ރާއްޖޭގައި އަހަރަކު މަރުވާ މީހުންގެ 17 އިންސައްތަ މަރުވަނީ ކެންސަރު ބަލީގައި ކަމަށް 2020 އަހަރުގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކައިފި އެވެ.
ދުނިޔޭގެ ކެންސަރު ބަލީގެ ދުވަހާ ގުޅިގެން ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ، ރާއްޖޭގައި އެންމެ ގިނައިން މީހުން މަރުވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ކެންސަރު ހިމެނޭ ކަމަށެވެ.
ކެންސަރު ބަލީގައި ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރު ހުރެ އެވެ. މި ބައްޔަކީ ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ވެސް އުފެދިދާނެ އަދި ކެންސަރު އުފެދިފައިވާ ސަރަހައްދުގެ ޓިޝޫތަކާއި ސެލްތައް ކޮންޓްރޯލެއްނެތި ބޮޑުވެ، ބައްޔަށް ފަރުވާ ނުހޯދިއްޖެ ނަމަ ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ގުނަވަންތަކަށް ފެތުރިގެންދާނެ ބައްޔެކެވެ.
އެޗްޕީއޭއިން އާންމުކުރި ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ފިރިހެނުންނަށް އާންމުކޮށް ޖެހޭ ކެންސަރުގެ ވައްތަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ފުއްޕާމޭ، ޕްރޮސްޓޭޓް، ބަނޑާއި ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ހިމެނެ އެވެ. އަދި އަންހެނުންގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގިނައިން ފެންނަނީ އުރަމަތީ ކެންސަރު، ކޮލޮރެކްޓަލް، ފުއްޕާމޭ އަދި ރަހިމުގެ ދޮރަށް ޖެހޭ ކެންސަރު އަދި ތައިރޮއިޑް ކެންސަރެވެ.
އާސަންދައިގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، 2016 އިން 2019 އަށް ކެންސަރު ބައްޔަށް 7500 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ފަރުވާ ހޯދާފައިވެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ފިރިހެނުންނަށް ޖެހޭ ކެންސަރަށް އެންމެ ގިނައިން ފަރުވާ ހޯދާފައިވަނީ ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރަށެވެ. އަދި އަންހެނުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނައިން ފަރުވާ ހޯދާފައިވަނީ އުރަމަތީ ކެންސަރަށެވެ.
ކެންސަރު ބަލީގެ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަން:
- ހެޕަޓައިޓިސް ބީ އާއި ހިއުމަން ޕެޕިލޯލް ވައިރަސް (އެޗްޕީވީ)ވެކްސިން ޖެހުން
- އަވިން (އަލްޓްރާވައިލެޓް ރޭޑިއޭޝަން) ރައްކާތރެިވުން
- ދަރިފުޅަށް ގާތުން ކިރުދިނުން
- ރައްކާތެރި ގޮތުގައި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުން
- ކެއުމުގައި މޭވާ އާއި ތަރުކާރީ ވީހާވެސް ގިނައިން ބޭނުންކުރުން
- ގަވާއިދުން ކަސްރަތުކޮށް ބަރުދަން އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެެއްޓުން
- ގަވާއިދުން ކެންސަރު ބައްޔަށް ސްކްރީންކުރުން
- ވައި ތަޣައްޔަރުވުން ކުޑަކުރުމާއި، ވައި ނުސާފު ވަގުތުތަކުގައި ރައްކާތެރިވުން
ކެންސަރު ބަލިން މީހުން ރައްކާތެރިކޮށް ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ސަރުކާރުން ދަނީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ހަރަކާތްތައް ހިންގައި، ދުރާލާ ބަލި ދެނެގަތުމަށް ސްކްރީނިން ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމުގައި ޝާމިލްވާ ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިންނަށް ތަމްރީނު ދިނުން ހިމެނެ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން ކެންސަރު ޖެހޭ މިންވަރާ، ކެންސަރުގެ އާންމު ވައްތަރުތަކާ ބައްޔަށް ހުށަހެޅޭ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއާ ބެހޭ މައުލޫމާތު އެއްކޮށް، އެފަރާތްތަކަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާ އާއި އެހީތެރިކަން ރަނގަޅަށް ވިލަރެސްކޮށް ތަފާސް ހިސާބުތައް އެއްކުރުމަށް ބޭނުންވާ "ކެންސަރ ރަޖިސްޓްރީ" ގާއިމްކުރުން ހިމެނެ އެވެ.
މި އަހަރަށް ދުނިޔޭގެ ކެންސަރު ދުވަހަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝިއާރަކީ "ފަރުވާގެ ފަރަގު ކުރަމާ" އެވެ.
