ކޮންމެ ވެރިޔަކު ވެސް ވެރިކަމާ ހަވާލުވަނީ ރައްޔިތުންނަށް އެތައް ހުވަފެނެއް ދައްކައިގެންނެވެ. ވޯޓު ހޯދަނީ މި ހުވަފެންތަކުގެ ޖާދޫގައި ރައްޔިތުން ޖައްސައިގެންނެވެ.
މިހާރުގެ ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒަކީ ވެސް ހަމަ މި ހުވަފެންތައް ދައްކައިގެން، އެ މައްޗަށް އެތައް ވައުދެއްވެވަޑައިގެންނެވެ. މިހެނަސް، އެމަނިކުފާނު އެކަންކަން ހަނދާން ނައްތާލައިފި އެވެ. އަމަލުތައް ބަހައްޓަވަނީ ވައުދުވީ ގޮތާ ދިމާ އިދިކީއްޔަށެވެ. މިހާރު ތަންފީޒުކުރަމުން ގެންދަނީ ކޮން މެނިފެސްޓޯއެއްތޯ ވެސް އޮޅޭ ހިސާބަށް ކަންކަން ގޮސްފި އެވެ.
މުއިއްޒު ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށްވީ އެންމެ ބޮޑު ވައުދަކީ ކޮންމެ ދިވެއްސަކަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ޔަގީންކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. ވެރިކަމަށް ތިން އަހަރުވާން ގާތްވެފައިވާއިރު، އެ ވައުދު މުއިއްޒަށް ފުއްދޭނެކަމުގެ އެއްވެސް ޔަގީންކަމެއް މިހާރު ނެތެވެ. އެއީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ އަހަރު ނިމިގެންދިޔައިރު މަޝްރޫއުތަކަށް އަމަލީ ސިފައެއް ގެނެވިފައި ނެތުމުންނެވެ. މަޝްރޫއުތަކެއްގެ ބިންގާ އެޅިޔަސް އެ މަޝްރޫއުތައް ކުރިއަކަށް ނުދެ އެވެ. ބިންގަލަށް ވުރެ މައްޗަށް އަރާ ގޮތެއް ނުވި އެވެ.
މި ނޫނަސް، ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކެއް ސަރުކާރުން ފަށާފައި އެބަހުއްޓެވެ. އެކަމަކު ނުއެއް ހިނގަ އެވެ. އެއް ކުންފުންޏަކަށް ނުވެގެން އަނެއް ކުންފުންޏަކަށް ނުވެގެން، ދިގުލައިގެންދަނީ އެވެ. ރަސްމާލެ މަޝްރޫއަކީ މީގެ އެންމެ ރަނގަޅު މިސާލެވެ. ވެރިކަމަށް މަސް ދުވަސް ނުވަނީސް ފެށި މި ބިޔަ ބޮޑު މަޝްރޫއު އަށް މަހުން ނިންމާނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ. އެކަމަކު 32 މަސް ވެގެން ދިޔައިރު، ނިމުނީ 70 ޕަސެންޓެވެ.
މިހެން އެތައް މަޝްރޫއެކެވެ. ތިނަދޫ އެއާޕޯޓުގެ އަޅަން އައި ތައިލެންޑުގެ ގާބިލު ކުންފުންޏާއި މަޝްރޫއަށް ވީގޮތެއް ނޭނގެ އެވެ. މިސްރުގެ އަރަބް ކޮންޓްރެކްޓާސްގެ ހަވާލުގައި އެ ދާ ގޮތަށް ގޮަސް ނިންމާލާނެ ހެން ހީވީ އައްޑޫ ބްރިޖުގެ އަދި ފެންނަން އޮތީ ކަރުދާސް މަތީގައި ދަމާފައި ހުރި ރޮނގޮތައް އެކަންޏެވެ.
ވެރިކަމަށް އަންނަން ކުރި ކެމްޕެއިނުން ފެށިގެން މަޖިލިސް އިންތިހާބާއި ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި އެތައް ވައުދެއް ވެއްޖެ އެވެ. އެކަމަކު މި ވައުދުތަކުގައި މިއަދާ ހަމައަށް ފެންނަން އޮތީ އިސްރާފެވެ.
ތާރީހަކަށްފަހު ތާރީހެއް: މަޝްރޫއުތަކެއް ނުނިންމޭ
ވެރިކަމަށް އަންނަން މުއިއްޒު ރައްޔިތުންނަށް ވީހާ ވައުދުތަކެއް ފޮތްފޮތުގައި ލިޔެވިފައި އެބަހުއްޓެވެ. އެކަމަކު އަދި ނިމެމުން އަންނަނީ ކުރީގެ އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގައި މަސައްކަތް ފަށާފައި ހުރި މަޝްރޫއުތަކެވެ.
މި ސަރުކާރުން މިހާތަނަށް އަލަށް ފެށި މަޝްރޫއުތަކާއި ނިންމި މަޝްރޫއުތަކުގެ ތަފްސީލު ހޯދުމަށް އަދަދު ނޫހުން ރައީސް އޮފީހަށް އާރްޓީއައިއެއް ހުށަހެޅި އެވެ. އެ މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދޭން އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީހުން ވަނީ ރައީސް އޮފީހަށް އަންގާފަ އެވެ. ނަމަވެސް މިހާތަނަށް އެ މައުލޫމާތު ދީފައެއް ނުވެ އެވެ. ރައީސް އޮފީހުން ބުނެފައިވަނީ މަޝްރޫއުތަކުގެ ތަފްސީލުތައް ރައީސް އޮފީހުން ބަލަހައްޓަމުން ނުދާ ކަމަށެވެ.
ރައީސް އޮފީހުގެ ޖަވާބުން އެނގެނީ ސަރުކާރަށް ވެސް ފެށުނު މަޝްރޫއުތަކާއި ނިންމުނު މަޝްރޫއުތަކެއް ނޭނގޭ ކަމެވެ. އެކަމަކު މުއިއްޒު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ނިމިދިޔަ ޖުލައި 26، ގެ ނިޔަލަށް 580 މަޝްރޫއެއް ވަނީ ނިންމާފަ އެވެ. މިއީ ހަގީގީ ނަންބަރެއްތޯ ސުވާލު އުފެދެ އެެވެ. ރަށެއްގެ މީހެއް ކުރެން އަހާއިރު، ބުނަނީ އެ މީހުން ރަށުގައި ފެށި ގިނަ ކަންކަން ހުއްޓިފައި ހުރި ކަމަށެވެ. ގިނަ ކަންކަން ނުވެސް ފެށޭ ކަމަށެވެ.
ކުނި މެނޭޖެއް ނުވި، ކުނި ފުނި ވީ ބޮޑު
މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގެ ނިޒާމު ގާއިމުކޮށް، ކުނީގެ މައްސަލައަށް ހައްލު ގެންނަވާނެ ކަމަށް ގދ. ފިޔޯރީ ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކުރައްވާ ޖެނުއަރީ 8، 2025، ގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ. ނަމަވެސް އެ އަހަރު ނިމި އިތުރު އަހަރެއް ނިމޭއިރު، މި މަޝްރޫއު ދަނީ ފިނިހަކަ ދުވެލީގަ އެވެ.
"މި އަހަރު މުޅި އަހަރު ތެރޭގައި އެކި ރަށްރަށުގައި އެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގޮސް މި އަހަރު ނިމެންވާ އިރުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމާޒަކީ މުޅި ރާއްޖޭގައި ހަމަ ކޮންމެ ރަށެއްގައި ވެސް، ކޮންމެ ރަށެއްގައި ވެސް އެ ރަށެއްގެ ނިސްބަތުން ކުނި މެނޭޖް ކުރުމޭ ނިޒާމު ގާއިމުކޮށް ނިންމުން،" މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.
ހުރިހާ ރަށެއްގައި ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގެ ސެންޓަރު ގާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތެއް ކުރިއަކަށް ނުދެ އެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރު ނިމި، 2026 ވަނަ އަހަރު ނިމެންދާއިރު ވެސް ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގެ ސެންޓަރު ހުރިހާ ރަށެއްގައި ގާއިމުކޮށް ނިމޭ ގޮތެއް ނުވެ އެވެ. މަޝްރޫއުގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް ނިމުނީ 28 ރަށެއްގެ މަސައްކަތް ކަމަށް އެންވަޔަރަމަންޓް މިނިސްޓްރީން މިދިޔަ ޖުލައި މަހު ބުންޏެވެ.
އެންވަޔަރަމަންޓް މިނިސްޓްރީން ބުނާގޮތުގައި 129 ރަށެއްގައި ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގެ ސެންޓަރުތައް ގާއިމުކޮށް ނިމޭނީ އަންނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހެވެ. އެހެންކަމުން ސަރުކާރުން މިވަނީ އަނެއްކާ ވެސް އައު ތާރީހެއް ދީފަ އެވެ. އެކަމާ ގުޅިގެން މުއިއްޒު މިދިޔަ ޖޫން މަހު ވިދާޅުވީ ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގެ ސެންޓަރު ހުރިހާ ރަށެއްގައި ގާއިމުކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށާއި އެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާ ކަމަށެވެ. މިދިޔަ އަހަރަށް މަޝްރޫއު ނިންމަން ވިދާޅުވިކަން އެމަނިކުފާނު ހަނދުމަފުޅު ނެތް ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ.
އޭގެ ތަންކޮޅެއް ކުރިއަށް ޖެހިލާނަމަ މި އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހު މުއިއްޒު އިއްވެވި ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި ވިދާޅުވީ 135 ރަށެއްގައި ކުނި މެނޭޖްކުރާ ސެންޓަރު ގާއިމުކުރުމަށް ސޮއިކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. އެ މަސައްކަތް 15 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމާލާނެ ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވައުދުވި އެވެ. އަނެއްކާވެސް އައު ތާރީހެއް ދެއްވީތާ އެވެ.
"ކުނި މެނޭޖްކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް ގިނަ ރަށްތަކުގައި ނެތުމަކީ އޭގެ ސަބަބުން ބޮޑު ތަކުލީފެއް އުފުލަން ޖެހިފައިވާކަމެއް. އެހެންކަމުން ކުނި މެނޭޖްކުރާ މަރުކަޒުތައް ގާއިމްކޮށްފައިނުވާ 135 ރަށެއްގައި މަރުކަޒު ގާއިމްކުރުމުގެ މަސައްކަތް އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސޮއިކުރެވި، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ކުރިއަށް އޮތް 15 މަސްދުވަހުގެތެރޭގައި ހުރިހާ މަސައްކަތެއްނިންމާ ހަވާލުކުރެވޭނެ،" މި އަހަރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.
މިދިޔަ ސަރުކާރުގައި ފެބްރުއަރީ، 2023، ގައި އޭރުގެ އެންވަޔަރަމަންޓް މިނިސްޓަރު އައިމިނަތު ޝައުނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އަތޮޅުތެރޭގެ 144 ރަށެއްގައި އޭރު ކުނި މެނޭޖްކުރާ ސެންޓަރު ގާއިމުކޮށް، ކުނި މެނޭޖްކުރުމާއި ގުޅޭ އިތުރު 88 މަޝްރޫއެއް ކުރިއަށްދިޔަ އެވެ. އޭރު ކުރިއަށްދިޔަ މަޝްރޫއުތައް ވެސް މިހާރު ހުއްޓިފައިވާ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. އެކަމާ ގުޅޭ ތަފްސީލް ސަރުކާރުން ހާމައެއް ނުކުރެ އެވެ.
އައްޑޫ ބްރިޖު އޮންނާނެ ތަނެއް ނުނިމި، ކަރަންޓު ކެނޑިކެނޑި ތިން އަހަރު
ރައީސްކަމަށް ވަޑައިގެން ދެއްވި ފުރަތަމަ ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި އިއްވަމުން މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރާއްޖޭގައި ބްރިޖްތަކާއި ކޯޒްވޭތަކުން ގުޅުވާލައިގެން އާބާދުކުރަން ކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ ދަށުން ކުރެވޭނެ އެންމެ ބޮޑު މަސައްކަތަކީ އައްޑޫގެ ހުރިހާ ރަށެއް ބްރިޖަކުން ގުޅުވާލުން ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އެ މަސައްކަތް މި ދައުރުގައި ނިންމާލެވޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.
"ރާއްޖޭގައި ބުރިޖުތަކާއި ކޯޒްވޭތަކުން ގުޅުވައިލައިގެން އާބާދުކުރެވެން ހުރި މިފަދަ އެތައް ސަރަހައްދެއް ގުޅުވައިލުމުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތް ފަށައި، އަޅުގަނޑުމެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެކަން ކާމިޔާބުކުރާނަން. މިގޮތުން، އެންމެ ބޮޑު މަޝްރޫޢެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއަށްދާނީ، އައްޑޫ ސިޓީގެ ރަށްތައް، މި ދައުރުގައި ބުރިޖަކުން ގުޅުވައިލުން،" 2024 ވަނަ އަހަރު އިއްވި ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ.
