މީސްލްސް އާ ބެހޭ މުހިންމު މައުލޫމާތުތައް އެނގޭތަ؟

މީސްލްސް އާ ބެހޭ މުހިންމު މައުލޫމާތުތައް އެނގޭތަ؟

ހިމަބިހި ނުވަތަ މީސްލްސްއަކީ ވައިރަހެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ. ވެކްސިނާއެކު 2017 ވަނަ އަހަރު މި ބަލި ރާއްޖެއިން ނައްތާލާފައިވީ ނަމަވެސް، އެފަހުން މީސްލްސްގެ އައުޓްބްރޭކެއް އައި މިއީ ދެވަނަ ފަހަރެވެ. އެހެންކަމުން މި ބައްޔާއ ބެހޭގޮތުން މައުލޫމާތު އެނގެނީ ކިހާ މިންވަރަކަށްތޯ ބަލާލުން މުހިންމެވެ.

މީސްލްސް އަކީ ޕެރަމައިކްސޯ ވައިރަސް އާއިލާގެ ވައިރަހަކުން ޖެހޭ، ވައިގެ ޒަރިއްޔާއިން ފެތުރޭ ބައްޔެކެވެ. މި ވައިރަސް އެންމެ ފުރަތަމަ ޖެހެނީ މީހާގެ ނޭވަލާ ނިޒާމަށެވެ. އެއަށްފަހު މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ފެތުރެ އެވެ. މި ވައިރަސް ވައިގެ ތެރޭގައި ދެ ގަޑިއިރު ވަންދެން ހުރެ އެވެ.

މީސްލްސް ޖެހިފައިވާ މީހަކު ތަނަކަށް ގޮސްފިނަމަ، އެމީހަކު އެތަނުން ދާތާ ދެ ގަޑިއިރު ވަންދެން އެތަނެއްގައި ވައިރަސްގެ އަސަރު ހުރެ އެވެ. އެހެންކަމުން، މި ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހަކު، ސްކޫލަކަށް ނުވަތަ ހޮސްޕިޓަލަކަށް ގޮސްފިނަމަ، ދެ ގަޑިއިރު ވަންދެން އެތަނަކަށް ދާ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެ އެވެ. މިއީ އެންމެ ހަލުވި ކަމާއެކު ފެތުރޭ އެއް ބައްޔެވެ.

Advertisement

މީސްލްސް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އެންމެ ބޮޑަަށް އޮތީ ވެކްސިން ނުޖަހާ މީހުންނާއި، ކުޑަކުދިންގެ އިތުރުން ދިފާއީ ނިޒާމު ބަލިކަށި މީހުންނަށެވެ. ވެކްސިން ޖަހާފައިވާ މީހުންނަށް މީސްލްސް ޖެހުމަކީ ޑޮކްޓަރުން ބުނާގޮތުގައި ވަރަށް ނާދިރު ކަމެކެވެ.

1963 ވަނަ އަހަރު ތައާރަފުކުރި މީސްލްސް ވެކްސިނަކީ، އެ ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް ދެ ޑޯޒް ފުރިހަމަ ކުރަންޖެހޭ ވެކްސިނެކެވެ. މީސްލްސް ވެކްސިން ނުވަތަ އެމްއާރް އަދި އެމްއެމްއާރް ވެކްސިން ޖަހަން ޖެހެނީ އުމުރުން ނުވަ މަހާއި 18 މަހާ ދެމެދު އެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ޑޯޒް ޖަހާތާ ހަތަރު މަސް ތެރޭގައި ދެވަނަ ޑޯޒް ޖަހަން ޖެހެ އެވެ. އާންމުކޮށް ކުޑައިރު މި ވެކްސިން ޖެހި ނަމަވެސް، ވެކްސިން ނުޖަހާތިބި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ވެސް މި ވެކްސިން ޖެހޭނެ އެވެ.

ބައްޔަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މީހުންނަށް ވެސް ވެކްސިން ޖެހޭނެ އެވެ. މީސްލްސް ވެކްސިން ނުޖެހޭނީ މާބަނޑު މީހުންނާއި، ދިފާއީ ނިޒާމު ބަލިކަށިވުމުގެ ސަބަބުން ވެކްސިން ނުޖެހޭ މީހުންނަށެވެ.

މީސްލްސްއަކީ، ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއް ކަމަށްވާއިރު، އެ ބަލީގައި ފުރަތަމަ ފެންނަނީ ވަރަށް އާންމު އަލާމާތްތަކެވެ. އެ އަލާމާތްތަކަކީ:

  • ހުން އައުން
  • ލޯ ރަތްވުން
  • ހިކި ކެއްސުމަކުން ކެއްސުން
  • އަރިދަފުސް ފޭބުން
  • ފެން ނުލާ ހުންނަ ބިހިތަކެއް ގައިގައި ނެގުން
  • އަނގަތެރޭގައި ކޮޕްލިކްސް ސްޕޮޓްސް ނެގުން (ހުދު ސްޕޮޓްސްތަކެއް)

މީސްލްސްގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަނީ، ބަލި ޖެހޭތާ ފަސް ދުވަހާއި 10 ދުވަހާ ދެމެދު އެވެ. އަދި ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމުގެ ދެ ދުވަހެއް ކުރިން އެހެން މީހުން ގަޔަށް ބަލި ފެތުރެން ފަށަ އެވެ. އަދި ބިހިތައް ނަގަން ފަށަނީ ވައިރަސް ހަށިގަނޑަށް އަރާތާ ދެ ހަފްތާ ފަހުންނެވެ. ބިހިތައް ފެންނަން ފަށާތާ ތިން ދުވަސް ވަންދެން އެހެން މީހުން ގަޔަށް ބަލި އަރަ އެވެ.

މީސްލްސް އަކީ ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއް ކަމަށްވާއިރު، ބަލީގައި ބައެއް ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ދިމާވެ އެވެ. ބަލީގެ ސަބަބުން ކޮމްޕްލިކޭޝަންސް އާންމުކޮށް ފެންނަނީ އުމުރުން ފަސް އަހަރު ނުވާ ކުދިންނާއި، އުމުރުން 30 އަހަރަށްވުރެ ދޮށީ މީހުންނަށެވެ. އަދި، މި ބަލީގައި މަރުވުމަކީ ވެސް އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ދިމާވެދާނެ ބައެއް ކޮމްޕްލިކޭޝަންސްތަކަކީ:

  • ލޯ އަނދިރިވުން
  • އެންސަފަލައިޓިސް (ސިކުނޑި ދުޅަވުމަށް މެދުވެރިވެދާނެ އިންފެކްޝަނެއް)
  • ކަންފަތުގެ އިންފެކްޝަން
  • ނިއުމޯނިއާ
  • ލިވާ ހަލާކުވުން
  • ސިކުނޑީގެ ނާރުތަކަށް ގެެއްލުން ލިބުން

މި ބަލި ޖެހިފައިވާނަމަ ނުވަތަ ބައްޔަށް ޝައްކު ކުރެވޭނަމަ އަމަލު ކުރަން ޖެހެނީ، ކޮވިޑް ޖެހުމުން ވެސް އަމަލު ކުރި ގޮތަށެވެ. ގިނައިން އަތް ދޮވުމާއި، މާސްކު އެޅުމާއި، އައިސޮލޭޓްވުން އެއީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މީސްލްސް އިން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރަންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ ވެކްސިންގެ ޑޯޒްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމެވެ.

މީސްލްސް ޖެހިފައި މީހުންނަށް ފަރުވާ ދެނީ ބަލީގެ އަލާމާތްތަކަށެވެ. އަދި ބަލީގައި ބޮޑުވަރުވުމުން ދުރުކުރުމަށް ވިޓަމިން އޭގެ ދެ ޑޯޒް ޖަހާނެ އެވެ.

މީސްލްސް ޖެހިފައިވާނަމަ ނުވަތަ ބައްޔަށް ޝައްކު ކުރެވޭނަމަ ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިއެއްގެ ލަފާ ހޯދުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން އޯޕީޑީއަށް ދިއުމަކީ އެކަމުގެ ސަބަބުން އެހެން މީހުންނަށް ބަލި ފެތުރިދާނެ ކަމަކަށްވާތީ، ވަކިން ދެއްކުމަށް ޑޮކްޓަރުން ލަފާ ދެ އެވެ.

ޑރ. އަހުމަދު ފައިސަލް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މީސްލްސްއިން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރަންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ ވެކްސިންގެ ޑޯޒްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ މިއީ ރާއްޖެއިން ނައްތާލެވިފައިވާ ބައްޔަކަށްވީ ނަމަވެސް އަވައްޓެރި ގައުމުތަކުގައި މި ބަލި ފެތުރޭތީ، ރާއްޖެއަށް ބަލި އައުމުގެ ފުރުސަތު އެބަ އޮތް ކަމަށެވެ.

"ބަލިތައް ވެކްސިން ޖަހައިގެން ނައްތާލެވުނީމަ ގިނަ ފަހަރަށް މީހުން އޭގެ މަތިން ހަނދާން ނެތޭ، ބަލި ނުފެންނަން ފެށީމަ. ދެން ވެކްސިން ޖެހުން ލަސްވުމާއި، ވެކްސިން ޖަހައިގެން ތަދުވުމާއި ހުންއައުން، މިކަހަލަ ކުދި ކުދި ކަންކަމަށް މާބޮޑަށް ވިސްނާ. ވެކްސިން އިން ލިބޭ ފައިދާއަށްވުރެ ބޮޑަށް މިކަންކަމަށް ވިސްނަނީ،" ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވި އެވެ.

ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވީ ގިނަ ބަލިތައް ކޮންޓްރޯލްވެފައި ހުންނަނީ ވެކްސިންގެ ސަބަބުން ކަން އެނގުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ، ރާއްޖެއިން ބޭރުން ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހަކު ރާއްޖެ އައުމުން ވައިރަސް ފެތުރި، އޭގެ ޝިކާރައަކަށް ވާނީ ވެކްސިން ނުޖަހާ މީހުންނާއި ދިފާއީ ނިޒާމު ބަލިކަށި މީހުން ކަމަށެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

އުމުރުން 70 އަށް ދުޅަހެޔޮކޮށް ދިއުމަށް ސައިންސްވެރިން އިރުޝާދު

އުމުރުން 30 ގެ އަހަރުތަކަކީ ހަށިގަނޑަށް ބަދަލުތައް އަންނަ ދުވަސްވަރަކަށް ވުމުން، މި އުމުރުގައި ކަސްރަތުކުރުމާއި ނިދުމުގެ އާދަތައް ރަނގަޅުކުރުމަކީ އުމުރުން ދުވަސްވާއިރު ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ހުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަނގަޔާއި ދަތްތަކުގެ ސިއްހަތަށް ސަމާލުކަން ދިނުމާއި ނުރަނގަޅު އާދަތަކާ ދުރުހެލިވުމަކީ މުސްކުޅިވުމުން ކުރިމަތިވާ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދީ އުމުރު ދިގުކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.

ޖީޓީއޭ 6 ރެކޯޑް މާކްސްއަކާއެކު ނެރެފި

ތޭރަ އަހަރުގެ ދިގު އިންތިޒާރަކަށްފަހު ނެރުނު ޖީޓީއޭ 6 އަށް ރެކޯޑް މާކްސްއެއް ލިބި، ގޭމިން ދާއިރާއަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނުވައިފިއެވެ. މި ގޭމުގެ ގްރެފިކްސް އާއި ވާހަކަ ކިޔައިދޭ ގޮތް ފުރިހަމަވުމުގެ އިތުރުން، މިއީ މި ސިލްސިލާގައި އަންހެން ކެރެކްޓަރަކަށް މައިގަނޑު ދައުރެއް ދިން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

މަސް ނުކައިވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ދަގަނޑު ހޯދިދާނެ!

މަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ އިތުރުން ފަތްޕިލާވެއްޔާއި ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުން ވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ދަގަނޑުގެ މާއްދާ ހޯދިދާނެކަން ސިއްހީ މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ. މިގޮތުން ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ ގޮތަށް ބަދަލު ގެނައުމާއި، ވިޓަމިން ސީ އެކުލެވޭ ތަކެއްޗާއެކު ކެއުމަކީ ގަސްގަހާގެހިން ލިބޭ ދަގަނޑު ހަށިގަނޑަށް ދަމައިގަންނަ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.

އާ ޖޭމްސް ބޮންޑަކަށް ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން

ޖޭމްސް ބޮންޑުގެ ރޯލު ކުޅޭނެ އާ އެކްޓަރަކަށް އިނގިރޭސި އެކްޓަރު ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން ހަމަޖައްސައި، 2028 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްކުރާ ބޮންޑު ސިލްސިލާގެ 26 ވަނަ ފިލްމު ޑެނިސް ވިލެނޫވް ޑައިރެކްޓްކުރާ ގޮތަށް އެމެޒޯން އެމްޖީއެމް އިން ވަނީ އިއުލާންކޮށްފައެވެ. މި ރޯލު ލިބުމަކީ ބޮޑު ޝަރަފެއް ކަމަށް ޕެޓިންސަން ބުނެފައިވާއިރު، މިއީ ޑެނިއަލް ކްރެއިގަށް ފަހު މި މަޝްހޫރު ޖާސޫސީ ރޯލުން ފެންނާނެ ހަތްވަނަ އެކްޓަރެވެ.

އަނދިރީގައި ފެންވެރުން ނިދި އައުން ފަސޭހަވޭތަ؟

ނިދުމުގެ ކުރިން އަނދިރީގައި ފެންވެރުމަކީ ހަށިގަނޑުން މެލަޓޯނިން އުފައްދައިދީ، ސިކުނޑި ހަމަޖައްސައިދީ އަވަހަށް ނިދި އައުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއް ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ބުނެއެވެ. މިގޮތަށް ފެންވެރުމުން ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ދަށްވެ، ދުވަހުގެ ސްޓްރެސް ކުޑަކޮށްދީ ނަފްސާނީ ގޮތުން އަރާމު ލިބިގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ނިދުމުގެ ބޮޑެތި ބަލިތަކަށް އޮތް ދާއިމީ ހައްލެއް ނޫންކަމަށް މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރަށް ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރަން ބުނެފި

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާތީ، އެމެރިކަން ކެންސަރ ސޮސައިޓީން ވަނީ އުމުރުން 50 އަހަރާއި 69 އަހަރާ ދެމެދުގެ ފިރިހެނުން ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރުމަށް އާ އިރުޝާދުތަކެއް ނެރެފައެވެ. މި ބަދަލުގެ ދަށުން ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑު މީހުން އުމުރުން 45 އަހަރުން ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރަކު ޓެސްޓުކުރަން ލަފާދީފައިވާއިރު، މީގެ މަގުސަދަކީ ބަލި ކުރީކޮޅު ދެނެގަނެ މަރުވާ މިންވަރު މަދުކުރުމެވެ.

ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ފޭކު ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ކުޅުންތެރިން ބުނެފި

ނިއުޔޯކް ނިކްސްގެ ބައެއް ކުޅުންތެރިން ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ދެއްކުންތެރިކަމަށް މެޗުތަކަށް އަންނަ "ފޭކު" ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ބުނުމުން، އެ ޓީމުން އޭނާގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަދައްކައިފިއެވެ. ޓީމުގެ ތަރުޖަމާނު ވަނީ ސުވިފްޓަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ޓީމަށް ސަޕޯޓްކުރާ ވަފާތެރިއެއްކަން ފާހަގަކޮށް، ކުޅުންތެރިންގެ ވާހަކަތައް ދޮގުކޮށްފައެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox