ފަލަ ގޮހޮރު (colon) ނުވަތަ ބޮޑު ގޮހޮރުގައި ދުޅައެއް އުފެދި ދިގު މުއްދަތަކަށް އެ ދުޅަ ނުފިލައި ހުރުމަކީ، ގޮހޮރުގެ ޖިސްމާނީ ހާލަތަށް ބަދަލުތަކެއް އައިސް، އުމުރުގެ ކުރީކޮޅުގައި ކެންސަރަށް މަގު ފަހިކުރުވަފާނެ ކަމެއް ކަމަށް ދިރާސާއަކުން ދައްކައިފި އެވެ. ސައެންޓިފިކް ދިރާސާތަކުން ކަށަވަރުވާ ގޮތުގައި ދާއިމީ ދުޅައެއް ހުންނަ ނަމަ، ބޮޑު ގޮހޮރުގެ ޓިޝޫތައް ހަރުކަން އިތުރުވެއެވެ.

ގޮހޮރުގެ ޓިޝޫތަކުގެ ހަރުކަން އިތުރުވުމަކީ ގޮހޮރުގައި ކެންސަރު އުފެދި، ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ގުނަވަންތަކަށް ކެންސަރު ފެތުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އުމުރުގެ ފަހުކޮޅުގައި – އާންމު ގޮތެއްގައި އުމުރުން 50 އަހަރުން މަތިވުމުން - އުފެދޭ ގޮހޮރުގެ ކެންސަރަކީ އާއިލީ ގޮތުން ވާރުތަވާ ކެންސަރުގެ ބާވަތަކަށް ނުވިޔަސް، އުމުރުގެ ކޮންމެ ހިސާބެއްގައި ވެސް ކެންސަރުގެ މި ވައްތަރު އުފެދިދާނެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، މިދިޔަ 30 އަހަރުގެ ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، އުމުރުގެ ފަހުކޮޅުގައި މި ބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހުނު މީހުންގެ އަދަދާއި އެ ބަލީގައި މީހުން މަރުވި އަދަދު މަދުވި ނަމަވެސް، އުމުރުން 50 އަހަރުން ދަށުގެ މީހުންނަށް (އުމުރުގެ ކުރީކޮޅުގައި) މި ބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހުނު ނިސްބަތް ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ.

އުމުރުގެ ކުރީކޮޅުގައި ގޮހޮރުގެ ކެންސަރު ޖެހޭ ނިސްބަތް ކުއްލި ގޮތަކަށް މައްޗަށް ދާން ފަށާފައި މިވަނީ ކީއްވެގެން ކަން މިހާތަނަށް ހޯދިފައެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް އެކަމުގެ ސިއްރުގެ ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، މި ބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހޭ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އާދަތަކާއި ވައްޓަފާޅިއާއި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނާއި ދިރިއުޅޭ މާހައުލުގެ ހާލަތްތަކަށް ބިނާކޮށްގެން މިހާރު އަންނަނީ ދިރާސާތަކެއް ހަދަމުންނެވެ.

މި ދިރާސާތަކަށް ސައެންސްވެރިންގެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ހުއްޓިފައިވާ އިރު، އުމުރުގެ ކުރީކޮޅުގައި ގޮހޮރުގެ ކެންސަރު ޖެހުމާއި ގޮހޮރުގައި އުފެދޭ ދުޅަޔާ ދެމެދުގައިވާ ބަޔަލޮޖިކަލް ގުޅުމަކީ ކޮބައިކަން އަދި ދެނެގަނެވޭ ގޮތެއް ނުވެއެވެ. ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ދުޅައެއް ހުންނަ ނަމަ، އެ ތަނެއްގައި ކުރަ ލާގޮތްވެއެވެ. މިހާލަތު މެދުވެރިވުމުން އެ ތަނެއްގައި ހުންނަ ސެލްތަކުގެ ހެދިބޮޑުވުމަށާއި މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅި އެ ގޮތުގައި ގިނަ ދުވަސްވުމުން އެ ތަނެއް ހަރުވެއެވެ.

ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ގުނަވަނަކަށް މިހާލަތު މެދުވެރިވިޔަސް އެ ގުނަވަނެއްގައި ކެންސަރު އުފެދުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އުރަމައްޗާއި ޗިސްމޭ ފަދަ ނާޒުކު ގުނަވަންތައް ވެސް ހިމެނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ފަލަ ގޮހޮރަށް ކެންސަރު ޖެހުމުގައި ވެސް މި ސަބަބުތައް މެދުވެރިވާކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް މިހާރުވެސް އަންނަނީ ދިރާސާތައް ކުރަމުންނެވެ.

މިކަން ކަށަވަރު ކުރުމުގެ ގޮތުން، ވިލިއަމް ޕީ. ކްލެމެންޓްސް ޔުނިވަސިޓީ ހޮސްޕިޓަލް އެންޑް ޕާކްލޭންޑް ހެލްތުގެ ސައެންސްވެރިން މިހާރު އަންނަނީ، ފަލަ ގޮހޮރުގައި އުފެދުނު ޓިއުމަރެއް ނެގި، މެދު އުމުރުގެ – އުމުރުން 50 ގެ އަހަރުތަކުގެ – 19 މީހެއްގެ ގޮހޮރުގެ ޓިޝޫތަކާއި އުމުރުގެ ކުރީކޮޅުގައި – އުމުރުން 50 އަހަރުން ދަށުގެ – ޓިއުމަރު ނެގި 14 މީހެއްގެ ގޮހޮރުގެ ޓިޝޫތައް ތަހުލީލުކުރަމުންނެވެ. މި ތަހުލީލުތަކުގައި ޓިއުމަރުގެ ޓިޝޫތަކާއި، އެ ޓިއުމަރުތަކުގެ ކައިރީގައި ހުރި ކެންސަރުގެ އަސަރެއް ފެންނަން ނެތް ޓިޝޫތައް ވެސް ތަހުލީލުކުރެއެވެ.

މި ތަހުލީލުތަކުން މިހާތަނަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި އުމުރުން 50 އަހަރުން ދަށުގެ މީހުންގެ ގޮހޮރުގެ ޓިޝޫތައް، އެއަށް ވުރެ ދޮށީ މީހުންގެ ގޮހޮރުގެ ޓިޝޫތަކަށް ވުރެ ހަރުކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ޓިއުމަރުގެ ޓިޝޫތަކުންނާއި، ކެންސަރު އަސަރު ނުކުރާ ޓިޝޫތަކުން ވެސް މި ހަރުކަން ފާހަގަކުރެވޭ ކަމަށް ސައެންސްވެރިން ބުންޏެވެ.

މި ހަރުކަމާ ގުޅިގެން ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުގެ ސެލްތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކެންސަރު އާލާވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. މާނައަކީ ގޮހޮރުގެ ހަރުވާ ބައިތަކުގައި ކެންސަރު ސެލް ފަސޭހަކަމާ އެކު އާލާވެ، އެ ހަރުކަން އިތުރުވާ މިންވަރަކަށް ކެންސަރު ފެތުރިގަންނަ މިންވަރު ވެސް އަވަސްވެއެވެ.