މި މަޝްރޫއުގެ ޑިޒައިން މަރުހަލާއަށް ބޭނުންވާ 30 މިލިއަން ރުފިޔާ 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި ވެސް ހިމެނި އެވެ. އަދި ވެރިކަމުގެ ފުރަތަމަ 100 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ މަސައްކަތްތައް ފަށަން ސަރުކާރުގެ "ހަފުތާ-14" ރޯޑުމެޕުގައި ވެސް ހިމެނި އެވެ. ނުވީތާކަށް، އެންމެ ފަހުގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބުގެ ވޯޓާ ދިމާކޮށް، ފެބްރުއަރީ 19، 2024، ގައި އައްޑޫގައި ބޮޑު ރަސްމިއްޔާތެއް ބޭއްވުމަށް ފަހު މިސްރުގެ އަރަބް ކޮންޓްރެކްޓާސް ގްރޫޕާ އެކު ސާވޭ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ހަވާލުކުރި އެވެ.
އަރަބް ކޮންޓްރެކްޓާސްއާއެކު އެއްބަސްވުން ހެދި ދުވަހު މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ އެ އެއްބަސްވުން ކޮންޓްރެކްޓަކަށް ބަދަލުކޮށް، 2024 ވަނަ އަހަރު އަމަލީ މަސައްކަތް ފަށާނެ ކަމަށެވެ. އޭރު މުއިއްޒު އަންދާޒާ ކުރެއްވީ ތިން އަހަރާއި ބައިގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތް އެއްކޮށް ނިންމާލެވޭނެ ކަމަށެވެ. އެ ސާވޭއަށް ވީ ގޮތެއް ނޭނގެ އެވެ.
އެއަށްފަހު އެ ވާހަކަ ނުދެކެވި އޮތުމަށް ފަހު ފެބްރުއަރީ 6، 2025، ގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް މުއިއްޒު އިއްވި ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި އަނެއްކާ ވެސް ސާވޭގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ބަޔަކު ހޯދުމަށް އިއުލާންކުރާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ. އެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޗައިނާގެ ޓީވައިލިން ކުންފުންޏާ ތިން މިލިއަން ޑޮލަރަށް ހަވާލުކުރީ އޮކްޓޯބަރު 26، 2025، ގަ އެވެ.
ޖެހިގެން އައި ނޮވެމްބަރު މަހު ހުޅުދޫ އަދި މީދޫގެ ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި ބްރިޖުގެ މަސައްކަތްތައް ފެށުމަށް މުއިއްޒު އާ ތާރީހެއް ދެއްވި އެވެ. ފަނަރަ ކިލޯމީޓަރުގެ އައްޑޫ ބްރިޖުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް 2026 ވަނަ އަހަރު ފެށުމަކީ އަމާޒެއް ކަމަށް އެ ދުވަހު ވިދާޅުވި އެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި އަމަލީ މަސައްކަތް ފެށޭނެ ކަމަކަށް ނުބެލެވެ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން މުއިއްޒު އައްޑޫ ލިންކް ރޯޑާއި އެހެނިހެން މަގުތައް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް މިދިޔަ އަހަރު ފެށޭނެ ކަމަށް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ. ނަމަވެސް އެ މަސައްކަތެއް މިހާތަނަށް ނުފެށެ އެވެ. އޭގެއިތުރުން އައްޑޫއަށް ދިމާވެފައިވާ ފެނުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ފެށި މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތް މިދިޔަ އަހަރު ނިންމާނެ ކަމަށް މުއިއްޒު ވިދާޅުވިއިރު، އެ މަޝްރޫއު މިހާތަނަށް ނުފެށެ އެެވެ.
"އައްޑޫ ލިންކް ރޯޑާއި، އެހެނިހެން މުހިއްމު މަގުތައް، ރަނގަޅު ފެންވަރަކަށް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް، މި އަހަރު ފެށިގެންދާނެ. އައްޑުއަށް ދިމާވެފައިވާ ފެނުގެ ނިޒާމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް، މި ސަރުކާރުން ފެށި 282 މިލިއަން ރުފިޔާގެ މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތް ނިމި، އޭގެ ފަސޭހަކަން މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި އައްޑޫގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިގެންދާނެ،" މިދިޔަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.
އައްޑޫއަށް ދިމާވެފައިވާ ކަރަންޓުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރަން މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެން ފަހުން އެތައް ފަހަރަކު ވިދާޅުވި އެވެ. ނަމަވެސް މިހާތަނަށްވެސް ކަރަންޓުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރެވިފައެއް ނުވެ އެވެ. އެކަމާ ގުޅިގެން ހިންގަން ވިދާޅުވި މަޝްރޫއެއްވެސް ކުރިއަކަށް ނުދެ އެވެ. ކޮންމެ މަހަކުވެސް އެތައް ފަހަރަކު އައްޑޫގެ އެކި ހިސާބުން އެތައް ފަހަރަކު ކަރަންޓު ކެނޑެ އެވެ.
އައްޑޫއަށް މުއިއްޒު ވީ ވައުދުތަކުގެ ތެރޭގައި ޝަންގްރިއްލާ ރިސޯޓު އަލުން ހުޅުވުން ހިމެނެ އެވެ. އެގޮތުގެ މަތިން ޝަންގްރިއްލާ ރިސޯޓު އެންމެ ފަތުރުވެރިޔެއް ލައިގެން ހުޅުވި އެވެ. އެއަށްފަހު ވީނުވީއެއް ނޭނގި މަހެއްވެސް ނުވަނީސް އަނެއްކާ ރިސޯޓުގެ އޮޕަރޭޝަން ހުއްޓުނެވެ. ވީ ގޮތެއް އެނގޭނެ މީހަކުވެސް ހަމަ ނެތެވެ.
އޭސީކޮށް "ކޫލް" ކުރަން ބުނި ސްކޫލްތަކަށް ފިނިކަމެއް ނެތް
އިޔާދަކުރަނިވި ހަކަތަ ބޭނުންކޮށްގެން ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ސްކޫލެއްގެ ކްލާސްރޫމްތައް މިދިޔަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް އޭސީކޮށް ނިންމާނެ ކަމަށް ޖެނުއަރީ 22، 2025 ގައި ވިދާޅުވި އެވެ. ނަމަވެސް 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ދިރާސީ އަހަރު ފެށުނުއިރު ވެސް އެ މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތް ނުނިމެ އެވެ.
"މި އަހަރު ދެން އޮތް ދުވަސްތަކުގައި އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މި ރަށާއި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގެ ހުރިހާ ސްކޫލެއްގެ ހުރިހާ ކްލާސްރޫމްތަކެއް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަޅުގަނޑުމެން އިޔާދަކުރަނިވި ހަކަތައިގެ ބޭނުން ކޮށްގެން އޭސީ ކޮށްދީ، ފިނި ކޮށްދޭނަން. އެކަން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ހަމަޖެހިގެންދާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ތިބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑު ދެން،" މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.
ސަރުކާރުގެ ހުރިހާ ސްކޫލެއްގެ ކްލާސް ރޫމްތަކުގައި އޭސީ ހަރުކުރުމުގެ މަޝްރޫއު ފެށީ ޖޫން 2، 2024 ގަ އެވެ. އެއަށް ފަހު އަހަރެއް ވެގެން ދިޔައިރު ވެސް މަޝްރޫއު ފުރިހަމަ ނުވެ އޮތުމުން، ޖޫން 12، 2025 ގައި އެ މަޝްރޫއު 55 މިލިއަން ރުފިޔާއަށް ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަނާ ހަވާލުކުރި އެވެ.
އެ މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތް އެ ހިސާބުންވެސް ކުރިއަށް ނުގޮސް އޮވެފައި އެންމެފަހުން ހަވާލުވީ ނޮވެމްބަރު 7، 2025 ގައި އެސްޓާސްއާ އެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހު 58.4 މިލިއަން ރުފިޔާއަށް އެ މަޝްރޫއު ވަނީ އެސްޓާސްއާ ހަވާލުކޮށްފަ އެވެ. މިއީ އެ މަސައްކަތް ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަނާ ހަވާލުކޮށްފައި އޮތް އަގަށް ވުރެ 3.4 މިލިއަން ރުފިޔާ ބޮޑު އަގެކެވެ.
މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ކްލާސްރޫމްތަކުގައި ހަރުކުރާނީ 24،000 ބީޓީޔޫގެ 1500 އޭސީ އާއި 18،000 ބީޓީޔޫގެ 6500 އޭސީ ކަމަށް، އަދަދު ނޫހަށް ލިބިފައިވާ ބަހާލި ޕްރޮޖެކްޓުތަކުގައި މައުލޫމާތު ކަރުދާހެއްގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގެ ސްކޫލްތަކުން ޖުމްލަ 3،704 ކްލާސްރޫމް އޭސީ ކުރާނެ ކަމަށް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރު އިސްމާއީލް ޝަފީއު ކުރިން ވިދާޅުވި އެވެ.
ތަފާތު އެކި ކަންކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން އަމިއްލަ ބްލޮގްގައި ދިރާސީ އިލްމީ މަޒުމޫނޫ ލިޔުއްވާ، ހަސަން އެނާގެ ބްލޮގްގައި އެންމެ ފަހުން ލިޔުއްވާފައި ވަނީ ރާއްޖޭގެ ސްކޫލްތައް އޭސީކުރުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން އޭސީ ހަރުކުރުމަށް 600 މިލިއަން ރުފިޔާ އަދި އެއަށްފަހު އޭސީތައް ބެލެހެއްޓުމާއި ބިލުތަކަށް އަހަރެއްގެ މައްޗަށް 178.5 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަވާނެ ކަމަށެވެ.
ރާއްޖެ ތެރޭގައި ހުރި އެމްއެންޔޫގެ ކެމްޕަސްތަކުގައި ހުރި ޖާގަތައް ފިނިކުރުމަށް ބޭނުންވާ އޭސީތަކުގެ ކަރަންޓު ބިލަށް މަހަކު އަރާ ވަރަށް ބަލައި ހަސަން ވަނީ 15 ކްލާސްރޫމް ފިނިކުރުމަށް މަހެއްގެ މައްޗަށް 795,000ރ. ހޭދަވާނެ ކަމަށް އަންދާޒާކުރައްވާފަ އެވެ. އެ ރޭޓުން ބަލާނަމަ ކަރަންޓަށް އެކަނި އަހަރަކު 168 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަވާނެ އެވެ.
ކުދި މަރާމާތާއި ނާލު ފީ އާއި އަދި އެހެނިހެން ފީތައް ހިމެނޭހެން އަހަރެއްގެ މައްޗަށް އޭސީ ބަލަހައްޓައި ބިލު ދައްކަން 178.5 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަވާނެ ކަމަށް ޑރ. ހަސަަން ވަނީ ހިސާބު ޖައްސަވާފަ އެވެ.
މާލެ އާއި ވިލިމާލޭގެ މަގުތަކުގެ އަޑިގުޑަންގަނޑު ނުފިލި
މާލެއާއި ވިލިމާލޭގެ މަގުތައް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ތަރައްގީކުރުމަކީ މުއިއްޒުގެ ރިޔާސީ ވައުދުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. އެ ވައުދާ ގުޅޭގޮތުން 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ އެ އަހަރު މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތް ފަށާނެ ކަމަށާއި އެ މަޝްރޫއަށް ހިނގާ ހަރަދުގެ ބޮޑުބައެއް ޗައިނާގެ ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިގެންދާނެ ކަމަށެވެ.
"މާލޭގެ މަގުތައް ރަނގަޅު ފެންވަރުގައި ހެދުމުގެ މަސައްކަތް މި އަހަރު އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ފެށިގެންދާނެ. މި މަޝްރޫއަށް ހިނގާނެ ހަރަދުގެ ބޮޑުބައި، ޗައިނާގެ ހިލޭއެހީގެ ދަށުން ހަމަޖެހިގެންދާނެ،" 2024 ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.
މި މަޝްރޫއުގައި ހިމެނޭ ވިލިމާލޭގެ މަގުތަށް ތަރައްގީކުރުމަށް ހަދަންޖެހޭ ޑިޒައިން އަދި ސާވޭ ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ސަރުކާރުން ޖެނުއަރީ 4، ގައި ރޯޑް ޑިވެލޮފްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އާރްޑީސީ) އާ ހަވާލުކުރި އެވެ.
މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ޑީޓެއިލް ޑިޒައިން، ސަރވޭ (ޓޮޕޮގްރަފީ، ޖިއޯޓެކްނިކަލް، ހައިޑްރޯ އަދި ޔޫޓިލިޓީ)، އީއައިއޭ، ސްޓޯމް ވޯޓާ ޑިޒައިންގެ އިތުރުން 5.6 ކިލޯމީޓަރގެ މަގު ހެދުމުގެ މަސައްކަތްތައް 120 ދުވަސް ތެރޭގައި ކުރުމަށް އެއްބަސްވި އެވެ. މި މަސައްކަތަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަގަކީ 1،794،990ރ. އަށެވެ. ނަމަވެސް އެ މަސައްކަތަށްވީ ގޮތެއް ނޭނގެ އެވެ.
ރިޔާސީ ބަޔާނަށްފަހު މާލޭގެ ހުރިހާ މަގެއް ޗައިނާގެ ހިލޭ އެހީގެ ދަށުން ހަދައިދޭން އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމަށް މުއިއްޒު ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ.
"މި މާލޭގެ ހުރިހާ މަގެއް، ހިލޭ ހަދައިދޭން، ޗައިނާއިން މިހާރު އެއްބަސްވެއްޖެ، ޗައިނާއިން ހިލޭ ހަދައިދޭ ގޮތަށް މިހާރު ހަމަޖެހި ނިމިފައި އެ ވަނީ،" މާޗު 25، ގައި ރައީސް ވިދާޅުވި އެވެ.
އެއަށްފަހު މަޝްރޫއުގެ ފީސިބިލިޓީ ސްޓަޑީއަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދަން ޗައިނާ އެއިޑާއެކު ލެޓާސް އޮފް އެކްސްޗޭންޖް (އެލްއޯއީ) ގައި ރާއްޖެއިން ސޮއިކުރީ ޖުލައި 23، 2024، ގަ އެވެ.
މި މަޝްރޫއުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވިލިމާލޭގެ މަގުތަށް ތަރައްގީކުރުމަށް ހަދަންޖެހޭ ޑިޒައިން އަދި ސާވޭ ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ސަރުކާރުން ޖެނުއަރީ 4، ގައި ރޯޑް ޑިވެލޮފްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އާރްޑީސީ) އާވެސް ހަވާލުކުރި އެވެ. ނަމަވެސް އެ މަސައްކަތުގެ އަދާހަމައެއް ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.
"އަލުން ރަނގަޅު ފެންވަރަކަށް ހެދުމުގެ ބިޔަ ބޮޑު މަޝްރޫއެއް، ޗައިނާ ސަރުކާރުގެ ހިލޭ އެހީގެ ދަށުން ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް ވާންޖެހޭ އެންމެފަހުގެ ތައްޔާރީތައް މިދަނީ ވަމުން. އެގޮތުން، ފީޒިބިލިޓީގެ މަސައްކަތް މިހާރު ވަނީ ނިމިފައި. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، މާލެއާއި ވިލިމާލޭގެ ހުރިހާ މަގެއް، ޒަމާނީ ފެންވަރަށް އަލުން ހެދުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް، މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފެށިގެންދާނެ،" 2025 ގެ ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.
ނަމަވެސް 2025 ވަނަ އަހަރު ނިމި 2026 އަހަރު ނިމުމަކާ ދިމާލަށް ދާއިރުވެސް މާލެ އާއި ވިލިމާލޭގެ މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތް ފެށޭ ގޮތެއް ނުވި އެވެ. އެންމެފަހުން މި އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ ތެރޭގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެ މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތް ލަސްވެގެން 2027 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ފެށޭނެ ކަމަށެވެ.
"ފަންޑިން ސެކުއާޑް. ޕްރޮޖެކްޓް ސެކުއާޑް. މަސައްކަތް އަމަލީ މަރުހަލާއަށް ގެންދިއުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް އެ ކުރަނީ މިހާރު. ދެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެ މަރުހަލާވެސް އެބަ އާދޭ. އަމަލީ މަސައްކަތް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ހަމަ އުންމީދު މިކުރެވެނީ މި އަހަރު ނިމެންވާއިރަށް ނޫނީ މި އަންނަ އަހަރު ކުރީކޮޅު އެންމެ ލަސްވެގެން ފެށޭނެހެން،" މިދިޔަ ޖުލައި މަހު މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.
މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ފެންބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީނުކޮށް ގިނަދުވަސްވުމުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް ގިނަ ދަތިތަކެއް ތަކުރާރުކޮށް ދަނީ ކުރިމަތިވަމުންނެވެ. މި މައްސަލަތައް ހައްލުކުރަން ހިންގާ މަޝްރޫއުގެ އަގު 100 އެތައް މިލިއަން ޑޮލަރަކަށް އަރާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން އޮތީ ކުރިން ހާމަކޮށްފަ އެވެ.
"އެންމެނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން" އެކަކަށް ވެސް ލިބޭނެތޯ ޝައްކު
މުއިއްޒު ވެރިކަމާ ހަވާލުވުމުގެ ކުރިންވީ އެންމެ ބޮޑު ރިޔާސީ ވައުދަކީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭނެ ކަމުގެ ވައުދެވެ. އެ ވައުދާމެދު ދިވެހި ރައްޔިތުން އު ންމީދުކުރި އެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ފުއްދޭނެ ވައުދެއްކަމާމެދު ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ. ސަބަބެއްވެސް ނެތިއެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ އަހަރު ނިމި، ސަރުކާރަށް ތިން އަހަރު ފުރުމާ ގާތްވެފައިވާއިރު އެއްވެސް މީހަކަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ޔަގީންވެފައި ނުވާތީ އެވެ.
މި ސަރުކާރުން ކުރިއަށްގެންދާ ބޯހިޔާވަހިކަން އެންމެންނަށް ސިޔާސަތައް މާލެ ސަރަހައްދުން ގޯއްޗާއި ފްލެޓް ދޫކުރަން އެޕްލިކޭޝަން ހުޅުވާލުމުން 58،505 މީހުން އެޕްލައިކުރި އެވެ. އެ އެޕްލިކޭޝަންތައް ހުށަހެޅީ އާއިލީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަށުން ދޫކުރާ 15،000 ބިން އަދި 7،900 ފްލެޓަށެވެ. ނަމަވެސް އެ ގޯތި ދޭން ނިންމާފައިވާ ރަސްމާލެ މިހާތަނަށް ހިއްކާވެސް ނުނިމެ އެވެ. ފްލެޓްތައް ދޭން ނިންމާފައިވާ ހުޅުމާލެއިން އެންމެ ތަނެއްވެސް ބިމުން މައްޗަކަށް ނާރަ އެވެ.
އާއިލީ ބޯހިޔާވަހިކަން ޕްރޮގްރާމް:
- ޖުމްލަ އެޕްލިކޭޝަން: 45،644
- ފްލެޓް އެޕްލިކޭޝަން: 35،818
- ބިން އެޕްލިކޭޝަން: 9،826
ގޯތިގެދޮރުގެ ޕްރޮގްރާމް:
- ޖުމްލަ އެޕްލިކޭޝަން: 12،861
- ފްލެޓް އެޕްލިކޭޝަން: 112
- ބިން އެޕްލިކޭޝަން: 12،749
މުއިއްޒު ވައުދުވީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ އެންމެންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭނެ ކަމަށެވެ. އެކަން ހާސިލުކުރުމަށް މުއިއްޒުގެ އަމާޒަކަށްވީ ގާތްގަނޑަކަށް 1،280 ހެކްޓަރުގެ ފުށިދިއްގަރު ފަޅުން 1،153 ހެކްޓަރު ހިއްކައިގެން ރަސްމާލެ ތަރައްގީކުރުމެވެ. އެ މަސައްކަތް ޑިސެމްބަރު 18، 2023 ގައި ފަށައިގެން މިއަދާ ހަމައަށް އައިއިރު ނިންމާލެވުނީ ދެބައިކުޅަ އެއްބަ އެވެ. ނަމަވެސް ސަރުކާރުން ބުނަނީ މި އަހަރުގެ ފަހުކޮޅަށް ރަސްމާލެ ހިއްކުމުގެ މަަސައްކަތް ނިމޭނެ ކަމަށެވެ.
ސިޔާސީ އެކި ލީޑަރުން ހިމެނޭ ގޮތަށް ގިނަ ބަޔަކު ބުނަމުންދަނީ ރަސްމާލެއަކީ ދައުލަތަށް ގެއްލުންވާ ގޮތަށް ކުރަމުންދާ އިސްރާފެއް ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ގުޅީފަޅާއި، ގިރާވަރުފަޅު ތަރައްގީކުރުމުގެ މަސައްކަތްނުކޮށް ސަރުކާރުން ރަސްމާލެއަށް ހުރިހާ ފައިސާއެއް އޮއްސާލުމުން ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ކަންކަން ރައްޔިތުންނަށް ފުރިހަމަނުވެ މަޑުޖެހިފައިވާ ކަމަށެވެ. އެ ދެ ތަނަށް ބޭނުންވާ ހިދުމަތްތައް ގާއިމުކުރުމުގެ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ސަރުކާރުން ކުރަމުންނެއް ނުދެ އެވެ. އެއީ ރައްޔިތުންގެ އޮތް ބޮޑު ޝަކުވާއެކެވެ.
ގިނަ އެއާޕޯޓުތައް އަދި ފެނު އަޑީގައި
ކުރީ ސަރުކާރެކޭ އެއްގޮތަށް މި ސަރުކާރުންވެސް ދެކެނީ ރާއްޖޭގައި ގިނަ އެއާޕޯޓުތަކެއް އޮންނަން ޖެހޭކަމެވެ. އެގޮތުން މި ސަރުކާރުން ދެކޭ ގޮތުގައި ކޮންމެ ރަށަކުން 30 ވަރަކަށް މިނެޓުން ދަތުރުކޮށްފައި އެއާޕޯޓަކަށް ދެވެން ޖެހެ އެވެ. ނަމަވެސް ގިނަބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އެއީ ބޮޑު އިސްރާފެކެވެ. އެއީ އެއާޕޯޓެއް ތަރައްގީކުރަން އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއެއް ހަރަދުވާއިރު، ހިއްކާ ކޮންމެ އެއާޕޯޓަކާއެކު އެތައް ދިރުމެއް ނެތިގެންދާތީއާ ވެސް އެކުގަ އެވެ.
މި ސަރުކާރުން އެއާޕޯޓު ވައުދު ފުރިހަމަކުރުމަށް އަލަށް 13 ރަށެއްގައި އެއާޕޯޓްތައް ތަރައްގީކުރުމަށް ވައުދުވި އެވެ. އޭގެތެރެއިން 11 ރަށެއްގައި އެއާޕޯޓު އެޅުމަށް ވަނީ ހަވާލުކޮށްފަ އެވެ. މި އެއާޕޯޓުތަކުގެ އިތުރުން ސޯލިހު ސަރުކާރުގައި މަސައްކަތް ފެށި ހދ. މަކުނުދޫ އެއާޕޯޓާއި ރ. އަލިފުށީ އެއާޕޯޓާއި ފ. މަގޫދޫ އެއާޕޯޓުގެ އިތުރުން ބ. ތުޅާދޫ އެއާޕޯޓުގެ ޕްރޮޖެކްޓުތައް ނިންމައި، އެ އެއާޕޯޓުތައް އޮޕަރޭޝަނަށް ގެންނާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބަނީ ބުނެފަ އެވެ.
މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ތަރައްގީކުރަމުންދާ އެއާޕޯޓުތައް
- ހއ. ދިއްދޫ އެއާޕޯޓު [އެމްއޭސީއެލް]
- ށ. ބިލެތްފަހި އެއާޕޯޓު [އެމްއޭސީއެލް]
- ށ. ކޮމަންޑޫ އެއާޕޯޓު [އެމްއޭސީއެލް]
- ށ. މިލަންދޫ އެއާޕޯޓު [އެމްއޭސީއެލް]
- ނ. ވިހަފަރު އެއާޕޯޓު [އެމްއޭސީއެލް]
- ރ. ފައިނު އެއާޕޯޓު [އެމްޓީސީސީ]
- އއ. މަތިވެރި އެއާޕޯޓު [އެމްއޭސީއެލް]
- ފ. ނިލަންދޫ އެއާޕޯޓު [އެމްއޭސީއެލް]
- ތ. ވިލުފުށި އެއާޕޯޓު [އެމްއޭސީއެލް]
- ތ. ގުރައިދޫ އެއާޕޯޓު [އެމްޓީސީސީ]
- ގއ. ވިލިނގިލި އެއާޕޯޓު
- ގދ. ތިނަދޫ އެއާޕޯޓު
ނަމަވެސް މި އެއާޕޯޓުތަކުގެ މަަސައްކަތްތަކެއް ކުރިއަކަށް ނުދެ އެވެ. އެހެން މަޝްރޫއުތަކެކޭ އެއްގޮތަށް ގިނަ މަޝްރޫއުތައް ހުރީ ހުއްޓިފަ އެވެ. އަލިމަގެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. އެވަރު ނުވެގެން ތަރައްގީކޮށްފައިހުރި އެއާޕޯޓުތައް އިތުރަށް ތަރައްގީކޮށްދޭނެ ކަމަށްވެސް މުއިއްޒު ވައުދުވެއްޖެ އެވެ. އޭގެތެރޭގައި ކުޅުދުއްފުށި އެއާޕޯޓު ފާހަގަކޮށްލެވެ އެވެ.
ގދ. ތިނަދޫގައި އެއާޕޯޓެއް އަޅަން ސްކޭމް ކުރާ ފޭކު ކުންފުންޏަކާ ހަވާލު ކުރުމަށްފަހު އެ ޕްރޮޖެކްޓު ކެންސަލްކުރި އެވެ. ފަހުން މިދިޔަ އޮގަސްޓު މަހު މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ތިނަދޫ އެއާޕޯޓުގެ މަޝްރޫއު ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ކުރިއަށްދާތަނެއް ނުފެނެ އެވެ.
އެއާޕޯޓް މަޝްރޫއުތައް ވާނުވާގައި އޮތޭ މި ބުނަނީ މަޝްރޫއުތައް ހުއްޓި ނިމޭނެ ދުވަހެއް ނޭނގި ބައެއް އެއާޕޯޓް މަޝްރޫއުތަކަށް ވެގެންދިޔަ ގޮތުންނެވެ. އެގޮތުން ތިނަދޫގައި އެއާޕޯޓެއް އަޅަން އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއި ކުރީ ފެބްރުއަރީ، 2024، ގަ އެވެ. މަޖިލިސް އިންތިހާބުގެ ކެމްޕެއިންގެ ތެރެއިން މަޝްރޫއު ހަވާލުކުރީ ޕޭން ޕެސިފިކް ކިޔާ ތައިލެންޑު ކުންފުންޏަކާ އެވެ. މި ކުންފުނީގެ ފަސްފަހަަތް އަދަދު އިން ބެލިއިރު މިއީ ވިޔަފާރީގެ ސްކޭމްތައް ހިންގަމުން އަންނަ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ޕޭޕާ ކުންފުންޏެއް ކަމަށް ވަނީ ދެނެގަނެވިފަ އެވެ.
އެންމެފަހުން އެތައް ބައެއްގެ ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވެ އެ މަޝްރޫއު ކެންސަލް ކުރިކަން މެއި، 2025، ގައި މުއިއްޒު އިއުލާނު ކުރެއްވި އެވެ. އެއަށްފަހު އެކަމަކު އަނެއްކާވެސް މުއިއްޒު ވަނީ އެ މަޝްރޫއު ވަރަށް އަވަހަށް ފެށޭނެކަމުގެ އުންމީދު މިދިޔަ މަހު ދެއްވާފަ އެވެ.
"ތިނަދޫގަ އެއާޕޯޓުގެ މަޝްރޫއުއަކީ އަޅުގަނޑުގެ އެންމެ މުހިންމު ވައުދު. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެ މަޝްރޫއު ވެސް ވަރަށް އަވަހަށް ފެށިގެންދާނެ،" މުއިއްޒު މިދިޔަ މަހު ވިދާޅުވި އެވެ.
އެ ޕްރޮޖެކްޓު ކެންސަލްކުރިކަން އިއުލާނު ކުރެއްވި ދުވަހު މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ދެން ކުރިއަށްގެންދަވާނެ ޕްރޮޖެކްޓަކީ ކާޑެއްދޫ އެއާޕޯޓު ތަރައްގީ ކުރުމަށްފަހު އެރަށާއި ތިނަދޫ ގުޅާލުމުގެ މަސައްކަތް ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ރައްޔިތުން ތިބީ ވާނުވާގަ އެވެ. އެއީ ތިނަދޫގައި އެއާޕޯޓެއް އަޅާތޯ ނުވަތަ ކާޑެއްދޫއާ ގުޅުވާލަނީތޯ ނޭނގިގެންނެވެ. ނޫނިއްޔާ އެއާޕޯޓު އެޅުމުގެ އިތުރަށް ކާޑެއްދޫއާ ގުޅުވާލަނީބާވެސް ހިތަށް އަރާނެތާ އެވެ.
"ކާޑެއްދޫ އެއާޕޯޓު އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓެއް ގޮތުގައި ތަރައްގީ ކުރުމާ އެކީގައި، ކާޑެއްދޫ އާއި ތިނަދޫއާ ގުޅާލާ ބްރިޖެއް އެޅުމުގެ މަޝްރޫއެއް ކުރިއަށް ގެންދާ ގޮތަށް ހަމަޖެހި، މިހާރު އެކަމާ ގުޅޭ އެގްރީމަންޓުގައި ސޮއިކުރުމާ ހަމައަށް ދާ ވާހަކަ،" ރައީސް ވިދާޅުވި އެވެ.
ތިނަދޫ އެއާޕޯޓުގެ ބިޔަ މަޝްރޫއު ހަވާލުކުރި އިންވެސްޓަރުގެ ހަގީގަތް، ފަހަތުގައި މަކަރާއި އޮޅުވާލުން!
ތައިލޭންޑްގެ ޕެތުނުންތަވޮންގު އާއިލާއިން ރާއްޖޭގައި ދެ ކަމަކަށް އިންވެސްޓް ކުރާނެ ކަމަށް ބުނެ ހަދާފައިވަނީ ހަމައެކަނި އީއައިއޭ. އަމަލީ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ފެންނަން ނެތް. ދައުލަތަަށް ދައްކަން ޖެހޭ ޓެކްސް ވެސް އެ މަހުޖަނުން ނުދައްކާކަން ދައުލަތުގެ ރެކޯޑުތަކުން އެނގޭ.
ސަރުކާރުން ތަރައްގީކުރަމުން އަންނަ އެއާޕޯޓުތަކަށް ހިނގާނެ ހަރަދު ހިއްސާކޮށްދޭން ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގައި އެދުމުން ކުރި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ނުދީ، ޖުމްލަ ހަރަދުކުރި ކަމަށް ބުނެ ގޯސް އަދަދުތަކެއް މިދިޔަ މާޗު މަހުގައި ދިނެވެ. ފިނޭންސުން ބުނީ މިދިޔަ އަހަރު އެއާޕޯޓުތަކަށް ބަޖެޓު ކުރީ 2.4 ބިލިއަން ރުފިޔާ ކަމަށާއި ހަރަދު ކުރީ 2.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ކަމަށެވެ. ފިސްކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓު ރިޕޯޓުގައި އޮތީ އެއާޕޯޓުތައް ތަރައްގީކުރަން 3.4 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދުކުރި ކަމަށެވެ.
ބިލާހީ ވައުދުތަކުގެ ލިސްޓު ނުނިމޭ!
މުއިއްޒު އަލަށްވީ ބިލާހީ ވައުދުތަކުގެ ތެރޭގައި މާލެ އާއި ރަސްމާލެއާ ދޭތެރޭގައި ބިއްލޫރި ޓަނަލްއެއް އެޅުން ހިމެނެ އެވެ. އެމަނިކުފާނު އެގޮތަށް ވިދާޅުވީ ޖެނުއަރީ 2024، ގަ އެވެ. މުއިއްޒު މިދިޔަ މާޗު މަހު ވިދާޅުވީ އެކަމާ ގުޅިގެން ކުރަންޖެހޭ ދިރާސާތައް ހަދަމުންދާ ކަމަށެވެ.
"ރަސްމާލެއާ ގުޅުވައިލުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު ފަންނީ ވަރަށްގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް، އިނޮވޭޓިވް މަސައްކަތްތަކެއް ވާނީ ފަށާފައި. ވަރަށް ގާބިލް ކުންފުނިތަކާއެކު އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު ވާނީ މަޝްވަރާ ފަށާފައި. މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގާއިމުކުރެވޭ އަންޑާ ވޯޓާ ޓަނަލް، މާލެއިން ރަސްމާލެއަށް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ގުޅުވާލުމުގެ މަސައްކަތް،" އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ.
އޭގެ ފަހުން މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަހު މުއިއްޒު ވީ އިތުރު ބިލާހީ ވައުދެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ދިވެހި ކޮންމެ ރައްޔިތެއްގެ ހިއްސާ އޮންނަ ގޮތަށް، ރިސޯޓުތަކެއް އަޅައި އޮޕަރޭޓު ކުރަން ފެށުމެވެ. އެ ރިސޯޓުތަކުން ލިބޭ ފައިދާ ސީދާ ރައްޔިތުންގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާވާނެ ކަމަށް ވެސް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ.
"މަދުވެގެން 10 ރިސޯޓު ތަރައްގީކޮށް، އެ ރިސޯޓުތަކުން ދޭ ފައިދާގެ ބޮޑު ބައެއް ހަމަ އެއްވެސް ރައްޔިތަކު ބާކީ ނުކޮށް، ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރައްޔިތެއްގެ ބޭންކް އެކައުންޓަށް ހަމަހަމަކަމާއެކު އަހަރަކު އެއްފަހަރު ބޭރު ފައިސާއިން ޖަމާކޮށްދޭނަން،" އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ.
މާލެ އާއި ފުށިދިއްގަރުފަޅާ ދެމެދު ގާތްގަނޑަކަށް 16 ކިލޯމީޓަރު ހުންނައިރު، އެ ދެމެދުގެ ކަނޑު އަޑީގެ ފުންމިނުގައި 400-500 މީޓަރު ހުރެ އެވެ. އެއީ މުއިއްޒު ކިތަންމެ ބޮޑު އިންޖިނިއަރަކަށްވިޔަސް ކުރެވޭނެވަރު ކަމަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ނުކުރެވުން ގާތުގައި އޮތް ކަމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން މި ދައުރު ނިމުމުގެ ކުރިން ހުރިހާ ރަށެއްގައި ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ނިޒާމު ގާއިމުކޮށް ނިންމައި، ހުރިހާ ރަށެއްގައި ބަނދަރުވެސް ހަދައި ނިންމާނެ ކަމަށް މުއިއްޒު ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް މަޝްރޫއުތަކެއް ކުރިއަކަށް ނުދެ އެވެ. އެހެންކަމުން މިއީވެސް ބިލާހެއްފަދަ ވައުދަކަށް ނުވާނެބާއޭ ހިތަށް އަރަ އެވެ.
"ފެނުގެ ހިދުމަތް ރަނގަޅަށް ދެވޭ އޮތީ އެންމެ 66 ރަށް. ނަރުދަމާގެ ހިދުމަތް ރަނގަޅަށް ގާއިމުވެފައި އޮތީ 101 ރަށުގައި. ބާކީ ހުރި ހުރިހާ ރަށެއްގައި ފެނާ ނަރުދަމާގެ ހިދުމަތް މި ދައުރުގައި އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ނިންމައިދޭނަން. އަދި ހުރިހާ ރަށެއްގައި އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ބަނދަރު ހަދައި ނިންމައިދޭނަން." 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.
މުއިއްޒަށް ވޯޓު ދެއްވި ރައްޔިތުން ވަރަށް ބައިވަރު އުންމީދުތައް ކުރި އެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ރައްޔިތުން މިހާރު ބުނަމުންދަނީ މުއިއްޒު ހުވާކުރެއްވި ދުވަހު ދިދަޔާ ވާހަކަދެއްކެވި ހިސާބުން އުންމީދުކަނޑާލި ކަމަށެވެ. އައު އެތަކެއް ވައުދެއް މުއިއްޒު ވެވަޑައިގަންނަވާއިރު، ރިޔާސީ ވައުދުގައި ހިމެނޭ މަޝްރޫއުތަކުގައި ބުރެކި ޖެހި ހުރިހާ މަޝްރޫއެއް ހެން ހުއްޓިފަ އެވެ.
އެއްވެސް ކަމެއް ނުހިނގާއިރު، އާ ވައުދުތައް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާތީ ރައްޔިތުން ވަނީ ހަމައެކަނި ހައިރާނެއް ނޫނެވެ. ގިނަ މީހުން ތިބީ ކަންކަން ވަމުންދާ ގޮތް ފެނި އެ ހައިރާނުގެ މައްޗަށް، އަންތަރީސްވެ، ކޮސްވެފަ އެވެ.
