ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބަލި ޖައްސާ ސަބަބު ދެނެގަނެވިއްޖެ

Dec 19, 2025, 2:37 AM
ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބަލި ޖައްސާ ސަބަބު ދެނެގަނެވިއްޖެ

ގުރުދާ (ކިޑްނީ) އަށް ޖެހޭ ތަފާތު ބަލިތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ނުރައްކާތެރި ބާވަތަކީ ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބަލި ނުވަތަ ކްރޮނިކް ކިޑްނީ ޑިސީސް (ސީކޭޑީ) އެވެ. ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބަލީގެ ގޮތުގައި ބަލަނީ، ތިން މަސް ދުވަހަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ގުރުދާގެ މަސައްކަތްކުރުން ދަށްވުމުން، ނުވަތަ އެހާ މުއްދަތަށް ގުރުދާއަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައި ހުރުމުންނެވެ.

އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ގުނަވަންތަކުގެ ތެރެއިން، ރެޔެއް ދުވާލެއް ނެތި ސައުވީސް ގަޑިއިރު ހުއްޓުމެއް ނެތި މަސައްކަތް ކުރާ އެއް ގުނަވަނަކީ ގުރުދާއެވެ. ހިޔާލަށް ވެސް ނުގެނެވޭހައި ބުރަކޮށް ގުރުދާ މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. އިންސާނާގެ އަމަލުތައް ހުންނަ ގޮތަކުން އެމަސައްކަތް އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުވެސްވެއެވެ. އެހެންކަމުން، އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ދުޅަހެޔޮކަންމަތީގައި ދެމެހެއްޓުމަށް އެންމެ ބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރާ އެއް ގުނަވަނަކީ ގުރުދާއެވެ.

އަހަރެމެންގެ ހަށިގަނޑުގައި ގުރުދާ މަސައްކަތް ކުރަނީ ފުރޭންޏެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ، ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ކުންޏާއި ވިހަތައް ލޭގެ ތެރެއިން ފުރާނައި ލޭ ސާފުކުރުމެވެ. އަދި ލޭގެ ތެރެއިން ފުރާނައިގެން ނަގާ ކުންޏާއި ވިހަތައް، ނަޖިސް ބޭރުކުރާ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ފޮނުވައިދިނުމެވެ. އަހަރެމެންގެ ހަށިގަނޑުގެ ދުޅަހެޔޮކަން ދަމަހައްޓައިދެނީ މި މަސައްކަތުންނެވެ.

Advertisement

މާނައަކީ، އަހަރެމެންގެ ހަށިގަނޑަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންނުވާ އެއްޗެހި ކައިބޮއެ ހަދާ ނަމަ، އެތަކެތީގެ ނުރައްކަލުން ހަށިގަނޑު ސަލާމަތް ކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ގުރުދާއިން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް އިތުރުވެއެވެ. ހަކުރު ގިނައިން ހުންނަ ލުއި ބުއިންތަކާއި ސަރުބިއާއި ތެޔޮ އެކުލެވޭ ކާނާތައް ކާ ވަރަކަށް، ލޭގެ ތެރެއިން އެތަކެތި ފުރާނައި ބޭރުކުރުމަށްޓަކައި ގުރުދާގެ މަސައްކަތް އިތުރުކުރަންޖެހެއެވެ.

ނަމަވެސް ވަކި ވަރަކަށް މަސައްކަތް ބުރަވެ، އޮބިނޯންނަ ވަރުވީމާ ގުރުދާއަށް ވެސް ގެއްލުންތަކެއް ލިބެއެވެ. އެ ގެއްލުންތައް ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާ ގޮތް މެދުވެރިވުމުން އެހެރީ ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބަލި ނުވަތަ ކްރޮނިކް ކިޑްނީ ޑިސީސް (ސީކޭޑީ) ޖެހިފައި ކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ނިންމައެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު އެވްރެޖްކޮށް ކޮންމެ 10 މީހަކުން އެކަކަށް އާންމުކޮށް ކުރިމަތިވާ މައްސަލައެކެވެ. މި މައްސަލަ ހައްލު ނުކުރެވި ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާ ނަމަ، ހިތާއި ލޭ ދައުރުކުރުމުގެ ނިޒާމަށް މައްސަލަ ޖެހި އުމުރު ކުރުވާ ގޮތްވެއެވެ.

ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބަލި ޖެހޭ ހާލަތުގައި ގުރުދާގެ މަސައްކަތް ދަށްކޮށްލަނީ ފައިބްރޯސިސް ކިޔާ ހަރަކާތެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. މި ހާލަތު މެދުވެރިވަނީ، ހަލާކުވެފައި ހުންނަ ޓިޝޫތައް މަރާމާތުކުރުމަށް ހަށިގަނޑު މަސައްކަތް ފެށުމުން، އެޓިޝޫތައް ފަސޭހަވުމުގެ ބަދަލުގައި ސްކާރ ޓިޝޫ (ފައިބްރަސް ޓިޝޫ) އުފެދެން ފެށުމުންނެވެ. އިތުރު ސްކާރ ޓިޝޫތައް އުފެދުމުން ގުރުދާގެ މަސައްކަތް އިތުރަށް ހީނަރުވެއެވެ.

އެޑިންބަރާ ޔުނިވަސިޓީގެ ސައެންސްވެރިންގެ ޓީމުން ބުނާ (މިހާރު Knowridge ވެބްސައިޓްގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓްގައި ބުނެފައިވާ) ގޮތުގައި ގުރުދާއަށް މިހާލަތު މެދުވެރިކުރުވަނީ އިންޑިއަން ހެޖްހޮގް (Indian Hedgehog) ކިޔާ ޕްރޮޓީނެކެވެ. ގުރުދާއަށް ގެއްލުމެއް ލިބުމުން ނުވަތަ ގުރުދާގެ އުމުރު ދޮށިވުމުން މި ބާވަތުގެ ޕްރޮޓީންތައް އިތުރުވެއެވެ. މި ޕްރޮޓީންތައް އިތުރުވުމުން، ފައިބްރޯސިސްގެ ހާލަތު މެދުވެރިވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ.

މި ދިރާސާއިން އެނގުނު ގޮތުގައި ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބައްޔާއި ހިތުގެ މައްސަލަތައް ހުންނަ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ވެސް މި ޕްރޮޓީން ހުންނަނީ، އެވްރެޖްކޮށް ހުންނަންޖެހޭ މިންވަރަށް ވުރެ މާ މަތީގައެވެ. އެހެންކަމުން، ޑޮކްޓަރުން ލަފާކުރަނީ، ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބައްޔާއި ހިތުގެ ބަލިތައް ޖައްސާ މައިގަނޑު މެދުވެރިއަކީ އިންޑިއަން ހެޖްހޮގް ކިޔާ ޕްރޮޓީން ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް، މީދަލުގެ ހަށިގަނޑުގައި ސައެންސްވެރިން ކުރި އަޖުމަބެލުމުގެ ތަހުލީލުތަކުން ވަނީ އެދެވޭ ނަތީޖާއެއް ފެނިފައެވެ. މީދަލުގައި ހުންނަ ހެޖްހޮގް ޕްރޮޓީންގެ މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅުމުން، އެސޮރުމެންގެ ގުރުދާގައި ލަކުނުލުން ނުވަތަ ސްކާރ ޓިޝޫ އުފެދުން ހުއްޓެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ގުރުދާގެ މަސައްކަތަށް އިތުރު ކުރިއެރުން ލިބެން ފަށައެވެ.

އެހެންކަމުން ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބަލި ތަހައްމަލުކުރަމުންދާ މީހުންނަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި ވެސް، އިންޑިއަން ހެޖްހޮގް ޕްރޮޓީނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ފަރުވާ ކުރުމުން، އެ މައްސަލަ ހައްލުކުރެވޭނެ ކަމަށް ސައެންސްވެރިން ގަބޫލުކުރެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، މިއީ އަދި އެންމެ ޅަފަތުގެ ދިރާސާއަކަށްވާތީ، މިކަން ކަށަވަރުކޮށް ފަރުވާގެ އަމާޒު ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި އިތުރު ދިރާސާތައްކޮށް، ހަގީގަތް އިތުރަށް ކަށަވަރުކުރުން މުހިންމު ކަމަށް ސައެންސްވެރިން ދެކެއެވެ.

އެހެނީ ޖަނަވާރެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ކަމެއް އަޖުމަބެލުމުން ނުކުންނަ ނަތީޖާއަކީ، އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑަށް ބަރާބަރަށް ހިމުންވާނެ ނަތީޖާއަކަށް ނުވާތީ އާއި، އެ ޕްރޮޓީނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ފަރުވާ ދޭނަމަ، ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ސިއްހީ ރައްކާތެރިކަމުގެ މިންގަނޑު ވެސް ތަފާތުވާނެތީއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، މި ހޯދުނު އައު ހޯދުމަކީ، ދުވަސްވީ ގުރުދާ ބަލި ތަހައްމަލުކުރާ މީހުންނަށް ލިބުނު އުންމީދަކަށް ވާނެއެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

މުސްކުޅިވުމުން ދުޅަހެޔޮކޮށް ހުރުމަށް ތިރީހުގެ އަހަރުތައް މުހިންމު

އުމުރުން 30 ގެ އަހަރުތަކުގައި ކަސްރަތުކުރުމާއި، ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ކާނާ ކެއުމާއި، ނިދި ހަމަކުރުން ފަދަ ރަނގަޅު އާދަތައް އަށަގަންނުވައިފިނަމަ، މުސްކުޅިވާއިރު ދިމާވާ ބަލިތަކުން ދުރުވެ ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތެއްގައި ހުރެވިދާނެއެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ބާރު ވަރުގަދަކޮށް، އުމުރުން 90 އަހަރާ ހަމައަށްވެސް ތަކުލީފެއް ނެތި ދިރިއުޅުމަށް ލިބޭ މުހިންމު ފުރުސަތެއްކަމަށް ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ހެރީ އާއި މޭގަންއަށް ކުރިމަތިވަނީ ޑަޔާނާގެ ހިތްދަތި ތަޖުރިބާ

އަމީރު ހެރީ އާއި މޭގަންއާ މެދު މީޑިއާއިން އަމަލުކުރަމުންދަނީ ޑަޔާނާއާ މެދު ވެސް އަމަލުކުރި ފަދަ އިހާނެތި ގޮތަކަށް ކަމަށް ވިދާޅުވެ، ޑަޔާނާގެ ކޮއްކޯފުޅު އާލް ޗާލްސް ސްޕެންސާ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވައިފިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ޑަޔާނާގެ ހިތްދަތި ހާދިސާއިން މީޑިއާތަކުން އިބުރަތް ހާސިލުކުރަންޖެހޭ ކަމަށާއި، މިފަދަ ނުރައްކާތެރި އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން އިންސާނުންގެ ދިރިއުޅުން ހަލާކުވަމުންދާ ކަމަށެވެ.

ރޭގަނޑު ހަމަނިދި ހޯދުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުން ދުރުކޮށްދޭ

ހަމަނިދި ހޯދުމާއި، ގަވާއިދުން ކަސްރަތުކުރުމާއި، ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ކެއުންބުއިމުގެ އާދަތައް ބެހެއްޓުމަކީ ހިތުގެ ބަލިތަކާއި ސްޓްރޯކް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަކޮށްދޭ ކަންކަމެވެ. ރޭގަނޑު އިތުރަށް ނިދުމަކީ ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްކޮށްދީ ލޭހޮޅިތަކުގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެއްކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.

އެޑް ޝީރަން އާއްމުންގެ ކިބައިން މައާފަށް އެދެފި

ފަލަސްތީނަށް ތާއީދުކޮށް ވާހަކަދެއްކި މެކްލްމޯ ޓުއާއިން ވަކިކުރުމާ ގުޅިގެން ކުރިމަތިވި ފާޑުކިޔުންތަކާ ހެދި، އެޑް ޝީރަން އާންމުންގެ ކިބައިން މައާފަށް އެދިއްޖެއެވެ. ޝީރަން ބުނީ މެކްލްމޯ ވަކިކުރީ ޕްރޮމޯޓަރުން ކަމަށާއި، މި މައްސަލައިގައި އޭނާއަށް ގޯސްތަކެއް ހެދިފައިވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޭނާގެ މިއުޒިކަކީ ސިޔާސީ ކަމަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެއްބައިވަންތަކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ހަދަން ބޭނުންވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ހާމަކުރިއެވެ.

ޑަޔާނާގެ މަޝްހޫރު "ރިވެންޖް ޑްރެސް" އަލުން ދައްކާލައި ނީލަމަށް

ޕްރިންސަސް ޑަޔާނާގެ މަޝްހޫރު "ރިވެންޖް ޑްރެސް" ނީލަން ކިޔުމުގެ ކުރިން ދުނިޔޭގެ އެކި ސިޓީތަކުގައި ދައްކާލުމުގެ ދަތުރު ލަންޑަނުން ފަށައިފިއެވެ. މި ހެދުން އަންނަ ޑިސެމްބަރު މަހު ނީލަން ކިޔުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާއިރު، މިއީ ޑަޔާނާ އަވަހާރަވުމާ ގުޅޭގޮތުން ކިންގް ޗާލްސްގެ މައްޗަށް އާ ތުހުމަތުތަކެއް ކުރެވިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

އެޒްޓެކް ލިޔުމެއް 186 އަހަރަށްފަހު މެކްސިކޯއަށް

ސްޕޭނުގެ އިސްތިއުމާރީ ދުވަސްވަރުގެ އެޒްޓެކް ހަޟާރަތުގެ ތާރީޚު ކިޔައިދޭ "ކޯޑެކްސް އަޒްކަޓިޓްލާން" ކުރެހުން، 186 އަހަރަށްފަހު ފަރަންސޭސިވިލާތުން މެކްސިކޯއަށް ގެންގޮސްފިއެވެ. މި ލިޔުން މެކްސިކޯއަށް ދޫކުރީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ސިޔާސީ ގުޅުމަށް 200 އަހަރު ފުރުން ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން، ދެ ގައުމުގެ އާސާރީ ދެ ލިޔުމެއް ވަގުތީގޮތުން ބަދަލުކުރުމަށް ވި އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުންނެވެ.

ކޮއްކޯފުޅުގެ ފޮތުގައިވާ ތުހުމަތުތައް ގަނޑުވަރުން ދޮގުކޮށްފި

ޕްރިންސަސް ޑަޔާނާގެ ކޮއްކޯފުޅު އާލް ޗާލްސް ސްޕެންސާ ނެރުއްވާ ފޮތެއްގައި، ޑަޔާނާގެ ޖަނާޒާގެ ކުރިން ރަސްގެފާނު ޗާލްސް ދެއްކެވި ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަތަކެއް ބަކިންހަމް ޕެލެސްއިން ދޮގުކޮށްފިއެވެ. ގަނޑުވަރުން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ އާއިލާގެ މީހަކު ވަކިވުމުން ލިބޭ ހިތާމައިގެ ސަބަބުން ކަންކަން ހަނދާން ހުންނަ ގޮތަށް ބަދަލު އަތުވެދާނެ ކަމަށް ރަސްގެފާނު ގަބޫލުފުޅު ކުރައްވާ ކަމަށެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox