ޓިއުޝަން ސަގާފަތް: އަމިއްލައަށް އުނގެނުމުގެ ހުނަރަށް އޮތް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް

Jul 13, 2026, 8:00 AM
ފޮތްތަކާއި ކިޔެވުމުގެ ސާމާނުން ފުރިފައިވާ މޭޒެއް. -- އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ ފޮޓޯއެއް

ފޮތްތަކާއި ކިޔެވުމުގެ ސާމާނުން ފުރިފައިވާ މޭޒެއް. -- އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ ފޮޓޯއެއް

ސްކޫލް ރަނގަބީލުގެ އަޑާއެކު ގޭޓުން ނިކުންނަ ދަރިވަރުގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ވަރުބަލިކަމެވެ. ނަމަވެސް ގެއަށް ގޮސް އާއިލާއާއެކު ވަގުތު ހޭދަކޮށްލާ، ހިތްހަމަޖައްސާލާނެ ފުރުސަތެއް އެ ކުއްޖާއަކަށް ނެތެވެ. ސަބަބަކީ އެތައް ހާސް ރުފިޔާއެއް ހަރަދުކުރާ ޓިއުޝަން ކްލާސްތަކުގެ ތާވަލު އޭނާގެ އިންތިޒާރުގައި އޮތުމެވެ.

މިއަދު ރާއްޖޭގައި އުފެދިފައިވާ މާކްސް ހޯދުމުގެ ބޮޑު ވާދަވެރިކަމުގެ ތެރެއިން، ޓިއުޝަނަކީ އިހްތިޔާރީ ކަމަކުން މަޖުބޫރު ސަގާފަތަކަށް ބަދަލުވެ، ކުދިންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި އަމިއްލައަށް އުނގެނުމުގެ ޝައުގު މިވަނީ ފޮތްތަކެއްގެ ތެރޭގައި ބަންދުވެފަ އެވެ. 

ކެމްބްރިޖް އައިޖީސީއެސްއީ އަދި އޯ-ލެވެލް އިމްތިހާނުތަކުން މަތީ ނަތީޖާ ހޯދުމަށް އޮންނަ ވާދަވެރިކަމުގެ ސަބަބުން، ބައެއް ކުދިން ސްކޫލް ގަޑި ނިމުމާއެކު ސީދާ ޓިއުޝަން ކްލާހަށް އެބަދެ އެވެ. ތައުލީމީ ފެންވަރު މަތިކުރުމުގެ މަގުސަދުގައި މިކަން ކުރި ނަމަވެސް، ކުއްޖާގެ ފުރިހަމަ ކުރިއެރުމާއި، ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، އަމިއްލައަށް އުނގެނުމަށް ހުންނަ ޝައުގުވެރިކަމަށް މީގެ ސަބަބުން ހުރަސްއެޅޭ ނަމަ، މިއީ ނުހަނު ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ.

Advertisement

ޓިއުޝަން ނެގުމަކީ ސީރިއަސް މައްސަލައަކަށް ވަނީ، އޭގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ޅައުމުރުގެ އުފާވެރިކަން ގެއްލިގެންދާ ހިސާބުންނެވެ. މާލެ އާއި އަތޮޅުތެރޭގެ ރަށްތަކުގައި ވެސް، ސްކޫލްގެ ދަންފަޅި ނިންމުމަށް ފަހު، ޓިއުޝަން ކްލާހުގައި އިތުރު ގަޑިއިރުތަކެއް ހޭދަކުރުމަކީ ދަރިވަރުންނަށް އާންމު ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް މާބޮޑަށް ބުރަވުމުގެ ސަބަބުން ކުދިން ނަފްސާނީ ގޮތުން ވަރުބަލިވެ އެވެ. ކުއްޖާގެ މުޅި ދުވަސް ތާވަލަކަށް ފައްތާފައި އޮތުމުން، ކުޅިވަރު ކުޅުމަށާއި، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ކަސްރަތު ހޯދުމަށާއި، އާއިލާއާއެކު ވަގުތު ހޭދަކުރުމަށް ލިބޭ މުހިންމު ވަގުތުތައް ގެއްލިގެންދެ އެވެ. އިޖުތިމާއީ ގުޅުންތަކާއި ބޭރުތެރޭގެ ދިރިއުޅުމަކީ މުހިންމު ބަޔަކަށް ވާއިރު، ފޮތްތަކެއްގެ ތެރޭގައި ކުދިން ބަންދުވެފައި ތިބެން ޖެހުމުން، ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ފިއްތުންތަކާއި، ހާސްކަމާއި، ކިޔެވުމަށް ފޫހިވުން ފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މާބޮޑަށް ޓިއުޝަނަށް ބަރޯސާވުމުގެ ސަބަބުން އަމިއްލައަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކުރަން ނޭނގޭ ނަފްސާނީ ބަލިމަޑުކަމެއްގެ ތެރެއަށް ކުދިން ވެއްޓެ އެވެ. ކޮންމެ ފިލާވަޅެއް ބުނެދީ، ކޮންމެ މައްސަލައެއް ހައްލުކޮށްދޭން ޓިއުޝަން ޓީޗަރަކަށް ބަރޯސާވާން ޖެހުމުން، އަމިއްލައަށް ވިސްނައިގެން ކަންކަން ހޯދައިގަތުމުގެ ހުނަރު ކުދިންގެ ކިބައިގައި ނުއުފެދެ އެވެ. ތައުލީމީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކާ އަމިއްލައަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ބަދަލުގައި، ދަރިވަރުންނަށް ގަބޫލުކުރެވެނީ ޓިއުޝަނަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ. އަމިއްލައަށް ކަންކަން ދަސްކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ނެތްކަން އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަވަނީ، މަތީ ސާނަވީއަށް ނުވަތަ ރާއްޖޭން ބޭރުގެ ޔުނިވާސިޓީތަކަށް ކިޔަވަންދާ ހިސާބުންނެވެ. އެ ތަންތަނަކީ އަމިއްލައަށް ދިރާސާކޮށްގެން އުނގެނުން މަޖުބޫރު ތަންތަނެވެ.

