އިނގިރޭސިވިލާތާއި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ބޭސްއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަމުންދާ ފޯޅަވަހި [ޗާގޯސް] ގެ ސިޔާދަތީ ބާރާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި ރަސްމީކޮށް މަޝްވަރާކުރުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ބޮޑުވަޒީރު، އެންޑްރޫ ބާންހަމްއަށް ދައުވަތު ފޮނުވުމުން އެ މައްސަލައަކީ ރާއްޖެއާ ގުޅުމެއް އޮތް މައްސަލައެއް ނޫން ކަމަށް އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ބުނެފި އެވެ.
އެ ސިޓީގައި، ޗާގޯސް ޖަޒީރާތައް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށް އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަންބޮޑުވުންތައް ހުރިކަން މުއިއްޒު ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ކަމަށް ރައީސް އޮފީހުން ބުންޏެވެ. އެ ދައުވަތާ ގުޅިގެން ރޮއިޓާސްއަށް އިނގިރޭސި ފޮރިން އޮފީހުގެ އޮފިޝަލަކު ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި އެ ގައުމުން އެކި ކަންކަމުގައި ރާއްޖެއާ ދަނީ މަޝްވަރާ ކުރަމުންނެވެ.
"ނަމަވެސް، ޗާގޯސް ޖަޒީރާތަކުގެ ސިޔާދަތީ ބާރު އޮތް ފަރާތަކާމެދު އުފެދިފައިވާ މައްސަލައަކީ އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއް. ކުރީގެ ސަރުކާރުން 2022 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖެއާއެކު މަޝްވަރާކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، މޮރިޝަސްއާއެކު މި މައްސަލައިގައި މަޝްވަރާތައް ފެށީވެސް އެ ސަބަބަށްޓަކައި،" އިނގިރޭސި ސަރުކާރުގެ އޮފިޝަލަކު ބުނެފައިވެ އެވެ.
ރާއްޖޭގެ ދެކުނުން އޮންނަ ޗާގޯސް ޖަޒީރާ ނުވަތަ ފޯޅަވަހީގެ ސިޔާދަތީ ބާރު ރާއްޖެއަށް ލިބުން މާ ހައްގު ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ސަރުކާރަށް ސިޓީއެއް ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒު ދެ ސިޓީއެއް ފޮނުވި އެވެ. އެއް ސިޓީ ނޮވެމްބަރު 2024، ގައި ފޮނުވިއިރު ދެވަނަ ސިޓީ ފޮނުވީ ޖެނުއަރީ 2026، ގަ އެވެ.
ނޮވެމްބަރު 10، 2024 ގައި ފޮނުވި ސިޓީއަށް އިޖާބަ ނުދީ މެއި، 2025، ގައި އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން މޮރިޝަސްއާ ޗާގޯސް ހަވާލުކުރި އެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުން އެއްބަސްވީ މޮރިޝަސްއަށް ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރު ދިނުމަށްފަހު އަހަރަކަށް 100 މިލިއަން ޑޮލަރަށް އެ ތަން ކުއްޔަށް ހިފުމަށެވެ.
ޗާގޯސްގެ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ޑިއޭގޯ ގާސިއާގައި ބޮޑު އަސްކަރީ މަރުކަޒެއް ހިންގަމުންދާ އެމެރިކާއިން އެ އެއްބަސްވުމަށް ފުރަތަމަ ރުހުނެވެ. ނަމަވެސް، ފަހުން އެ ގައުމުގެ ރައީސް ޑޮނާލްޑް ޓްރަމްޕު އެ އެއްބަސްވުމާ ދެކޮޅު ހައްދަވައި އިނގިރޭސި ސަރުކާރަށް ޕްރެޝަރުތަކެއް ކުރިމަތި ކުރުވި އެވެ. ދެވަނަ ސިޓީއެއް މުއިއްޒު ފޮނުވީ ޓްރަމަޕް އެ އެއްބަސްވުމަށް ނުރުހޭކަން ހާމަކުރެއްވި ފަހުންނެވެ.
ފެބްރުއަރީ 2، 2025 ގައި މުއިއްޒު ޓްރަމްޕަށް ޑީލެއް ވެސް ހުށަހެޅުއްވި އެވެ. އެމެރިކާގެ ނިއުސްވީކް މެގަޒިންއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރު ރާއްޖެއަށް ބަދަލުކޮށްފި ނަމަ، ޑިއޭގޯ ގާސިއާގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ މަރުކަޒު ހިންގަން ފުރުސަތު ދޭނެ ކަމަށެވެ. އެ ޑީލަށް އެމެރިކާ ސަރުކާރު އެއްވެސް ބަހެއް ބުނެފައެއް ނުވެ އެވެ.
ރިޔާސީ ބަޔާން އިއްވި ފެބްރުއަރީ 5، 2026 ގައި މުއިއްޒު ވަނީ ރާއްޖެ އާއި ޗާގޯސްއާ ދެމެދު އޮންނަ ކަނޑުގެ އިން ކަނޑައެޅުމަށް އިންޓްނޭޝަނަލް ޓްރައިބިއުނަލް އޮފް ލޯ އެންޑް ސީ (އިޓްލޮސް) އިން ނިންމި ނިންމުމަށް ގޮންޖައްސަވައި، ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދީ ސަރަހައްދުގެ ގޮތުގައި ގެއްލުނު ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ވެސް ހިމަނައިގެން ބެލުމަށް ނިންމާފަ އެވެ.
މިކަމާ ގުޅިގެން މޮރިޝަސް އިން ވަނީ ރާއްޖެއާ އޮތް ހާރިޖީ ގުޅުން ސަސްޕެންޑުކޮށްފަ އެވެ. އެއާއެކު މޮރިޝަސްގެ ރައީސް ދަރަމްބީރު ގޮކޫލްއަށް ކުޑައިމީސްކޮށް ވަރަށް ބޮޑަށް މުއިއްޒު ފާޑުވިދާޅުވި އެވެ.
