ހޯމޯންތައް ދޫކުރުމުން ފެށިގެން ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ވަކި މިންގަނޑެއްގައި ހިފެހެއްޓުމާ ހަމައަށް، ފެޓް ނުވަތަ ސަރުބީއަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި މުހިންމު ގިނަ ދައުރުތަކެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ހަށިގަނޑުން ސަރުބީ މަދުކުރުމަށް އާދަޔާ ހިލާފު ބޮޑެތި އަމާޒުތަކެއް ކަނޑައަޅައިގެން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ސިއްހަތަށް ނުރައްކާތެރި ކަމަކަށް ވަނީ މި ސަބަބުތަކަށްޓަކަ އެވެ.
ވޭތުވެދިޔަ ގިނަ އަހަރުތަކެއްގައި ސަރުބީއަކީ ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުންދެނިވި އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ވަނީ ސިފަކުރެވިފަ އެވެ. ކާނާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ސަގާފަތުގެ ތެރެއިން ސަރުބީ އަންދާލުމަށް ބާރުއަޅާއިރު، ބައެއް ކުންފުނިތަކުން ދަނީ ސަރުބީ މަދު އުފެއްދުންތައް އިޝްތިހާރު ކުރަމުންނެވެ. އަދި ކަސްރަތު ކުރާ މީހުންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު ފޯރަމްތަކުގައި، ހަށިގަނޑުން ވީހާވެސް ބޮޑަށް ސަރުބީ މަދުކުރާނެ ގޮތުގެ އިރުޝާދުތައް ދަނީ ހިއްސާކުރަމުންނެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާ ބަލާލުމުން ވެސް، މަސްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް އެނގޭ ފަދަ "ޝްރެޑެޑް" ހަށިގަނޑެއް ހޯދާނެ ގޮތުގެ ލަފާ ފެންނަން ފަށާނެ އެވެ. މިފަދަ ހަށިގަނޑެއްގައި މަސްތައް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޅުވާން އެނގޭ ގޮތަށެވެ.
މި ފަހަކަށް އައިސް، ހަށިގަނޑު އާދަޔާ ހިލާފަށް ހިކިކޮށް ބެހެއްޓުމުގެ އާދަ އަލުން އާލާވަމުންދާތީ މާހިރުން ދަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ. މީގެ ބައެއް ސަބަބަކީ ބަރުދަން ލުއިކުރަން ބޭނުންކުރާ ބޭސްތައް މަގުބޫލުވުމެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީ ގިނަވުމަކީ ސިއްހީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެ، މާބޮޑަށް ފަލަވުމަށް (އޮބީސިޓީ) މަގުފަހިވާ ކަމެއް ނަމަވެސް، ސަރުބީ މާބޮޑަށް މަދުވުމަކީ ވެސް ހަށިގަނޑަށް ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. ހަށިގަނޑުން ސަރުބީ އެއްކޮށް ނައްތާލުމަށް ކުރާ މަސައްކަތަކީ ބަޔޮލޮޖިކަލް ގޮތުންނާއި އިޖުތިމާއީ ގޮތުން ވެސް ގެއްލުން ހުރި ކަމެއް ކަމަށް ގިނަ މާހިރުން ބުނެ އެވެ.
"އަހަރެމެންގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީއަށް އަހަރެމެން ލޯބިކުރަން ޖެހޭ،" ޔުނިވާސިޓީ އޮފް މިޝިގަންގެ އެންޑޯކްރިނޮލޮޖިސްޓް އަދި މެޑިސިން ޕްރޮފެސަރު އެލިފް އޯރަލް ވިދާޅުވި އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ސަރުބީއަކީ ހަށިގަނޑުގެ މަސައްކަތުގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ.
އެހެންކަމުން، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވަނީ ކިހާ މިންވަރެއްގެ ސަރުބީއެއް ހެއްޔެވެ؟ އަދި ސަރުބީ މާބޮޑަށް މަދުވުމަކީ ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުން ހުރި ކަމަކަށް ވަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ހަށިގަނޑުގެ ސަރުބީ މުހިންމުވާ ސަބަބު
އާންމު ގޮތެއްގައި ސަރުބީ ބެހިގެންވަނީ ދެ ބަޔަކަށެވެ. އެއީ ކާނާގައި ހިމެނޭ ސަރުބީ (ޑައިޓަރީ ފެޓް) އާއި ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީ (ބޮޑީ ފެޓް) އެވެ. ކާނާގައި ހިމެނޭ ސަރުބީއަކީ އަހަރެމެން ކާ ތަކެތިން ލިބޭ ސަރުބީ އެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީއަކީ ބޭނުން ނުކުރެވި ހުންނަ ހަކަތަ ރައްކާކުރުމަށް ތަބީއީ ގޮތުން ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ނިޒާމެކެވެ.
ކާނާ ކެއުމުން އޭގައި ހިމެނޭ ސަރުބީ އާއި، ކާބޯހައިޑްރޭޓްސް އަދި ޕްރޮޓީންތައް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންކުރެވޭ ފަދަ އާދައިގެ މާއްދާތަކަކަށް ބަދަލުވެ އެވެ. ކާބޯހައިޑްރޭޓްސް ގްލޫކޯޒަށް ބަދަލުވާއިރު، ޕްރޮޓީންތައް އަމީނޯ އެސިޑަށް އަދި ސަރުބީތައް ފެޓީ އެސިޑަށް ބަދަލުވެ އެވެ. ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ވުރެ ގިނައިން ކެލޮރީ ބޭނުންކުރާ ނަމަ، "އެޑިޕޯސައިޓްސް" ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ ސަރުބީގެ ސެލްތަކުން މި އިތުރުވާ މާއްދާތައް "ލިޕިޑްސް" ގެ ގޮތުގައި ރައްކާކުރެ އެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސަރުބީގެ ސެލްތައް ބޮޑުވެގެންދެ އެވެ.
ނަމަވެސް، ސަރުބީއަކީ ހަމައެކަނި ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ އެއްޗެއް ނޫންކަމާއި، އެއީ ހަށިގަނޑުގެ މަސައްކަތްތައް ބަލަހައްޓާ ހަރަކާތްތެރި، މުހިއްމު ބައެއްކަން މިހާރު ވަނީ އެނގިފަ އެވެ. ކޮންމެ ކަމެއްގައި ވެސް މެދުމިންގަނޑެއް ހިފެހެއްޓުމަކީ ހަށިގަނޑަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެވެ. ސަރުބީ މާބޮޑަށް އިތުރުވުމެކޭ އެއްފަދައިން، މާބޮޑަށް މަދުވުމަކީ ވެސް ސިއްހަތަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ.
ސްވިޑަންގެ ކެރޮލިންސްކާ އިންސްޓިޓިއުޓްގެ ކްލިނިކަލް އެންޑް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ފެޓް ޓިޝޫ ރިސާޗްގެ ޕްރޮފެސަރު މިކާއިލް ރައިޑަން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ހަށިގަނޑުގެ ސަރުބީއަކީ ހަކަތަ ގިނަވާ ވަގުތު އެތަކެތި ރައްކާކޮށް، ބޭނުންވާ ވަގުތު ދޫކޮށްލާ ހާއްސަ ގުދަނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިދާނެ އެވެ. މިއީ ކާނާ ލިބުން ދަތިވި ދުވަސްވަރު އަހަރެމެންގެ ކާބަފައިން ސަލާމަތުން ތިބުމަށް އެހީތެރިވެދިން ނިޒާމެކެވެ.
ސަރުބީގެ އަނެއް މުހިންމު ދައުރަކީ މުއާމަލާތް ކުރުމެވެ. ސަރުބީގެ ސެލްތަކުން އުފައްދާ ހޯމޯންތަކުގެ އެހީގައި، ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަ ހުރި މިންވަރާއި ބަނޑުފުރިފައި ހުރި މިންވަރު ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ބައިތަކަށް އަންގައިދެ އެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑަށް ދިރާސާ ކުރެވިފައިވަނީ "ލެޕްޓިން" ހޯމޯން ކަމަށް އޯރަލް ކިޔައިދެއްވި އެވެ. "ލެޕްޓިންގެ ސަބަބުން ސިކުނޑިއަށް އެނގެނީ ހަށިގަނޑުގައި ފުދޭވަރަށް ހަކަތަ ރައްކާކުރެވިފައި ހުރިކަން. އޭރުން ސިކުނޑި ހަމަޖެހިލައިގެން، ދަރިމައިވުމާއި ބަލިތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރުން ފަދަ މުހިންމު ބަޔޮލޮޖިކަލް ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދެވޭނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. ލެޕްޓިން ނެތް ނަމަ، ހަކަތަ ހުރި މިންވަރާ މެދު ސިކުނޑި ކަންބޮޑުވާން ފަށައި، ހަށިގަނޑުގެ މުހިންމު މަސައްކަތްތަކަށް ދޭ އިސްކަން ކުޑަވެގެންދެ އެވެ.
ހަށިގަނޑު ހޫނުކޮށް ބެހެއްޓުމަށް ވެސް ސަރުބީ މުހިންމެވެ. ހުދު ސަރުބީ (ވައިޓް ފެޓް) އިން އިތުރުވާ ހަކަތަ ރައްކާކުރުމުގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑު ފިނިން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ފަށަލައެއްގެ ދައުރު އަދާކުރެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، މުށި އަދި ބީޖް ކުލައިގެ ސަރުބީގައި ހުންނަ ހާއްސަ ސެލްތަކުން ހަކަތަ އަންދައިގެން ހޫނު އުފައްދަ އެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
ސަރުބީ މާބޮޑަށް މަދުވުމުން ވާނީ ކިހިނެއް؟
ސަރުބީ މާބޮޑަށް އިތުރުވުމުން ކުރިމަތިވާ ސިއްހީ މައްސަލަތަކަކީ އެންމެންނަށް ވެސް އެނގޭ ކަންކަމެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިތުގެ ބަލިތަކާއި، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ އިތުރުން ބައެއް ބާވަތުގެ ކެންސަރާއި ހުޅުތަކުގެ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވުން ހިމެނެ އެވެ. ނަމަވެސް، ސަރުބީ މާބޮޑަށް މަދުވުމަކީ ވެސް ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ.
ކެލޮރީ ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އާދަޔާ ހިލާފަށް މަދުކުރުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ސަރުބީ ދަށްވެއްޖެ ނަމަ، ސިއްހަތަށާއި ހަށިގަނޑުގެ މަސައްކަތްތަކަށް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާނެ ކަމަށް ޔުނިވާސިޓީ އޮފް މިޝިގަންގެ މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކާ ބެހޭ ދިރާސާވެރިޔާ ޖެސިކާ މައުންގް ވިދާޅުވި އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ސަރުބީގެ ސެލްތައް (އެޑިޕޯސް ޓިޝޫ) މާބޮޑަށް މަދުވުމުން ގުނަވަންތަކުގެ މަސައްކަތްތަކަށް ބުރޫއަރަ އެވެ.
ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީ މަދުވުމުން، ހަކަތަ ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކައި ހަށިގަނޑު މަސައްކަތް ކުރަން ފަށަ އެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑު ބަނޑަށްޖެހުމުގެ ހާލަތަށް ދިއުމެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދިފާއީ ނިޒާމު ހިމެނޭ ގޮތަށް ހަށިގަނޑުގެ އެކި ނިޒާމުތަކުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓެން ފަށަ އެވެ. ރައްކާކުރެވިފައި ހުރި ހަކަތަ ހުސްވުމުން، ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ މަސްތައް ވިރުވައިގެން ހަކަތަ ހޯދަން ފަށަ އެވެ. އަދި ކަށިތައް އުފެދުމާއި މަރާމާތުވުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް ހުއްޓެ އެވެ.
މީގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑު ބަލިކަށިވެ، ކަށި ބިންދައިގެން ދިއުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވާ ކަމަށް އޮކްސްފޯޑް ޔުނިވާސިޓީގެ މެޓަބޮލިކް މެޑިސިން ޕްރޮފެސަރު ފްރެޑްރިކް ކާޕޭ ވިދާޅުވި އެވެ. "މިއީ ސިއްހީ ގޮތުން ރަނގަޅު ހާލަތެއް ނޫން،" ކާޕޭ ވިދާޅުވި އެވެ. ހާއްސަކޮށް ބޮޑު ބައްޔެއް ނުވަތަ ސިއްހީ ކުއްލި ހާލަތެއް ކުރިމަތިވާއިރު، އެކަމާ ކުރިމަތިލާނެ އިތުރު ހަކަތައެއް ހަށިގަނޑުގައި ނުހުންނާނެތީ އެވެ.
ސަރުބީ މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ހޯމޯންތަކަށާއި ދަރިމައިވުމުގެ ސިއްހަތަށް ވެސް އަސަރުކުރެ އެވެ. ކާނާ މަދުވުމުގެ ސަބަބުން އާދަޔާ ހިލާފަށް ހިކިފައި ތިބޭ ފިރިހެނުންގެ ޓެސްޓޮސްޓެރޯން ލެވެލް ދަށްވެ، ހަކަތަ މަދުވެ، ހަށިގަނޑުގެ މަސައްކަތްތައް ދަށްވެ އެވެ. އަދި ސަރުބީ ވަރަށް ބޮޑަށް މަދު އަންހެން އެތުލީޓުންގެ ޕީރިއަޑް ގަވާއިދުން ނުވުން ނުވަތަ މުޅިން ހުއްޓުމަކީ ވެސް އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
މެދު އުމުރާއި ދޮށީ އުމުރުގައި ހަށިގަނޑުގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އިތުރަށް ސަރުބީ ހުރުމަކީ، ބޮޑެތި ބަލިތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއްކަން ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކަ އެވެ. މިސާލަކަށް، މާބޮޑަށް ފަލަ މީހުންނަށް ހިތުގެ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު ނަމަވެސް، އެ ބަލީގައި މަރުވުމުގެ ފުރުސަތު ހިކި މީހުންނަށް ވުރެ ކުޑަ އެވެ. މިއަށް ކިޔަނީ "އޮބީސިޓީ ޕެރަޑޮކްސް" އެވެ. އޯރަލް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ރައްކާކުރެވިފައި ހުންނަ ސަރުބީގެ ސަބަބުން ހިތުގެ ބަލިތަކާއި، ސްޓްރޯކް އަދި އެހެނިހެން ކުއްލި ބަލިތަކުން ހަށިގަނޑު ސަލާމަތްވުމަށް އެހީތެރިވެދެ އެވެ.
ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި، ސަރުބީ މާބޮޑަށް މަދުވުމަކީ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ސިއްހީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް، ކެއުމާ ދުރުވާ ނަފްސާނީ ބައްޔެއް ކަމަށްވާ "އެނޮރެކްސިއާ ނާވޯސާ" ގެ ސަބަބުން ގުނަވަންތަކަށް ދާއިމީ ގެއްލުންވުން ނުވަތަ މަރުވުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވެ އެވެ.
ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވަނީ ކިހާ މިންވަރެއްގެ ސަރުބީއެއް؟
ހަށިގަނޑުގައި ހުރި ސަރުބީގެ މިންވަރު އަމިއްލައަށް ބެލުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. އަދި އެންމެންނަށް އެއްވަރަކަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި އިންސައްތައެއް ނޯވެއެވެ. ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ބޭނުންވާ މިންވަރު ތަފާތުވާނެއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އާންމު އުސޫލަކުން ބަލާއިރު، ސިއްހަތު ރަނގަޅު ފިރިހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި 10 އިންސައްތައާއި 20 އިންސައްތައާ ދެމެދުގެ ސަރުބީ ހުރެއެވެ. ސިއްހަތު ރަނގަޅު އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަނީ 20 އިންސައްތައާއި 29 އިންސައްތައާ ދެމެދުގެ ސަރުބީއެވެ. މާބޮޑަށް ފަލަ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީ ހުންނަ މިންވަރު އާންމުކޮށް 30 އިންސައްތައަށް ވުރެ މަތިވާނެއެވެ.
ސަރުބީ ރައްކާކުރެވިފައި ހުންނަ ތަނަކީ ވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ބަނޑުގެ ސަރުބީ ނުވަތަ "ވިސެރަލް ފެޓް" މާގިނަވުމަކީ ވަރަށް ގެއްލުން ހުރި ކަމެކެވެ. ހަމުގެ ދަށުގައި ހުންނަ ސަރުބީއާ ހިލާފަށް، ބަނޑުގެ ސަރުބީ ހުންނަނީ ހަށިގަނޑުގެ މުހިންމު ގުނަވަންތަކުގެ ވަށައިގެން އޮޅިފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވެ، އިންސިއުލިންގެ މަސައްކަތަށް ބުރޫއަރައި، ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ކުރަން އުނދަގޫވެއެވެ. މިއީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި ޖެހުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ.
މައުލޫމާތު: ބީބީސީ
