވެ.

ދިގުވާހަކަ: ބުނާށޭ ލޯބި ނުވަނީހޭ

މި ވާހަކައިގައި ކިޔައިދެނީ އިވާން އާއި މައިރާގެ މެދުގައި ހިނގި ލޯބިވެތި ވަގުތުކޮޅެއްގެ ވާހަކައެވެ. ނަމަވެސް، ކޮޓަރީގެ ބޭރުން ނަދާލް ގޮވައިލި އަޑަށް އެ ދެމީހުންގެ ހަރަކާތްތަކަށް ހުއްޓުމެއް އައިސް، މައިރާ ނަދާލަށް ޖަވާބުދީ އެތަނުން ދާން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ.

ދުނިޔެ ވަށާ ހިނގުމުގައި 28 އަހަރު ހޭދަކުރި މީހެއް އެނބުރި ގެއަށް

ދުނިޔެ ވަށައި ހިނގުމަށް 28 އަހަރު ދުވަހު 31،000 މޭލުގެ ދަތުރެއް ކުރި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ކާލް ބުޝްބީ، އޭނާގެ ދަތުރު ނިންމާލުމަށްފަހު އެނބުރި ގައުމަށް ގޮސްފިއެވެ. އަމިއްލަ ބާރުގައި އެކި ބައްރުތަކާއި ކަނޑުއޮޅިތައް ހުރަސްކޮށް އޭނާ ކުރި މި ދަތުރު ނިންމާލުމުން، އާއިލާ އާއި ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ވަނީ އޭނާއަށް ހޫނު މަރުހަބާއެއް ކިޔާފައެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox