ޑައިވްކުރުމާއި ކަނޑުގެ އަޑި ބެލުމަކީ ދީނުގައި ބާރު އަޅާފައިވާ ކަމެއް

ފުވައްމުލަކުގައި ބަޔަކު ކަނޑު ފީނަނީ. -- ފޮޓޯ: ޕެލަޖިކް ޑައިވާސް ފުވައްމުލައް

ފުވައްމުލަކުގައި ބަޔަކު ކަނޑު ފީނަނީ. -- ފޮޓޯ: ޕެލަޖިކް ޑައިވާސް ފުވައްމުލައް

ރާއްޖެއަކީ ވަށައިގެން ކަނޑު އޮތް ގައުމެކެވެ. ފީނުމާއި ޑައިވްކުރުމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިންކުރާ ކަމެކެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ ކަނޑުއަޑީގެ ރީތި މަންޒަރުތައް ދުށުމަކީ ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެ އަންނަ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބުވެސްމެއެވެ. ކަނޑުގެ އަޑީގެ ދިރާސާތައް ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ތަފާތު އާލަތްތަކާއި ވަސީލަތްތަކުގެ އަލީގައި އެކަށީގެންވާ އިލްމީ ދިރާސާތައް ކުރުމަކީ އާންމު ކަމެއް ނޫނަސް އެކަމަކީ ވެސް ދިވެހިން އެއްގޮތަކަށް ވެސް ފަށާފައިނުވާ ކަމެއްކަމުގައި ބުނާނެ ޖާގައެއް މިހާރަކު ނެތެވެ.

ޑައިވްކުރުމާއި ކަނޑުގެ އަޑި ބަލައި ހޯދުމުގެ މަސައްކަތްތަކަކީ ވެސް އެހެންވެސް ޕްރޮފެޝަންތަކެކޭ އެއްފަދައިން ވަކި ފަންނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެމުންދާތާ ވެސް އެތައް ޒަމާންތަކެއް ވެފައިވާ ކަމެކެވެ. އަދި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ގޮތުންނާއި ޕްރޮފެޝަންއެއްގެ ގޮތުގައި އެމަސައްކަތް ކުރާ މީހުން ދަނީ ދުވަހުން ދުވަހަށް ގިނަވަމުންނެވެ. ޝައްކެތް ނެތްގޮތުގައި މިމައުލޫގައި ދީނީ ގޮތުން އުފެދިދާނެ މާބޮޑު ސުވާލެއް ނެތެވެ. ކަމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ކަމާމެދު ބަހުސެއް ނެތަތީއެވެ. ނަމަވެސް ދީނީ ގޮތުން މިމައުލޫގައި އެއްޗެއް ބުނުމަށް އަޅުގަނޑު ހިތަށް އަރަނީ މިކަމަކީ ދީން ބާރުއަޅާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފެންނާތީ އެވެ.

އަލްޢަންކަބޫތު ސޫރަތުގެ 20 ވަނަ އާޔަތުގައިވަނީ، "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް އުޅޭށެވެ! އަދި ﷲ، ހަލްގުތަކުން ފުރަތަމަ އުފެއްދެވިގޮތް، ތިޔަބައިމީހުން ވިސްނައިބަލާށެވެ! ދެން އެއަށްފަހު، ﷲ އެންމެފަހުގެ އުފެއްދެވުން އުފައްދަވާނެ އެވެ. (އެބަހީ: އަލުން ދިރުއްވައި އިއާދަ ކުރައްވާނެއެވެ.) ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ އީ، ކޮންމެ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަ ރަސްކަލާނގެ އެވެ." މިއާޔަތުގައި އެވަނީ ބިމުގައި ދަތުރު ފަތުރުކޮށް އުޅުމަށް އަމުރުކުރައްވާފަ އެވެ. އާޔަތުގައި އޮތް ބިމުގެ މާނައަކީ އޭގައި އެއްގަމާއި ކަނޑާއި ކޯރުތަކާއި އެތަންތަނުގެ މައްޗާއި އަޑިއާއި އެތެރެފުށް ޝާމިލުވެފައިވާ ދުނިޔެ އެވެ.

Advertisement

ތަފްސީރު ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިއާޔަތުން އަމުރުވެވޭ އަނެއް ކަމަކީ ވިސްނާފިކުރުކުރުމެވެ. އެހެން ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، އާޔަތުގައި ބަޔާން އެކުރައްވަނީ ހަލްގުތަކުން އުފެއްދެވި ގޮތާމެދު ވިސްނާފިކުރުކުރުމަކީ ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް ހޯދައި ބަލައިގެން މެނުވީ ނުކުރެވޭނެ ކަމެއްކަމުގައެވެ. އެހެންނޫންނަމަ އެކަން ހޯދައިގަތުމަށް އާޔަތުގެ ފެށުމުގައި އަމުރުފުޅެއް އޮންނާންޖެހުނީސްތޯއެވެ؟

މިކަމަށް އިތުރަށް ބާރު ލިބެނީ އަލްޙައްޖު ސޫރަތުގެ 46 ވަނަ އާޔަތުންނެވެ. "ފަހެ، އެއުރެން ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް ނޫޅެނީހެއްޔެވެ؟ އެހެންނަމަ، އެއުރެން އެއިން ވިސްނައިހަދާނޭ ހިތްތަކެއް އެއުރެންނަށްވީހެވެ. ނުވަތަ އެއިން އެއުރެން އަޑުއަހާނޭ ކަންފަތްތަކެއް (އެއުރެންނަށް) ވީހެވެ. އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން، ލޯތައް ކަނުވަނީއަކީނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، ކަނުވަނީ މޭތަކުގައިވާ ހިތްތަކެވެ." ޝައްކެތް ނެތް ގޮތުން ސިކުނޑިއާއި ލޯހުޅުވިގެންދިއުމުގެ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި އެއްގަމާއި ކަނޑުގައި ހަރަކާތްތެރިވެ އެއްތަނުން އަނެއް ތަނަށްގޮސް ހޯދައި ބެލުން ކަނޑައެޅިފައިވާކަން މިއާޔަތުން އެނގެއެވެ.

އަދި އާލްޢިމްރާން ސޫރަތުގެ 137 ވަނަ އާޔަތުގައިވަނީ "(އެކިއެކި އުންމަތްތަކާމެދު) ހިނގައިދިޔަ ކަންތައްތަކެއް ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރިން އިސްވެ ހިނގައްޖެކަން ކަށަވަރެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް އުޅޭށެވެ! ދެން، ދޮގުކުޅަ މީހުންގެ ނަތީޖާއޮތީ ކޮންފަދަޔަކުންތޯ ނިކަން ބަލައިބަލާށެވެ!" އަލްއަންޢާމް ސޫރަތުގެ 11 ވަނަ އާޔަތުގައިވަނީ، "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް އުޅޭށެވެ! ދެން އެއަށްފަހު ދޮގުކުޅަ މީހުންގެ ނަތީޖާ އޮތީ ކިހިނަކުންކަން ތިޔަބައިމީހުން ދެކޭށެވެ!"

ޔޫސުފް ސޫރަތުގެ 109 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަނީ "އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ކުރިންވެސް، ރަށްތަކުގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން އެބަޔަކަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ވަޙީއިއްވަވައި، ރަސޫލުކަމާއިގެން ފިރިހެނުން މެނުވީ ނުފޮނުއްވަމެވެ. ފަހެ، ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް އެއުރެންގެ ކުރިން އުޅުނު މީހުންގެ ނިމުންވީ ކޮންފަދައަކުންކަން، އެއުރެން ނުބަލަނީ ހެއްޔެވެ؟ އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ތަޤްވާވެރިވި މީހުންނަށް، އާހިރަތުގެ ގޮވަތި، ހެޔޮކަން ބޮޑެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވިސްނޭ ހެއްޔެވެ؟"

އައްރޫމް ސޫރަތުގެ 42 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތް ﷲ އަންގަވާފައިވަނީ، "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް އުޅޭށެވެ! ދެން ކުރިން އުޅުނު މީހުންގެ ނިމުންއޮތީ ކޮންފަދައަކުންތޯ ތިޔަބައިމީހުން ބަލައި ވިސްނާށެވެ! އޭގެތެރެއިން ގިނަމީހުން މުޝްރިކުން ކަމުގައިވި އެވެ."

މިއާޔަތްތަކުން ސާފުކޮށް ދަލީލު ލިބޭ ކަމަކީ، ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގެ އެއް ބޭނުމަކީ ޚަލްޤުތައް އުފެއްދެވި ގޮތް ދެނެގަނެ ހަލްގުތަކާމެދު ވިސްނާފިކުރުކުރުމެވެ. ހައްސަކޮށް މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު އަލްޢަންކަބޫތު ސޫރަތުގެ 20 ވަނަ އާޔަތެވެ. އެގޮތުން ބަލާއިރު ކަނޑުތަކަކީ އެތަނުގައި މާތް ﷲ އެތައްހާސް މަހުލޫގެއް ލައްވާފައިވާ ތަނެކެވެ. ޑައިވްކުރުމަކީ އެ މަހުލޫގުތައް ބަލައި ވިސްނާފިކުރުކުރެވޭނެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ގޮތެވެ. އެހެންވީމާ ޑައިވްކުރުމަށް އަލްޢަންކަބޫތު ސޫރަތުގެ 20 ވަނަ އާޔަތުން ބާރުއަޅާކަމުގައި ނުދެންނެވޭނެތޯ އެވެ؟

އެހެން ގިނަ އާޔަތްތަކުގައި އިހުގެ އުންމަތްތަކާއި ހަޟާރަތްތަކުގެ ނިމުން ހުރި ގޮތް ބެލުމުގެ ބޭނުމަށް އަދި އެކަމަކީ ވިސްނާފިކުރުކުރުމުގެ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް އުޅުމަށް އިރުޝާދުދެއްވާފައިވާއިރު، ކަނޑުއަޑީގައި ފޮރުވިފައިވާ އެތައް ހަޟާރަތެއް ކަމާބެހޭ ޢިލްމުވެރިން ދަނީ ދައްކަވައި ތިލަކުރައްވަމުންނެވެ. އަދި އަނިޔާވެރިވުމުގެ ސަބަބުން ހަލާކުކުރެއްވުނު ބައެއް އުންމަތްތައް ހަލާކުކުރެއްވުނީ ގަރަގުކުރެވިގެންކަން އެއީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އެކި އާޔަތްތަކުންވެސް އެނގެން އޮތް ކަމެކެވެ. ވީއިރު، އަނިޔާވެރިވެގެން ހަލާކުކުރެއްވުނު އިހުގެ އުންމަތްތަކާއި އެމީހުންގެ ނިމުން ހުރި ގޮތް ބެލުމަށް ދަތުރުފަތުރުކުރުން އެއީ އަމުރުވެވިގެންވާ ކަމެއްކަމަށްވީހިނދު، ޣަރަގު ކުރެވުނު އުންމަތްތަކުގެ އަސަރުތައް ދެނެގަނެވޭނީ ކަނޑުގެ އަޑިއަށް ފީނައި ބަލައި ހޯދައިގެންނެވެ. ވީއިރު އެކަމަކީ ހުއްދަ ކަމަކަށްވުރެ މަތީން އަމުރުވެވިގެންވާ ކަމެއްކަމުގައި ނުވޭތޯ އެވެ؟

ބަޔާންކޮށްލެވުނު އެންމެހާ އާޔަތެއްގައި މާނައިގައި ދަތުރުފަތުރުކުރުންކަމަށް އައިސްފައި އޮތުމުން ފުރަތަމަ ވިސްނުމުގައި ވިސްނިގެންދަނީ، އެއީ ބިމުގައި ނުވަތަ އޮޑިދޯނި ބޯޓު ފަދަ އެއްޗަކުން ކަނޑުގައި ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގެ މާނައާ ހަމައަށް ހަނިވެފައި އޮތް ކަމެއްކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެހެންނަކުންނޫނެވެ. އާޔަތުން އަންގަވަނީ އެއްގަމާއި ކަނޑާއި އެތަންތަނުގެ އަޑިއާ އެކީ ހޯދައި ބަލައި ވިސްނާފިކުރުކުރުމަށެވެ. އާދޭހެވެ! ޑައިވްކުރުމާއި ކަނޑުގެ އަޑި ބަލައި ހޯދުމަކީ ހަމައެކަނި ޝަރުޢީ ގޮތުން ހުއްދަ ކަމަކަށްވުރެ އިސްލާމްދީން އެކަމަށް އެތައް ވަރަކަށް ބާރުއަޅާފައިވާ ކަމެކެވެ.

ފަހުގެ ޚަބަރު

ޑިސެންބަރު 2 ގެ ކުރިން މި ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ހިފާށެވެ.

ރަސްމާލެ މަޝްރޫއަށް މަގުފަހިކުރާ "ރިއަލް އެސްޓޭޓް ވިޔަފާރީގެ ބިލަށް" އާންމުންގެ ހިޔާލު ހޯދުމަށް ހުޅުވާލާފައިވާ ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ހިފުމަށް މި ލިޔުމުގައި ގޮވާލާފައިވެއެވެ. ގައުމުގެ ބިމާއި ސިޔާދަތު ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި، ޑިސެންބަރު 2 ގެ ކުރިން ހުރިހާ ފަންތިއެއްގެ ރައްޔިތުންނާއި ތަޖުރިބާކާރުން މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީއަށް ހިޔާލު ފޮނުވުމަކީ ގައުމީ ވާޖިބެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

ސިޓީބިޓީ: އިހުތިރާމާ ގުޅޭ ގޮތުން ރައީސް މުއިއްޒަށް ސުވާލެއް!

ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު "އިހުތިރާމް އަދާކުރުމުގެ ގައުމީ މަޝްރޫއު" އިފްތިތާހު ކުރެއްވި ނަމަވެސް، އެ މަޝްރޫއުގެ ތަފްސީލާއި އިހުތިރާމުގެ މާނަ ސާފުކޮށްދެއްވާފައި ނުވާތީ މި ލިޔުމުގައި ވަނީ ފާޑުކިޔާފައެވެ. އަދި މުޅި ގައުމަށް ނަސޭހަތް ދެއްވުމުގެ ކުރިން، ރައީސްގެ އަރިހުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ އަމަލުތަކާއި ބަސްމަގު ހުރި ގޮތުން އެ ބޭފުޅުންނަށް އިހުތިރާމް ކުރަން ދަސްކޮށްދެއްވާފައިވޭތޯ ލިޔުމުގައި ސުވާލު އުފައްދާފައިވެއެވެ.

ރިންގު ހުސްވަންދެން ދިހަ ބާރަފަހަރަށް ގުޅުމުގެ ދީނީ ހުކުމް

ތިމާގެ އެކުވެރިޔާގެ ހާލަތްތަކާއި އުޒުރުތަކެއް ހުރެދާނެކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި އެކުވެރިޔާއަށް އުނދަގޫވާނެހެން ދިހަބާރަ ފަހަރަށް ރިންގު ހުސްވަންދެން ފޯނުކޮށްކޮށް ހުރުމަކީ އެކުވެރިޔާގެ ޑިޖިޓަލް ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށާއި ބައުންޑަރީއަށް އަރައިގަތުމެވެ. އެކަމަކީ ދީނީގޮތުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ތަދުވަނީތަ ހިތަށް؟ ތިއީ ދެން ކޮންކަމެއް؟

މި ލިޔުމަކީ ފަރެސް އާމިރުގެ ޅެންތަކުގެ ތެރެއިން، 'ހުސްވަތެއް ދުޅައަށް ގުނުން މަކަރަށް ވެދާށި' މި ޅެމުގެ މައްޗަށް ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. މި ލިޔުމުގައި ބަލާލާފައިވަނީ އެ ޅެމުގެ ވަކިވަކި ބައިތުތަކުގެ މާނައަށެވެ.

އަހަރެން ވެސް ތަރައްގީ ދެކެން ބޭނުން... އެކަމަކު

1977 ވަނަ އަހަރު ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނުން އައްޑޫ ގަން ކުއްޔަށް ހިފަން ހުށަހެޅި ބޮޑު އަގު، ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ސިޔާސަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައީސް ނާސިރު ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން ރާއްޖެއިން ފޮނުވާލައި، ގައުމީ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދެއްވައިގެން މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެމަނިކުފާނު އެޅުއްވިއެވެ.

ސިންގަޕޫރާއި ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާ އަޅާކިޔުން

ރާއްޖެއަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މުހިންމު ނަމަވެސް، ބިން ދޫކުރުމުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ ދާއިމީ ފައިދާއާއި ނުރައްކަލަށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ސިންގަޕޫރު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް ބިން ދޫކުރަނީ ހާމަކަންބޮޑު ބީލަމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ކަމަށްވާއިރު، ބިމުގެ މިލްކިއްޔާތާއި ބަނދަރު ފަދަ މުހިންމު ވަސީލަތްތައް ބާއްވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖޭގެ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށްގެންދާއިރު މިފަދަ ކާމިޔާބު ނަމޫނާތަކަށް ބަލައި، ދައުލަތުގެ މަންފާ އިސްކުރުން މުހިންމެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއާ ނުލައި ވެސް ރަސްމާލެއިން ދާއިމީ ނަފާ ހޯދިދާނެ

ރަސްމާލެ ޓޫރިޒަމަށް އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިންގެ ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަން އޮންނަ "ރަސްމާލެ ހިއްސާ" ކުންފުނިން ބިމުގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފަހައްޓައި، ދައުލަތް އެންމެ ލޯނެއް ވެސް ނުނަގައި، ވަޒީފާތަކަށް އަމާޒުކޮށް އަމިއްލަ ހަރަދު އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓާ ދިރުންހުރި ސިޓީއެއް ބިނާކުރަންވީ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox