އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ރިއަސްއެސްޓޭޓް ބާޒާރަށް ފާއިތުވި 30 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަންނަ އެންމެ ބޮޑު ބަދަލު ކަމަށްވާ ރެންޓާސް ރައިޓްސް އެކްޓަށް އަންނަ މެއި މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން އަމަލުކުރަން ފަށާނެ އެވެ. މި އައު ގާނޫނުގެ މަގުސަދަކީ އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން ކުއްޔަށް ހިފައިގެން އުޅޭ 11 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ދިރިއުޅުމުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން އިތުރަށް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމެވެ. ނަމަވެސް، މި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ގޯތިގެދޮރު ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތްތަކަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެ، ގޯސްކޮށް އުޅޭ ކުއްޔަށް ހިފާ މީހުން ގެއިން ނެރުމުގައި ލަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެ އެވެ.
މި ގާނޫނުގެ ދަށުން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ބަދަލަކީ ވަކި މުއްދަތަކަށް ހަދާ ކޮންޓްރެކްޓްތައް ނުވަތަ ފިކްސްޑް ޓާމް އެގްރީމެންޓްތައް އުވާލުމެވެ. މީގެ ބަދަލުގައި ހުރިހާ ތަނެއްވެސް ކުއްޔަށް ދޫކުރެވޭނީ ރޯލިން ބޭސިސް ނުވަތަ ވަކި މުއްދަތެއް ނެތް ގޮތަށެވެ. މީގެ މާނައަކީ ކުއްޔަށް ހިފާ މީހާ އެ ތަނެއްގައި ހުންނަން ބޭނުންވާ ނަމަ، އެ ފުރުސަތު އޭނާއަށް އޮންނާނެ އެވެ. ކުއްޔަށް ހިފާ މީހަކު ތަނުން ވަކިވާން ބޭނުންނަމަ ދެ މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސްއެއް ދޭންޖެހޭއިރު، މީގެ ސަބަބުން ފެންވަރު ދަށް ތަންތަނުގައި މަޖުބޫރުވެގެން ތިބެންޖެހޭ އުސޫލު ނިމުމަކަށް އަންނާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެ އެވެ. މިހާރު ކުއްޔަށް ހިފައިގެން އުޅޭ މީހުން އައު ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ސޮއިކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އެ ބަދަލު އޮޓޮމެޓިކުން ހިނގާނެ އެވެ.
ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތްތަކަށް މީގެ ފަހުން އެއްވެސް ސަބަބަކާ ނުލައި މީހުން ގެއިން ނެރުމުގެ ބާރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަނިކޮށްފައެވެ. ސެކްޝަން 21 ގެ ދަށުން ދެމުން އައި ނޯ ފޯލްޓް އެވިކްޝަން މިހާރު ވަނީ އުވާލާފައެވެ. މެއި މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން މީހަކު ގެއިން ނެރެވޭނީ ގާނޫނީ ގޮތުން ބަލައިގަނެވޭ ސަބަބެއް އޮވެގެންނެވެ. މިސާލަކަށް ގެ ވިއްކާލަން ބޭނުންވުން ނުވަތަ ވެރިމީހާ އަމިއްލައަށް އެ ތަނަށް ބަދަލުވާން ބޭނުންވުން ފަދަ ސަބަބުތަކެވެ. ނަމަވެސް، މި ސަބަބުތަކަށްޓަކައިވެސް ކުއްޔަށް ދިންތާ ފުރަތަމަ 12 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މީހަކު ނެރައެއް ނުލެވޭނެ އެވެ. އަދި މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ހަތަރު މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސްއެއް ދޭންޖެހޭނެއެވެ. ކުލި ނުދައްކާ މީހުންގެ މައްސަލައިގައި ނޯޓިސް ދެވޭނީ ތިން މަހުގެ ކުލި ނުދައްކާ އޮތުމުންނެވެ.
ކުލި އިތުރުކުރުމުގެ އުސޫލަށްވެސް ވަނީ ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްފަ އެވެ. ކުލި ބޮޑުކުރެވޭނީ އަހަރަކު އެއްފަހަރު، މާކެޓް ރޭޓާ އެއްވަރަށެވެ. އަދި ކުލި ބޮޑުކުރުމުގެ ދެ މަސް ކުރިން އެކަން އަންގަންޖެހޭނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުއްޔަށް ހިފާ މީހުންގެ މެދުގައި ބިޑް ކުރުވުން ނުވަތަ އިޝްތިހާރުކޮށްފައިވާ އަގަށްވުރެ ބޮޑު އަގު ހުށަހެޅުމަށް ބާރުއެޅުމަކީ މިހާރު ގާނޫނީ ކުށެކެވެ. ކުއްޔަށް ހިފާ މީހުންނަށް ގެންގުޅެވޭނެ ޑިޕޮސިޓްގެ މިންވަރަކީ ފަސް ހަފުތާގެ ކުއްޔެވެ. އަދި އެޑްވާންސްގެ ގޮތުގައި އެދެވޭނީ އެންމެ މަހެއްގެ ކުއްޔަށެވެ.
އައު ގާނޫނުގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ހިފާ މީހުންނަށް ލިބޭ އިތުރު ހައްގުތަކުގެ ތެރޭގައި، ކުޑަކުދިން ތިބޭ އާއިލާތަކަށް ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އެހީ ލިބޭ މީހުންނަށް ކުއްޔަށް ދިނުމުގައި ތަފާތުކުރުން ގެންގުޅުން މަނާވުން ހިމެނެ އެވެ. އަދި ގޭގައި ގެންގުޅޭ ޖަނަވާރު ނުވަތަ ޕެޓްސް ގެންގުޅުމުގެ ހުއްދައަށް އެދުމުން، އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި އެކަމަށް އިންކާރު ކުރުމުގެ ބާރު ވެރިފަރާތަކަށް ނޯންނާނެ އެވެ.
މި ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތްތަކުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންދަނީ، މައްސަލައެއް ދިމާވެގެން ކޯޓަށް ދާންޖެހިއްޖެ ނަމަ، މައްސަލަ ނިމެން މިހާރުވެސް ނަގާ 26 ހަފުތާގެ މުއްދަތު އިތުރަށް ދިގުވެގެން ހިނގައިދާނެތީ އެވެ. ސަރުކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި މިކަން ހައްލުކުރުމަށް 1,000 އަށްވުރެ ގިނަ ފަނޑިޔާރުންނާއި ޓްރައިބިއުނަލް މެންބަރުން އައްޔަންކުރާނެ އެވެ. ގާނޫނާ ހިލާފުވާ ފަރާތްތައް 40,000 ޕައުންޑާ ހަމައަށް ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު ހުރިހާ ލޭންޑްލޯޑުން ރަޖިސްޓްރީވާންޖެހޭ ގޮތަށް ހަމަޖެހި، ކުއްޔަށް ހިފާ މީހުންގެ ޝަކުވާތައް ބަލާނެ އޮމްބަޑްސްމަންއެއްވެސް އުފެއްދުމަށް ވަނީ ރޭވިފަ އެވެ.