ރާއްޖޭގައި އޮތް "ޓިއުޝަން ސަގާފަތުގެ" ސަބަބުން އާއިލާތަކަށް ކުރިމަތިވާ މާލީ އަދި ނަފްސާނީ ބުރަ ވެސް ފާހަގަކުރަން ޖެހެ އެވެ. އަގުބޮޑު ޕްރައިވެޓް ޓިއުޝަންތަކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށްޓަކައި މައިންބަފައިން ވަޒީފާގައި ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރަން ޖެހުމާއި، ބައެއް އާއިލާތަކުން އެހެން ބޭނުންތަކުން މަހުރޫމްވާން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން، ނޭނގި ނަމަވެސް ކުދިންނަށް ބޮޑެތި ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވަ އެވެ. ކިޔެވުމުގެ ގާބިލްކަމާ މެދު މައިންބަފައިންގެ އިތުބާރު ނެތި، ހާސްކަމުގެ ސަބަބުން ޓިއުޝަން ނަގަން ޖެހުމުން، ކުދިންގެ ހިތުގައި ބައެއް ފަހަރު ނުރުހުން އުފެދި، އުނގެނުމުގެ އުފާވެރިކަން ގެއްލިގެންދެ އެވެ. މީގެ ސަބަބުން އުނގެނުމަކީ މާނަހުރި ކަމަކަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަމައެކަނި މާކްސް ހޯދުމަށް ކުރާ ކަމަކަށް ބަދަލުވެ އެވެ.

ޓިއުޝަނަކީ ކުދިންގެ ކުރިއެރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ކަމަކަށް ވިޔަނުދިނުމަށްޓަކައި، ދިވެހި މައިންބަފައިންނާއި މުދައްރިސުން ޓިއުޝަންގެ ބޭނުމާ މެދު އަލުން ވިސްނަންޖެހެ އެވެ. އިތުރު އެހީދޭ ކްލާސްތަކަކީ ވަކި ދާއިރާތަކަކުން ހުރި އުނިކަން ފޫބެއްދުމަށް ވަގުތީ ގޮތުން ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތަކަށް ވާންޖެހޭނެ އެވެ. އެއީ ސްކޫލް ތައުލީމުގެ ބަދަލުގައި ދާއިމީކޮށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗަކަށް ވެގެންނުވާނެ އެވެ. ކުއްޖާގެ ހުސްވަގުތު ހިމާޔަތްކުރުމަކީ އިހްތިޔާރީ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކުއްޖާގެ ސިއްހަތާއި ހެދިބޮޑުވުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރަށް ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރަން ބުނެފި

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާތީ، އެމެރިކަން ކެންސަރ ސޮސައިޓީން ވަނީ އުމުރުން 50 އަހަރާއި 69 އަހަރާ ދެމެދުގެ ފިރިހެނުން ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރުމަށް އާ އިރުޝާދުތަކެއް ނެރެފައެވެ. މި ބަދަލުގެ ދަށުން ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑު މީހުން އުމުރުން 45 އަހަރުން ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރަކު ޓެސްޓުކުރަން ލަފާދީފައިވާއިރު، މީގެ މަގުސަދަކީ ބަލި ކުރީކޮޅު ދެނެގަނެ މަރުވާ މިންވަރު މަދުކުރުމެވެ.

ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ފޭކު ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ކުޅުންތެރިން ބުނެފި

ނިއުޔޯކް ނިކްސްގެ ބައެއް ކުޅުންތެރިން ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ދެއްކުންތެރިކަމަށް މެޗުތަކަށް އަންނަ "ފޭކު" ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ބުނުމުން، އެ ޓީމުން އޭނާގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަދައްކައިފިއެވެ. ޓީމުގެ ތަރުޖަމާނު ވަނީ ސުވިފްޓަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ޓީމަށް ސަޕޯޓްކުރާ ވަފާތެރިއެއްކަން ފާހަގަކޮށް، ކުޅުންތެރިންގެ ވާހަކަތައް ދޮގުކޮށްފައެވެ.

ގްލެޑިއޭޓާ 2" ގެ ސެޓުގައި ހިނގި ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން ކޯޓަށް

"ގްލެޑިއޭޓާ 2" ގެ މަންޒަރެއް ކުޅެމުން ދަނިކޮށް ހިނގި އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއްގައި ހަށިގަނޑުގެ 15 އިންސައްތަ ފިހުނު އެކްޓަރަކު، ފިލްމު އުފެއްދި ކުންފުންޏާ ދެކޮޅަށް ކޯޓުގައި ދައުވާކޮށްފިއެވެ. މި ހާދިސާގެ ޒިންމާ ފިލްމީ ކުންފުނިން އުފުލި ނަމަވެސް، ލިބުނު އަނިޔާތަކަށް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި އެދިފައިވާ 200،000 ޕައުންޑް ދިނުމަށް އެ ކުންފުނިން ވަނީ އިންކާރުކޮށްފައެވެ.

ދިގުވާހަކަ: ބުނާށޭ ލޯބި ނުވަނީހޭ

މި ވާހަކައިގައި ކިޔައިދެނީ އިވާން އާއި މައިރާގެ މެދުގައި ހިނގި ލޯބިވެތި ވަގުތުކޮޅެއްގެ ވާހަކައެވެ. ނަމަވެސް، ކޮޓަރީގެ ބޭރުން ނަދާލް ގޮވައިލި އަޑަށް އެ ދެމީހުންގެ ހަރަކާތްތަކަށް ހުއްޓުމެއް އައިސް، މައިރާ ނަދާލަށް ޖަވާބުދީ އެތަނުން ދާން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ.

ދުނިޔެ ވަށާ ހިނގުމުގައި 28 އަހަރު ހޭދަކުރި މީހެއް އެނބުރި ގެއަށް

ދުނިޔެ ވަށައި ހިނގުމަށް 28 އަހަރު ދުވަހު 31،000 މޭލުގެ ދަތުރެއް ކުރި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ކާލް ބުޝްބީ، އޭނާގެ ދަތުރު ނިންމާލުމަށްފަހު އެނބުރި ގައުމަށް ގޮސްފިއެވެ. އަމިއްލަ ބާރުގައި އެކި ބައްރުތަކާއި ކަނޑުއޮޅިތައް ހުރަސްކޮށް އޭނާ ކުރި މި ދަތުރު ނިންމާލުމުން، އާއިލާ އާއި ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ވަނީ އޭނާއަށް ހޫނު މަރުހަބާއެއް ކިޔާފައެވެ.

ޖަޕާނުގެ ބޮޑީބިލްޑަރެއް އުމުރުން 90 އަހަރުގައި ވެސް ސްޓޭޖަށް

ޖަޕާނުގެ އުމުރުން 90 އަހަރުގެ ޓޮޝިސުކޭ ކަނަޒާވާ، ސްޕެއިންގައި ބޭއްވި ބޮޑީބިލްޑިން މުބާރާތެއްގައި ވާދަކޮށް، އުމުރަކީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އޮތް ހުރަހެއް ނޫންކަން ސާބިތުކޮށްދީފިއެވެ. އޭނާގެ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ ސިއްރަކީ ޖަޕާނުގެ ސަގާފީ ކެއުންތައް ކަމަށްވާ ބްރައުން ރައިސް އާއި މިސޯ ސޫޕް ފަދަ ތަކެތި ބޭނުންކުރުން ކަމަށްވާއިރު، އޭނާގެ އަމާޒަކީ އުމުރުން 93 އަހަރުގައިވެސް މުބާރާތެއްގައި ވާދަކުރުމެވެ.

ކުދިކުދި ހަރަކާތްތަކުން ވެސް ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަވޭ

ދިރިއުޅުމުގެ އާދައިގެ ތެރެއިން ކުރެވޭ ކުދިކުދި ހަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން ހިތުގެ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަވެ، ސިއްހީ ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިބެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އިށީނދެގެން އިންނައިރު ފައި ތަޅުވާލުމާއި، ކޮނޑު އަރުވާލުން ފަދަ "ނީޓް" ހަރަކާތްތައް ހިމެނޭއިރު، މިއީ ކަސްރަތު ކުރަން ވަގުތު ނުލިބޭ މީހުންނަށް ހަށިގަނޑުގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކުރުމަށް ލިބޭ މުހިންމު ފުރުސަތެކެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox