ފަލަވުމާއި ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުމުން ޑިމެންޝިއާގެ ނުރައްކާ ބޮޑު

Jan 28, 2026, 3:18 AM
ފަލަވުމާއި ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުމުން ޑިމެންޝިއާގެ ނުރައްކާ ބޮޑު

މީހާގެ ބަރުދަން އާންމުކޮށް ހުންނަން ޖެހޭ މިންވަރަށް ވުރެ ހަށިގަނޑު ބަރުވެ ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވާ މީހުންނަށް ޑިމެންޝިއާ ބަލި ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު ކަމަށް ސައެންޓިފިކް ދިރާސާއަކުން ދައްކައިފިއެވެ. ދަ ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމްގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ޑިމެންޝިއާއަކީ އާންމު ސިއްހަތުގެ ދާއިރާއިން މިހާރު އެންމެ ނުރައްކާތެރި ދަރަޖައަކަށް ފެތުރެމުން އަންނަ، އަދި މިހާތަނަށް ފަރުވާއެއް ހޯދިފައިނުވާ ބައްޔެކެވެ.

ޑިމެންޝިއާ (dementia) އަކީ މީހާގެ ހަނދާނާއި ވިސްނުން އަދި ދިރިއުޅުމުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ކުރަންޖެހޭ ކަންތައް ކުރުމުގެ ގާބިލްކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރުވާ ބަލިތަކަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ހަނދާންކުރުމަށާއި، ވިސްނުމަށާއި، އަދި އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ގޮތް ނިންމުމަށް ދަތިވާ ހާލަތު މެދުވެރިވުމަށް ޑިމެންޝިއާ ކިޔައެވެ. މިއީ އުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް ގޯސްވެދާނެ ހާލަތެކެވެ.

ސައެންސްވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި ޑިމެންޝިއާއަކީ ހަމަ އެންމެ ބައްޔެއް ނޫނެވެ. އެއީ ސިކުނޑިއަށް ކުރިމަތިވާ ނުރަނގަޅު އެތައް ހާލަތަކަށް ނުވަތަ ނަފްސާނީ އެތައް ބަލިތަކަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ އާންމު ހާލަތްތަކަކީ ހަނދާން ބަލިވުން (Alzheimer)، ވެސްކިޔުލަރ ޑިމެންޝިއާ (vascular dementia) އަދި މިކްސްޑް ޑިމެންޝިއާ (mixed dementia) އެވެ.

Advertisement

މީގެ ތެރެއިން ވެސްކިޔުލާ ޑިމެންޝިއާ ކުރިމަތިވަނީ ސިކުނޑީގެ ލޭހޮޅިތައް ބެދުމުން ނުވަތަ ސިކުނޑީގައި ލޭހޮޅިއަކުން ލޮލަށް ނުފެންނަށް ވަރަށް ކުޑަކޮށް ލޭފޭބުމުން ނޫނީ ލޭ ބޭރުވެ ލީކުވުމުންނެވެ. މިކްސްޑް ޑިމެންޝިއާއަކީ، ޑިމެންޝިއާގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް އެއްވުމުން ތަހައްމަލުކުރަންޖެހޭ ޑިމެންޝިއާ އެވެ.

މި ތިން ހާލަތަކީ ވެސް، ސިކުނޑީގެ ނާރު ސެލްތައް ހަލާކުވާ ހާލަތްތަކެވެ. އަދި މި ހާލަތުގައި ގިނަ ދުވަސް ވަމުންދާ ވަރަކަށް އެމީހެއްގެ ކިބައިން ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަ މިންވަރު އިތުރުވެއެވެ. އަދި ބަލީގެ ހާލަތު ގޯސްވަމުންދާ ވަރަކަށް، ހަނދާން ބަލިވުމާއި، ވާހަކަ ދައްކައި މުއާމަލާތު ކުރަން އުނދަގޫވުމާއި މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ދަތިވުން ފަދަ ކަންތައް މެދުވެރިވެއެވެ. އަދި ބައެއް ހާލަތުގައި މީހާގެ ސުލޫކަށް ވެސް ބަދަލުތައް އާދެއެވެ.

މި ދިރާސާގައި ބައިވެރިކުރި ނަފްސާނީ ބަލި މީހުންގެ މައުލޫމާތުތައް ދިރާސާކުރުމަށް ފަހު، ސައެންސްވެރިން ބުނެފައިވަނީ ޑިމެންޝިއާ ޖައްސާ ސީދާ ސަބަބަކީ، މީހާގެ އިސްކޮޅާ އަޅައި ބަލާއިރު ބަރުދަން އިތުރުވުމާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުމެވެ. އެހެންކަމުން ޑިމެންޝިއާގެ އަލާމާތްތައް ފައުޅުވާ މީހުންނަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ދޭންޖެހޭ ފަރުވާއަކީ، އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއެކު، ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށް ކުރުމެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

އުމުރުން 70 އަށް ދުޅަހެޔޮކޮށް ދިއުމަށް ސައިންސްވެރިން އިރުޝާދު

އުމުރުން 30 ގެ އަހަރުތަކަކީ ހަށިގަނޑަށް ބަދަލުތައް އަންނަ ދުވަސްވަރަކަށް ވުމުން، މި އުމުރުގައި ކަސްރަތުކުރުމާއި ނިދުމުގެ އާދަތައް ރަނގަޅުކުރުމަކީ އުމުރުން ދުވަސްވާއިރު ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ހުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަނގަޔާއި ދަތްތަކުގެ ސިއްހަތަށް ސަމާލުކަން ދިނުމާއި ނުރަނގަޅު އާދަތަކާ ދުރުހެލިވުމަކީ މުސްކުޅިވުމުން ކުރިމަތިވާ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދީ އުމުރު ދިގުކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.

ޖީޓީއޭ 6 ރެކޯޑް މާކްސްއަކާއެކު ނެރެފި

ތޭރަ އަހަރުގެ ދިގު އިންތިޒާރަކަށްފަހު ނެރުނު ޖީޓީއޭ 6 އަށް ރެކޯޑް މާކްސްއެއް ލިބި، ގޭމިން ދާއިރާއަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނުވައިފިއެވެ. މި ގޭމުގެ ގްރެފިކްސް އާއި ވާހަކަ ކިޔައިދޭ ގޮތް ފުރިހަމަވުމުގެ އިތުރުން، މިއީ މި ސިލްސިލާގައި އަންހެން ކެރެކްޓަރަކަށް މައިގަނޑު ދައުރެއް ދިން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

މަސް ނުކައިވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ދަގަނޑު ހޯދިދާނެ!

މަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ އިތުރުން ފަތްޕިލާވެއްޔާއި ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުން ވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ދަގަނޑުގެ މާއްދާ ހޯދިދާނެކަން ސިއްހީ މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ. މިގޮތުން ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ ގޮތަށް ބަދަލު ގެނައުމާއި، ވިޓަމިން ސީ އެކުލެވޭ ތަކެއްޗާއެކު ކެއުމަކީ ގަސްގަހާގެހިން ލިބޭ ދަގަނޑު ހަށިގަނޑަށް ދަމައިގަންނަ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.

އާ ޖޭމްސް ބޮންޑަކަށް ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން

ޖޭމްސް ބޮންޑުގެ ރޯލު ކުޅޭނެ އާ އެކްޓަރަކަށް އިނގިރޭސި އެކްޓަރު ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން ހަމަޖައްސައި، 2028 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްކުރާ ބޮންޑު ސިލްސިލާގެ 26 ވަނަ ފިލްމު ޑެނިސް ވިލެނޫވް ޑައިރެކްޓްކުރާ ގޮތަށް އެމެޒޯން އެމްޖީއެމް އިން ވަނީ އިއުލާންކޮށްފައެވެ. މި ރޯލު ލިބުމަކީ ބޮޑު ޝަރަފެއް ކަމަށް ޕެޓިންސަން ބުނެފައިވާއިރު، މިއީ ޑެނިއަލް ކްރެއިގަށް ފަހު މި މަޝްހޫރު ޖާސޫސީ ރޯލުން ފެންނާނެ ހަތްވަނަ އެކްޓަރެވެ.

އަނދިރީގައި ފެންވެރުން ނިދި އައުން ފަސޭހަވޭތަ؟

ނިދުމުގެ ކުރިން އަނދިރީގައި ފެންވެރުމަކީ ހަށިގަނޑުން މެލަޓޯނިން އުފައްދައިދީ، ސިކުނޑި ހަމަޖައްސައިދީ އަވަހަށް ނިދި އައުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއް ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ބުނެއެވެ. މިގޮތަށް ފެންވެރުމުން ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ދަށްވެ، ދުވަހުގެ ސްޓްރެސް ކުޑަކޮށްދީ ނަފްސާނީ ގޮތުން އަރާމު ލިބިގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ނިދުމުގެ ބޮޑެތި ބަލިތަކަށް އޮތް ދާއިމީ ހައްލެއް ނޫންކަމަށް މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރަށް ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރަން ބުނެފި

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާތީ، އެމެރިކަން ކެންސަރ ސޮސައިޓީން ވަނީ އުމުރުން 50 އަހަރާއި 69 އަހަރާ ދެމެދުގެ ފިރިހެނުން ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރުމަށް އާ އިރުޝާދުތަކެއް ނެރެފައެވެ. މި ބަދަލުގެ ދަށުން ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑު މީހުން އުމުރުން 45 އަހަރުން ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރަކު ޓެސްޓުކުރަން ލަފާދީފައިވާއިރު، މީގެ މަގުސަދަކީ ބަލި ކުރީކޮޅު ދެނެގަނެ މަރުވާ މިންވަރު މަދުކުރުމެވެ.

ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ފޭކު ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ކުޅުންތެރިން ބުނެފި

ނިއުޔޯކް ނިކްސްގެ ބައެއް ކުޅުންތެރިން ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ދެއްކުންތެރިކަމަށް މެޗުތަކަށް އަންނަ "ފޭކު" ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ބުނުމުން، އެ ޓީމުން އޭނާގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަދައްކައިފިއެވެ. ޓީމުގެ ތަރުޖަމާނު ވަނީ ސުވިފްޓަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ޓީމަށް ސަޕޯޓްކުރާ ވަފާތެރިއެއްކަން ފާހަގަކޮށް، ކުޅުންތެރިންގެ ވާހަކަތައް ދޮގުކޮށްފައެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox