އާންމުކޮށް ޖެހޭ ރޯގާ ފިޔަވައި ދެން އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ތަހަންމަލު ކުރަންޖެހޭ އެއް އުނދަގުލަކީ ބަނޑުގެ މައްސަލަތަކެވެ. ވައި ހެދުމާއި ވާނުވާއެއް ނޭނގި ބަނޑުގައި ރިއްސުމާއި ފާހާނާއަށް ދާން އުނދަގޫވުމުގެ އިތުރުން ހަޖަމު ކުރުމުގެ މައްސަލަތަކެވެ.
މި ކަންކަމަކީ އާންމުކޮށް ގިނަ ބަޔަކަށް ކުރިމަތިވާ އުނދަގޫތަކެއް ނަމަވެސް، އެކަމުން ސަލާމަތް ވާން ކުރާނީ ކޮން ކަމެއް ކަމާއި އެއީ ކީއްވެގެން ކުރިމަތިވާ ކަންތައްތަކެއްކަން ގިނަ މީހުންނަކަށް ނޭނގެ އެވެ.
މިފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވާ ސަބަބުތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން އޭޑީކޭގެ ގޭސްޓްރޮއެންޓްރޮލޮޖިސްޓު، މުކޭޝް ޕުރަޝާދް ސަހް ވިދާޅުވީ އެގޮތަށް ދިމާވާ ހުރިހާ ކަންކަމަކީ ވެސް (ބޮޑު ބައްޔަކާ ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ކަމެއް ނޫންނަމަ) ކަސްރަތު ކުރުމާއެކު ކެއުންބުއިމުގެ ވަކި މިނެއް، ހަމައެއް ގެންގުޅޭ ކަމުގައިވަންޏާ ހައްލު ކުރެވޭނެ ކަންކަން ކަމަށެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތެއްގައި ހުރުމަށް ބަނޑަށް އެވާ ތަދާއި، އެވާ ގޮތަކީ ކޮބައިކަން އެނގުން ވެސް މުހިންމު ކަމަށް ޑރ. ވިދާޅުވި އެވެ. އެގޮތުން އާންމުކޮށް ކެއުންބުއިމުގެ އާދަތަކާ ގުޅިގެން ކުރިމަތި ވަނީ މައިގަނޑު ފަސް ހާލަތެއް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. އެއީ:
- ބަނޑުގައި ވައި ހެދުން ނުވަތަ ގޭސްޓުރައިޓިސް
- ބަނޑު ފުއްޕުން ނުވަތަ ޑިސްޕެޕްސިއާ
- ކާއެއްޗެއްގެ ސަބަބުން ވިހަވުން ނުވަތަ ފުޑް ޕޮއިޒަނިން
- ކާއެއްޗެހި ހަޖަމު ކުރަން އުނދަގޫވުން
ބަނޑުގައި ވައި ހެދުން ނުވަތަ ގޭސްޓުރައިޓިސް
މިއީ ގިނަ ބަޔަކަށް އެންމެ އާންމުކޮށް ކުރިމަތިވާ އުނދަގުލެވެ. މި ހާލަތު ދިމާވުމުން ކާހޮޅިތެރެއިން ގިނިވައި އަރައި، އަރު ތެރެއަށް ތޫނު ތަދެއް އިހުސާސް ކުރެވެ އެވެ. އަދި އެ އަރާ ވައި ބޭރު ވާއިރު ވެސް އަރުތެރެއަށް ތަދު އިހުސާސް ކުރެވޭނެ އެވެ. ބަނޑުގައި ވައި ހެދުމާ ގުޅިގެން ދިވެހިން މިކިޔާ، މޭ އެންދުން ވެސް ކުރިމަތި ވަނީ މިހާލަތު ދިމާވުމުންނެވެ.
މި ހާލަތު ކުރިމަތިވަނީ ކޮންމެވެސް ކަމަކާ ގުޅިގެން ގޮހޮރު ދުޅަވުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ޑރ. މުކޭޝް ވިދާޅުވި އެވެ.
"ގޭސްޓުރައިޓިސް ވުމުގެ ސަބަބުން އެންމެ އާންމުކޮށް ފެންނަ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އުކުނޑި ކޮށްޓުމާއި ހޮޑުލެވުމާއި ބޯ އެނބުރުން އަދި ފާޚާނާއަށް ދެވުން ހިމެނޭ، މިއީ މާބޮޑުވަރުވެއްޖެ ނަމަ، ސިއްހީ ފަރުވާދޭ މަރުކަޒަކުން ކުއްލި ފަރުވާ ހޯދަންދޭންޖެހޭ ފަދަ ބައްޔެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ނަމަވެސް އާންމު ހާލަތުގައި ގިނައިން ފެން ބުއިމާއެކު ކަސްރަތު ކުރުމުން މައްސަލައަށް ހައްލު ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް ޑރ. ވިދާޅުވި އެވެ.
ގޭސްޓުރައިޓިސްގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވާން ދިމާވާ އެންމެ އާންމު ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ތަދުކަނޑުވާ ބޭސް ނުވަތަ ޕެއިން ރިލީވާ ކެއުމާއި ކާއެއްޗަކަށް އެލާޖިކުވުމާއި އުމުރުން ދުވަސްވުމުގެ ސަބަބުންނާއި މާކުޅިކޮށް ނުވަތަ ތެޔޮ އެއްޗެހި ގިނައިން ކެއުން ހިމެނެ އެވެ.
ހަޖަމުގެ މައްސަލަ ނުވަތަ ޑިސްޕެޕްސިއާ
ޑިސްޕެޕްސިއާއަކީ ހަޖަމު ކުރުމުގެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ދިމާވާ ހާލަތެކެވެ. އެ ހާލަތު ދިމާވުމުން ބަނޑުގައި ވައި ހެދި، ބާރަށް ވައިލެވުމާއި ބަނޑުގައި ރިއްސުމާއި ބަނޑު ފުއްޕުމާއި ކާހިތްނުވުުގެ އިތުރުން އަބަދުވެސް ބަނޑު ފުރިފައި ހުންނަ ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވެ އެވެ.
މި ހާލަތު ދިމާވާ ސީދާ ސަބަބެއް ކަނޑައެޅިގެން ބުނަން ނޭނގުނު ނަމަވެސް އެއީ ކެއުމަށްފަހު ބަނޑުގެ މަސްތަކަށް އަންނަން ޖެހޭ ބަދަލުތައް ނައުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ކަމެއް ކަމަށް ކަމާބެހޭ މާހިރުން ލަފާކުރައްވާ ކަމަށް ޑރ. މުކޭޝް ވިދާޅުވި އެވެ.
"ޑިސްޕެޕްސިއާގެ ހާލަތު ދިމާވާން މެދުވެރިވާ އެންމެ އާންމު ސަބަބުތަކަކީ ލެކްޓޯސް އިންޓޮލެރެންސް، ގޭސްޓުރައިޓިސް، ގިނައިން ސިނގިރޭޓު ބުއިން، ޑިޕްރެޝަން އަދި އެންޓިބައޮޓިކް ފަދަ ބޭސްތައް ބޭނުން ކުރުން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ޑރ. ވިދާޅުވީ މިކަމަކީ ވެސް ކެއުމުގެ އުސޫލުތަކަށާއި ތަފާތު އެކި ބަލިތަކަށް ބޭސް ކާ މީހުންގެ ޝެޑިއުލަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްގެން ހައްލު ކުރެވޭނެ ކަމެއް ކަމަށެވެ.
ކާއެއްޗެއްގެ ސަބަބުން ވިހަވުން ނުވަތަ ފުޑް ޕޮއިޒަނިން
މިއީ ނުގުޅޭ އެއްޗެއް ކެވުމުން ނުވަތަ ބޮވުމުން ކުރިމަތިވާ ހާލަތެކެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ކާއެއްޗެއްސަށް ވިހަވުމާއި ގޭސްޓުރައިޓިސްއާ އޮންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އޮޅިފަ އެވެ. ބަނޑުގައި ވައި ދުވާފަދަ އިހުސާސެއް ކުރެވުމާ އެކު ގަދައަށް ބަނޑަށް ތަދުވާނަމަ އެއީ ފުޑް ޕޮއިޒަނިންގެ އަލާމާތެއް ކަމަށް ޑރ. މުކޭޝް ވިދާޅުވި އެވެ.
"ފުޑް ޕޮއިޒަނިންގެ މައްސަލަ ކުރިމަތި ވީމާ ކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ ގިނައިން އޯއާރުއެސް ބޭނުން ކުރުން، ބަނޑަށް މާބޮޑަށް ތަދުވާނަމަ ޕެއިން ކިލާއެއް ކެއުން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ފުޑް ޕޮއިޒަނިންގެ މައްސަލަ އެންމެ އާންމު ގޮތެއްގައި ކުރިމަތިވަނީ އެފަހަރާ މާގިނައިން ކެއުމުންނާއި ރަނގަޅަށް ރޯނުފިލުވާ ހުންނަ އެއްޗެއް ކެއުން ނުވަތަ ގެއިން ބޭރުން ގޮތް ނޭނގޭ ތަނަކުން ކެއުމުންނެވެ.
މި ބައްޔަކީ ސިއްހީ ފަރުވާދޭ ތަނަކުން ނޫނަސް ގޭގައި އަމިއްލައަށް ވެސް ފަރުވާ ހޯދިދާނެ ބައްޔެކެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑުވަރުވެއްޖެ ނަމަ ސިއްހީ މާހިރުންގެ އެހީތެރިކަމާއި ލަފާ ހޯދަން ޖެހޭނެ އެވެ.
ކާއެއްޗެހި ހަޖަމު ކުރަން އުނދަގޫވުން
ކާއެޗެހި ހަޖަމު ކުރަން އުނދަގޫވުން ނުވަތަ ފުޑް އިންޓޮލެރެންސްއަކީ ވެސް ވަރަށް އާންމުކޮށް މީހުންނަށް ދިމާވާ ކަމެކެވެ. މި ހަލަތު ދިމާވުމުން ބޭރަށް ހިންގުމާއި ބަނޑުގައި ރިއްސުމުގެ އިތުރުން ގޮހޮރުގައި ވައިހެދި ފުއްޕާ ގޮތްވެ އެވެ.
"އެންމެ އާންމުކޮށް ފުޑް އިންޓޮލެރެންސާއި ފުޑް އެލާޖީއާ މީހުންނަށް އޮޅެނީ، އެކަމަކު އެއީ ތަފާތު ދެކަމެއް، ފުޑް އިންޓޮލެރެންސް ދިމާވުމުން ކުރިމަތިވާނީ ހަމައެކަނި ހަޖަމުގެ މައްސަލަ، އެލާޖީގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުފެންނާނެ،" ޑރ. މުކޭޝް ވިދާޅުވި އެވެ.
އެނާ ވިދާޅުވީ ފުޑް އިންޓޮލެރެންސް ވެސް ކުރިމަތިވަނީ ނުގުޅޭ އެއްޗެއް ކެއުމުން ކަމަށާއި، ނުގުޅޭ ކާ އެއްޗެހި ދެނެގަތުމަށް އެންމެ ފަސޭހަ ވާނީ ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދުގެ ދަށުން "އެލިމިނޭޝަން ޑައިޓެއް" ނަގައިގެން ކަމަށެވެ.
"އެންމެ އާންމުކޮށް މީހުންނަށް ޓޮލަރޭޓް ނުކުރެވޭ ކާއެއްޗެހީގެ ތެރޭގައި، ޑެއިރީގެ ބާވަތްތަކާއި ޕީނަޓާއި ސީފުޑުގެ ބައެއް ބާވަތްތަކުގެ އިތުރުން ކޯން ފަދަ އެއްޗެހި ހިމެނޭ،" ޑރ. މުކޭޝް ވިދާޅުވި އެވެ.
މި ހާލަތު ކުރިމަތިވުމުން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރެވެން އޮންނަ އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ ނުގުޅޭ ކާއެއްޗެހި ދެނެގަނެ އެފަދަ ކާނާއާ ދުރުހެލި ވުމެވެ.
ހައްލަކީ ކޮބާ؟
ޑރ. މުކޭޝް ވިދާޅުވީ އެ ހުރިހާ ކަންތައްތަކަކީ ވެސް ކުރިމަތިވުމުގެ ކުރިން ރައްކާތެރިވެ ތިބެވޭނެ ކަންކަން ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކަކާއި ކުރުމުން ދުރުހެލި ވާންޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ހުންނަ ކަމަށް އޭނާ ވިދަޅުވި އެވެ.
"ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ގުޅިފައި މި އޮންނަނީ މީހާގެ ލައިފް ސްޓައިލާ، ކިތަންމެ ވަރަކަށް ބޭސް ކުރިއަސް އުޅުމަށް ބަދަލު ނުގެންނަ ނަމަ، ދާއިމީ ހައްލެއް ނުލިބޭނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
އެގޮތުން ގަވާއިދުން ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކުގެ ގޮތުގައި އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވީ:
- ކެއުމުގައި ވަކި ގަޑިތަކެއް ކަނޑައަޅައި ހަމައެއް ހިފެހެއްޓުން
- ކާގަޑިތަކުގައި އެއްފަހަރާ މާގިނައިން ނުކެއުން
- ކެއުމުގެ ކުރިންނާއި ފަހުން ވެސް ގިނައިން ފެން ބޯން އާދަ ކުރުން
- ލަސްލަހުން ކާން އާދަ ކުރުން
- ގަވާއިދުން ކަސްރަތު ކުރުން
ދުރުހެލި ވާންޖެހޭ ކަންތައްތަކުގެ ގޮތުގައި އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވީ:
- ކެފެއިން ހިމެނޭ އެއްޗެހި އެހައި ގިނައިން ބޭނުން ނުކުރުން
- ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމުން ދުރުހެލިވުން
- ގިނައިން ހަކުރު ހިމެނޭ ކާތަކެއްޗާ ދުރުހެލިވުން
- ކަމަކާނުލައި ޕެއިން ކިލާ ފަދަ ބޭސްތައް ބޭނުން ކުރުމުން ދުރުހެލިވުން
މި ކަންކަމަކީ ބަނޑަށް ކުރިމަތިވާ އުނދަގޫތަކުގެ އިތުރުން ވެސް ތަފާތު އެކި ބަލިތަކުން ރައްކާތެރި ކޮށްދޭނެ ކަންތައް ތަކެއްކަން ޑރ. މުކޭޝް ފާހަގަ ކުރި އެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ އާންމުކޮށް ކުރިމަތިވާ މި އުނދަގޫތަކަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދުމަށް މިހުރިހާ ކަންތައްތަކެއް ކުރުން ވެސް މުހިންމުކަން ޑރ. މުކޭޝް ވިދާޅުވި އެވެ.
