ޓިއުޝަން ސަގާފަތް: އަމިއްލައަށް އުނގެނުމުގެ ހުނަރަށް އޮތް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް

Jul 13, 2026, 8:00 AM
ފޮތްތަކާއި ކިޔެވުމުގެ ސާމާނުން ފުރިފައިވާ މޭޒެއް. -- އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ ފޮޓޯއެއް

ފޮތްތަކާއި ކިޔެވުމުގެ ސާމާނުން ފުރިފައިވާ މޭޒެއް. -- އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ ފޮޓޯއެއް

ސްކޫލް ރަނގަބީލުގެ އަޑާއެކު ގޭޓުން ނިކުންނަ ދަރިވަރުގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ވަރުބަލިކަމެވެ. ނަމަވެސް ގެއަށް ގޮސް އާއިލާއާއެކު ވަގުތު ހޭދަކޮށްލާ، ހިތްހަމަޖައްސާލާނެ ފުރުސަތެއް އެ ކުއްޖާއަކަށް ނެތެވެ. ސަބަބަކީ އެތައް ހާސް ރުފިޔާއެއް ހަރަދުކުރާ ޓިއުޝަން ކްލާސްތަކުގެ ތާވަލު އޭނާގެ އިންތިޒާރުގައި އޮތުމެވެ.

މިއަދު ރާއްޖޭގައި އުފެދިފައިވާ މާކްސް ހޯދުމުގެ ބޮޑު ވާދަވެރިކަމުގެ ތެރެއިން، ޓިއުޝަނަކީ އިހްތިޔާރީ ކަމަކުން މަޖުބޫރު ސަގާފަތަކަށް ބަދަލުވެ، ކުދިންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި އަމިއްލައަށް އުނގެނުމުގެ ޝައުގު މިވަނީ ފޮތްތަކެއްގެ ތެރޭގައި ބަންދުވެފަ އެވެ. 

ކެމްބްރިޖް އައިޖީސީއެސްއީ އަދި އޯ-ލެވެލް އިމްތިހާނުތަކުން މަތީ ނަތީޖާ ހޯދުމަށް އޮންނަ ވާދަވެރިކަމުގެ ސަބަބުން، ބައެއް ކުދިން ސްކޫލް ގަޑި ނިމުމާއެކު ސީދާ ޓިއުޝަން ކްލާހަށް އެބަދެ އެވެ. ތައުލީމީ ފެންވަރު މަތިކުރުމުގެ މަގުސަދުގައި މިކަން ކުރި ނަމަވެސް، ކުއްޖާގެ ފުރިހަމަ ކުރިއެރުމާއި، ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، އަމިއްލައަށް އުނގެނުމަށް ހުންނަ ޝައުގުވެރިކަމަށް މީގެ ސަބަބުން ހުރަސްއެޅޭ ނަމަ، މިއީ ނުހަނު ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ.

Advertisement

ޓިއުޝަން ނެގުމަކީ ސީރިއަސް މައްސަލައަކަށް ވަނީ، އޭގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ޅައުމުރުގެ އުފާވެރިކަން ގެއްލިގެންދާ ހިސާބުންނެވެ. މާލެ އާއި އަތޮޅުތެރޭގެ ރަށްތަކުގައި ވެސް، ސްކޫލްގެ ދަންފަޅި ނިންމުމަށް ފަހު، ޓިއުޝަން ކްލާހުގައި އިތުރު ގަޑިއިރުތަކެއް ހޭދަކުރުމަކީ ދަރިވަރުންނަށް އާންމު ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް މާބޮޑަށް ބުރަވުމުގެ ސަބަބުން ކުދިން ނަފްސާނީ ގޮތުން ވަރުބަލިވެ އެވެ. ކުއްޖާގެ މުޅި ދުވަސް ތާވަލަކަށް ފައްތާފައި އޮތުމުން، ކުޅިވަރު ކުޅުމަށާއި، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ކަސްރަތު ހޯދުމަށާއި، އާއިލާއާއެކު ވަގުތު ހޭދަކުރުމަށް ލިބޭ މުހިންމު ވަގުތުތައް ގެއްލިގެންދެ އެވެ. އިޖުތިމާއީ ގުޅުންތަކާއި ބޭރުތެރޭގެ ދިރިއުޅުމަކީ މުހިންމު ބަޔަކަށް ވާއިރު، ފޮތްތަކެއްގެ ތެރޭގައި ކުދިން ބަންދުވެފައި ތިބެން ޖެހުމުން، ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ފިއްތުންތަކާއި، ހާސްކަމާއި، ކިޔެވުމަށް ފޫހިވުން ފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މާބޮޑަށް ޓިއުޝަނަށް ބަރޯސާވުމުގެ ސަބަބުން އަމިއްލައަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކުރަން ނޭނގޭ ނަފްސާނީ ބަލިމަޑުކަމެއްގެ ތެރެއަށް ކުދިން ވެއްޓެ އެވެ. ކޮންމެ ފިލާވަޅެއް ބުނެދީ، ކޮންމެ މައްސަލައެއް ހައްލުކޮށްދޭން ޓިއުޝަން ޓީޗަރަކަށް ބަރޯސާވާން ޖެހުމުން، އަމިއްލައަށް ވިސްނައިގެން ކަންކަން ހޯދައިގަތުމުގެ ހުނަރު ކުދިންގެ ކިބައިގައި ނުއުފެދެ އެވެ. ތައުލީމީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކާ އަމިއްލައަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ބަދަލުގައި، ދަރިވަރުންނަށް ގަބޫލުކުރެވެނީ ޓިއުޝަނަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ. އަމިއްލައަށް ކަންކަން ދަސްކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ނެތްކަން އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަވަނީ، މަތީ ސާނަވީއަށް ނުވަތަ ރާއްޖޭން ބޭރުގެ ޔުނިވާސިޓީތަކަށް ކިޔަވަންދާ ހިސާބުންނެވެ. އެ ތަންތަނަކީ އަމިއްލައަށް ދިރާސާކޮށްގެން އުނގެނުން މަޖުބޫރު ތަންތަނެވެ.

ރާއްޖޭގައި އޮތް "ޓިއުޝަން ސަގާފަތުގެ" ސަބަބުން އާއިލާތަކަށް ކުރިމަތިވާ މާލީ އަދި ނަފްސާނީ ބުރަ ވެސް ފާހަގަކުރަން ޖެހެ އެވެ. އަގުބޮޑު ޕްރައިވެޓް ޓިއުޝަންތަކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށްޓަކައި މައިންބަފައިން ވަޒީފާގައި ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރަން ޖެހުމާއި، ބައެއް އާއިލާތަކުން އެހެން ބޭނުންތަކުން މަހުރޫމްވާން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން، ނޭނގި ނަމަވެސް ކުދިންނަށް ބޮޑެތި ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވަ އެވެ. ކިޔެވުމުގެ ގާބިލްކަމާ މެދު މައިންބަފައިންގެ އިތުބާރު ނެތި، ހާސްކަމުގެ ސަބަބުން ޓިއުޝަން ނަގަން ޖެހުމުން، ކުދިންގެ ހިތުގައި ބައެއް ފަހަރު ނުރުހުން އުފެދި، އުނގެނުމުގެ އުފާވެރިކަން ގެއްލިގެންދެ އެވެ. މީގެ ސަބަބުން އުނގެނުމަކީ މާނަހުރި ކަމަކަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަމައެކަނި މާކްސް ހޯދުމަށް ކުރާ ކަމަކަށް ބަދަލުވެ އެވެ.

ޓިއުޝަނަކީ ކުދިންގެ ކުރިއެރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ކަމަކަށް ވިޔަނުދިނުމަށްޓަކައި، ދިވެހި މައިންބަފައިންނާއި މުދައްރިސުން ޓިއުޝަންގެ ބޭނުމާ މެދު އަލުން ވިސްނަންޖެހެ އެވެ. އިތުރު އެހީދޭ ކްލާސްތަކަކީ ވަކި ދާއިރާތަކަކުން ހުރި އުނިކަން ފޫބެއްދުމަށް ވަގުތީ ގޮތުން ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތަކަށް ވާންޖެހޭނެ އެވެ. އެއީ ސްކޫލް ތައުލީމުގެ ބަދަލުގައި ދާއިމީކޮށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗަކަށް ވެގެންނުވާނެ އެވެ. ކުއްޖާގެ ހުސްވަގުތު ހިމާޔަތްކުރުމަކީ އިހްތިޔާރީ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކުއްޖާގެ ސިއްހަތާއި ހެދިބޮޑުވުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

މަޝްހޫރު ކުރެހުންތަކެއް ނީލަމަށް، 450 މިލިއަން ޑޮލަރު ލިބޭނެ

ވެން ގޯ އާއި މޮނޭ ފަދަ މަޝްހޫރު ކުރެހުންތެރިންގެ 12 ކުރެހުމެއް ހިމެނޭ އަގުބޮޑު ކަލެކްޝަނެއް އަންނަ ނޮވެމްބަރު މަހު ނިއުޔޯކުގައި ނީލަން ކިޔުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ. މި ކުރެހުންތައް ވިއްކައިގެން ގާތްގަނޑަކަށް 450 މިލިއަން ޑޮލަރު ލިބޭނެ ކަމަށް ބެލެވޭއިރު، މިއީ މިހާތަނަށް ނީލަމަކަށް ހުށަހެޅޭ އެންމެ އަގުބޮޑު އެއް ކަލެކްޝަނެވެ.

ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އޯއޭސިސްގެ ރެކޯޑިންތައް ނީލަމުން ނަގައިފި

އިނގިރޭސި ރޮކް ބޭންޑް "އޯއޭސިސް" އިން ކޯޓު އަމުރެއް ހޯދުމާ ގުޅިގެން، އެ ބޭންޑުގެ ކުރިން އާންމުނުވާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ރެކޯޑިންތަކެއް ނީލަމުން ނަގައިފިއެވެ. މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ މި ނީލަމުން ރެކޯޑިންތައް ނެގި ނަމަވެސް، ބޭންޑާ ގުޅުންހުރި އެހެނިހެން ހަނދާނީ ތަކެތި ވިއްކުމުގެ ނީލަން ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށް ނީލަން ކިޔާ ކުންފުނިން ބުނެއެވެ.

ސްކޫލުގައި ތިއްބާ ހެރީ އާއި މޭގަންގެ ދަރިންނަށް ފާރަލައިފި

އަމީރު ހެރީ އާއި މޭގަންގެ ދަރިން ކިޔަވާ ސްކޫލަށް ބޭރުގެ ފޮޓޯގްރަފަރަކު ވަދެ ފާރަލާފައިވާތީ، އެއީ ކުޑަކުދިންގެ އަމިއްލަ މިނިވަންކަމަށް އަރައިގަތުން ކަމަށް ބުނެ އެ ދެމަފިރިން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފިއެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ފުލުހުން ކުރި ތަހުގީގުން އެއީ ޔޫރަޕްގެ ނޫސް އޭޖެންސީއެއްގެ ފޮޓޯގްރަފަރެއްކަން ވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ. ސެކިއުރިޓީއަށް ނުރައްކާވެދާނެތީ، މިދިޔަ މަހު އިނގިރޭސިވިލާތަށް ބަދަލުވި އެ ދެމަފިރިންގެ ދަރިން މިހާރު ވަނީ އެހެން ސްކޫލަކަށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ.

ރިއާނާގެ ގެއަށް ބަޑިޖެހި މީހާގެ ޝަރީއަތް ކުރިއަށްގެންދެވޭނެ

ލަވަކިޔުންތެރިޔާ ރިއާނާ އާއި އޭނާގެ އާއިލާ ދިރިއުޅޭ ގެއަށް ބަޑިޖެހި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ އަންހެންމީހާގެ ނަފްސާނީ ތަހުލީލުތަކަށްފަހު، އޭނާގެ މައްޗަށް ޝަރީއަތް ކުރިއަށްގެންދަން ފަނޑިޔާރު ނިންމައިފިއެވެ. ރިއާނާ މަރާލަން އުޅުމުގެ ދައުވާ ހިމެނޭހެން ޖުމްލަ 13 ދައުވާއެއް އުފުލާފައިވާ މި އަންހެންމީހާގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ އުމުރުދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އައުން އެކަށީގެންވެއެވެ. މި ހާދިސާގައި އެއްވެސް މީހަކަށް އަނިޔާއެއް ނުވި ނަމަވެސް، ރިއާނާގެ ދަރިން ތިބި ކޮޓަރިއަށާއި އެމީހުން ތިބި ޓްރެއިލަރަށް ވަޒަން އަރައި ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވެފައިވެއެވެ.

އެމެރިކަން އައިޑޮލްގެ ކުރީގެ ބައިވެރިއަކު މަރުގެ މައްސަލައެއްގައި

އެމެރިކަން އައިޑޮލްގެ ކުރީގެ ބައިވެރިއެއް ކަމަށްވާ ކޭލެބް ފްލިން، އޭނާގެ އަންހެނުން ނިދާފައި އޮއްވައި ބަޑިޖަހައި މަރާލިކަން ކޯޓުގައި ސާބިތުވެއްޖެއެވެ. ސިއްރު ލޯބީގެ ގުޅުމެއްގެ ސަބަބުން ހިންގި މި ޖަރީމާ ފޮރުވަން އޭނާ މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް، ޓެކްނޮލޮޖީގެ ހެކިތަކާއެކު އޭނާގެ މައްޗަށް ގަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުމުގެ ކުށް ސާބިތުވެ، އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އަންނާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ސަރުބީ އެއްކޮށް ނައްތާލުމަކީ ނުރައްކަލެއް

ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ހިފެހެއްޓުމާއި ހޯމޯންތައް ދޫކުރުން ފަދަ މުހިންމު ދައުރުތައް ސަރުބީން އަދާކުރާތީ، ހަށިގަނޑުން ސަރުބީ އެއްކޮށް ނައްތާލުމަކީ ސިއްހީ ގޮތުން ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ހަށިގަނޑު އާދަޔާ ހިލާފަށް ހިކިކޮށް ބެހެއްޓުމުގެ އާދަ އާލާވަމުންދާތީ މާހިރުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރާއިރު، ސަރުބީ މާބޮޑަށް މަދުވުމަކީ ބަޔޮލޮޖިކަލް ގޮތުންނާއި އިޖުތިމާއީ ގޮތުން ވެސް ގެއްލުންހުރި ކަމެކެވެ.

މެދުނުކެނޑި ނެށުމުގެ ރެކޯޑު މުގުރާލުމުގެ ހަރަކާތެއް ނައިޖީރިއާގަ

ނައިޖީރިއާގެ ބެންޖަމިން ޑެނިއަލް، ދުނިޔޭގެ ރެކޯޑެއް ގާއިމުކުރުމަށްޓަކައި 168 ގަޑިއިރު ވަންދެން މެދުނުކެނޑި ނެށުމުގެ ހަރަކާތެއް ފަށައިފިއެވެ. މި ހަރަކާތުގެ މަގްސަދަކީ އިންޑިއާގެ ނެށުންތެރިއަކު ހަދާފައިވާ ރެކޯޑު މުގުރާލުމުގެ އިތުރުން، ނައިޖީރިއާގެ މުއްސަނދި ސަގާފީ ނެށުންތައް ދުނިޔެއަށް ދައްކާލުމެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox