ކުއަލަ ލަމްޕޫރް، މެލޭޝިއާ (އޯގަސްޓު 20) - މެލޭޝިއާގެ އާ ބޮޑު ވަޒީރު އިސްމާއިލް ސަބްރީ އަކީ އެ ގައުމުގައި އެންމެ ގިނަ ދުވަހު ވެރިކަން ކުރި ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ތަޖުރިބާކާރު ލީޑަރެކެވެ. އެކަމަކު އެނެލިސްޓުން ދެކޭ ގޮތުގައި މެލޭޝިއާ އަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަން ހަމައަކަށް ގެނައުމުގެ މާ ބޮޑު އުއްމީދެއް އެމަނިކުފާނަކަށް ނެތެވެ.
މިދިޔަ ހަފްތާގައި ކުރީގެ ބޮޑު ވަޒީރު މުހްޔިއްދީން ޔާސީން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމާއެކު އުމުރުން 61 އަހަރުގެ ސަބްރީ އެ މަގާމަށް އައްޔަނު ކުރެއްވި ހުކުރު ދުވަހު އެވެ. އެމަނިކުފާނަކީ ހަތަރު އަހަރުގެ ތެރޭގައި މެލޭޝިއާގެ ތިން ވަނަ ބޮޑު ވަޒީރެވެ.
ސަބްރީ ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވަނީ ޔުނައިޓެޑް މެލޭޒް ނޭޝަނަލް އޯގަނައިޒޭޝަން (ޔޫއެމްއެންއޯ) އަށެވެ. މެލޭޝިއާ އަށް މިނިވަންކަން ލިބުނު ފަހުން ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ވެރިކަން ކުރި ކޯލިޝަން ސަރުކާރުގެ މައި ޕާޓީއަކީ އެއީ އެވެ.
ކެރިއަރުގައި މިހާތަނަށް "ލޯ ޕްރޮފައިލެއް" ގެންގުޅުއްވި ސަބްރީ އަށް ގިނަ ބަޔެއްގެ ސަމާލުކަން ލިބެން ފެށީ އިސްތިއުފާ ދެއްވި ޔާސީންގެ 17 މަސް ދުވަހުގެ ސަރުކާރުގައި ކުރެއްވި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުންނެވެ.
އެ ސަރުކާރުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރުގެ މަގާމުގައި ހުންނަވައިގެން ސަބްރީ ވަނީ ކޮވިޑް ބަލިމަޑުކަމާ ގުޅޭ މައުލޫމާތު ކޮންމެ ދުވަހަކު އާއްމުކޮށް ހިއްސާ ކުރައްވާފަ އެވެ. އެ ސަރުކާރު ނިމެން ގާތްވިއިރު، އެމަނިކުފާނު ވަނީ ޑެޕިއުޓީ ބޮޑު ވަޒީރުގެ މަގާމަށް ޕްރޮމޯޓު ކުރައްވާފަ އެވެ.
ސަބްރީ އަކީ މެލޭޝިއާގެ އެކި ސިޔާސީ ފެކްޝަންތަކާ ގުޅުން އޮންނަ ބޭފުޅެކެވެ. އެހެންކަމުން ޔާސީންގެ ސަރުކާރަށް ޕާލިމެންޓުން ނުލިބުނު ތާއީދު، ސަބްރީގެ ސަރުކާރަށް ލިބުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ.
"އިސްމާއިލް ސަބްރީ އަކީ ޔާސީންގެ ޕާޓީގެ އެކި ފެކްޝަންތަކާއި ޔޫއެމްއެންއޯ އާ ދެމެދުގައިވާ ފާލަމެއް. އެއީ އެންމެ ރަނގަޅު ތަނުގައި ހުރި ބޭފުޅެއް،" ނޮޓިންގްހަމް ޔުނިވާސިޓީގެ މެލޭޝިއާއާ ގުޅޭ ތަޖުރިބާކާރު ބްރިޖެޓް ވެލްޝް ވިދާޅުވި އެވެ.
ނަމަވެސް ސަބްރީގެ ސަރުކާރާއި ޔާސީންގެ ސަރުކާރާ މާ ބޮޑު ތަފާތެއް ހުންނާނެ ކަމަކަށް ނުބެލެވެ އެވެ. ޔާސީން އާއި އެހެން ފެކްޝަންތަކުން ސަބްރީ އަށް ތާއީދު ކުރާއިރު، ޔާސީން ފަދައިން ސަބްރީ ވެސް މަގާމަށް ވަޑައިގެންނެވީ އިންތިހާބަކާ ނުލަ އެވެ.
ކޮވިޑް ބަލިމަޑުކަމުގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެދާނެ ކަމަށް ބަލައި އިންތިހާބު ނުބާއްވަން ނިންމެވީ ރަސްގެފާނެވެ. އެހެންކަމުން މެލޭޝިއާގެ ގާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން، ޕާލިމެންޓުގައި އެންމެ ބޮޑު ތާއީދު އޮތް ބޭފުޅެއް ބެލުމަށް ފަހު، ބޮޑު ވަޒީރުގެ މަގާމަށް އައްޔަން ކުރެއްވުމުގެ ބާރު ރަސްގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.
ބެލެވޭ ގޮތުގައި އިދިކޮޅުގެ ފަރާތުން ސަބްރީ އަށް ތަކުރާރުކޮށް ގޮންޖެހުމާ ދިމާވާނެ އެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ބޮޑު ފާޑުކިޔުމެއް އަންނާނީ، ނިމުނު ސަރުކާރުގައި ކޮވިޑްގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވި ބޭފުޅަކީ ސަބްރީ އަށް ވާތީ، ބަލިމަޑުކަމާ ގުޅުން ހުރި ކަންކަމުގަ އެވެ.
"ކޮވިޑް ރަނގަޅަށް މެނޭޖް ނުކުރެވި މެލޭޝިއާ އަށް ދިމާވެފައިވާ ހާލަތުގެ ފަހަތުގައި ހުރި އެއް ލީޑަރު ސަބްރީ އަކީ. އޭރުގެ ސިޔާސަތުތައް މާ ކާމިޔާބެއް ނޫން،" ވެލްޝް ވިދާޅުވި އެވެ.
އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ވެރިކަން ކުރި ޔޫއެމްއެންއޯ ގެ ސަރުކާރު 2018 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިހާބުގައި ބަދަލުވީ ކޮރަޕްޝަންގެ ތުހުމަތުތަކާ ހެދި ރައްޔިތުންގެ ވޯޓު ނުލިބިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ޔާސީންގެ ކޯލިޝަނަށް ތާއީދުކޮށް، ސަރުކާރުގެ ބައިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އޭގެ ފަހުން ވެސް އޮތެވެ.
އެނެލިސްޓުން ބުނާ ގޮތުގައި އިންތިހާބަކާ ނުލައި އަލުން ބޮޑު ވަޒީރު ކަމަށް އެ ޕާޓީގެ ލީޑަރަކު ވަޑައިގެންނެވުމުން ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ސަރުކާރާ މެދު ބޮޑު ރުޅިވެރިކަމެއް އުފެދުން އެކަށީގެންވެ އެވެ.
އިރުމަތީގައި އޮންނަ ޕަހާންގް ސްޓޭޓަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ސަބްރީ ސިޔާސީ މަސައްކަތް ފެއްޓެވުމުގެ ކުރިން އުޅުއްވީ ގާނޫނީ ވަކީލަކަށެވެ. އޭގެ ފަހުން ވަނީ އެގްރިކަލްޗާ މިނިސްޓަރު އަދި ރޫރަލް ޑެވެލޮޕްމަންޓް މިނިސްޓަރު ފަދަ ކެބިނެޓުގެ އެކި މަގާމުތައް ފުރުއްވާފަ އެވެ.
މެލޭޝިއާގެ މުސްލިމް މެޖޯރިޓީ ގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ސަބްރީގެ މީގެ ކުދިން ނަސްލީ އަދި ދީނީ ތަފާތު ކުރުމަށް ހިތްވަރު ލިބޭ ފަދަ މޭރުމަކުން ވާހަކަދައްކަވާފައި ވާތީ ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވި އެވެ.
އެގޮތުން 2019 ވަނަ އަހަރު އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ގޮތުގައި ޔޫއެމްއެންއޯ އޮތް އިރު، އޭރު ސަރުކާރުގެ މެމްބަރުންނާ ދެކޮޅަށް "ޖިހާދަށް" ތެދުވުމަށް ގޮވާލެއްވި އެވެ. އޭރުގެ ސަރުކާރުގައި މުސްލިމް ނޫން ގިނަ ބަޔަކު ހިމެނޭތީ، އެފަދަ ގޮވާލުމެއް ގޮވާލެއްވުމުން ވަރަށް ބޮޑު ފާޑުކިޔުމެއް ސަބްރީ އަށް އަމާޒުވި އެވެ.
ދީނާއި ނަސްލަކީ މެލޭޝިއާގައި "ސެންސިޓިވް" މައުޟޫއުތަކެވެ. މެލޭޝިއާގެ 32 މިލިއަން މީހުންގެ ތެރެއިން 60 ޕަސެންޓަކީ މެލޭ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް ޗައިނާ އަދި އިންޑިއާ ދަރިކޮޅު ހިމެނޭހެން ގިނަ ނަސްލުތަކެއްގެ މީހުން މެލޭޝިއާ ރައްޔިތުން ތެރޭގައި ހިމެނެ އެވެ.
އެނެލިސްޓުން ދެކޭ ގޮތުގައި ގައުމުގެ ހާލަތު ބަދަލު ނުކުރެވޭ ނަމަ ސަބްރީ އަށް ވެސް ބޮޑު ވަޒީރުކަމުގައި ހުންނެވޭނީ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކަށެވެ.
"މިއީ އާއްމު ހާލަތެއް ނަމަ، ސަބްރީ އަށް އެ މަގާމަށް ނާދެވުނީސް،" ޓެސްމޭނިއާ ޔުނިވާސިޓީގެ މެލޭޝިއާއާ ގުޅޭ ތަޖުރިބާކާރު ޖޭމްސް ޗިން ވިދާޅުވި އެވެ.
"މަގާމުގައި ހުންނަވައި ކުރިއެރުމެއް ނުފެންނަ ނަމަ، ސަބްރީ އަށް ބޮޑު ވަޒީރުކަން ކުރެއްވޭނީ އަންނަ އާއްމު އިންތިހާބާ ހަމައަށް އެކަނި."
